Πόσο επενδύουν οι Ευρωπαίοι; Το μεγάλο χάσμα με την αποταμίευση και η θέση της Ελλάδας
- Η Ε.Ε. εμφανίζει έντονο επενδυτικό κατακερματισμό: από 16% έως 194% του ΑΕΠ οι αποταμιεύσεις που κατευθύνονται σε επενδύσεις.
- Ελλάδα: μόλις στο 28% του ΑΕΠ, από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ένωση.
- Καλά συνταξιοδοτικά συστήματα, φοροκίνητρα και εύχρηστοι επενδυτικοί λογαριασμοί εξηγούν τις υψηλές επιδόσεις των σκανδιναβικών χωρών.
Οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να δείχνουν μεγαλύτερη προτίμηση στην αποταμίευση παρά στην επένδυση, με σημαντικές όμως διαφορές ανάμεσα στις χώρες. Η τελευταία έκθεση της Association for Financial Markets in Europe (AFME) φωτίζει ένα μωσαϊκό οικονομικών συμπεριφορών, όπου το πώς κάθε κοινωνία διαχειρίζεται το εισόδημά της αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα διαθέσιμα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία.
Σύμφωνα με την AFME, τα περιουσιακά στοιχεία των νοικοκυριών στην Ε.Ε. αντιστοιχούσαν στο 94% του ΑΕΠ στο πρώτο εξάμηνο του 2025 — ποσοστό που υπογραμμίζει το βάρος των αποταμιεύσεων στην ευρωπαϊκή οικονομία, τη στιγμή που το μπλοκ αναζητά τρόπους να ενισχύσει τη ροή κεφαλαίων σε στρατηγικούς τομείς.
Οι αποκλίσεις, ωστόσο, είναι τεράστιες. Οι επενδυτικές τοποθετήσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ κυμαίνονται από το 16% στη Ρουμανία και το 18% στη Λιθουανία μέχρι το εντυπωσιακό 194% στη Δανία και τη Σουηδία, ενώ η Ολλανδία βρίσκεται στο 164%. Η Βρετανία, η οποία περιλαμβάνεται στην ανάλυση, φτάνει το 122%.
Η Ελλάδα, με ποσοστό 28%, καταγράφει από τις χαμηλότερες επιδόσεις της Ε.Ε., επιβεβαιώνοντας ότι μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεων παραμένει εκτός οργανωμένων επενδυτικών καναλιών.
«Οι χώρες που πετυχαίνουν υψηλή συμμετοχή στις κεφαλαιαγορές συνήθως μοιράζονται τρία κοινά χαρακτηριστικά», αναφέρει εκπρόσωπος της AFME. «Σταθερά και καλά ανεπτυγμένα συνταξιοδοτικά συστήματα, στοχευμένα φορολογικά κίνητρα και απλούς, φιλικούς προς τον χρήστη επενδυτικούς λογαριασμούς».
Το σουηδικό μοντέλο ISK αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πρόκειται για λογαριασμούς που καθιστούν την επένδυση σε μετοχές, ETF και αμοιβαία κεφάλαια τόσο απλή και φορολογικά αποδοτική, ώστε να λειτουργούν ως μοχλός συμμετοχής των πολιτών στις αγορές. Όπως σημειώνει η AFME, χώρες που δεν διαθέτουν αντίστοιχα εργαλεία έχουν συχνά χαμηλότερη συμμετοχή και μεγαλύτερη προσκόλληση σε λογαριασμούς αποταμίευσης με περιορισμένες αποδόσεις.
Οι διαφορές είναι εξίσου έντονες όταν εξετάζεται το ύψος των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ανά άτομο. Στην Ε.Ε. ο μέσος όρος ανέρχεται σε 42.069 ευρώ, αλλά η απόσταση μεταξύ των άκρων είναι εντυπωσιακή: από 2.880 ευρώ στη Ρουμανία έως 150.034 ευρώ στη Δανία. Στην Ολλανδία και τη Σουηδία, οι αποταμιεύσεις στις κεφαλαιαγορές ξεπερνούν τις 100.000 ευρώ, ενώ το Λουξεμβούργο ακολουθεί με 76.937 ευρώ.
Στην Ελλάδα, η αντίστοιχη αξία είναι μόλις 6.019 ευρώ — μία από τις χαμηλότερες επιδόσεις της Ένωσης, στοιχείο που καταδεικνύει τόσο το περιορισμένο περιθώριο συσσώρευσης πλούτου όσο και τη μικρή συμμετοχή σε επενδυτικές αγορές.
Εννέα κράτη-μέλη, περίπου το ένα τρίτο της Ε.Ε., έχουν αποταμιεύσεις κάτω των 10.000 ευρώ ανά κάτοικο. Πέρα από τη Ρουμανία, σε αυτή την ομάδα ανήκουν η Βουλγαρία, η Πολωνία, η Λιθουανία, η Ελλάδα, η Λετονία, η Εσθονία, η Σλοβακία και η Σλοβενία.
