Γροιλανδία: Πληρωμές έως 100.000 δολάρια ανά κάτοικο για απομάκρυνση από τη Δανία;
Αμερικανοί αξιωματούχοι συζητούν το ενδεχόμενο εφάπαξ οικονομικών πληρωμών προς τους κατοίκους της Γροιλανδία, με στόχο να ενισχυθεί η προοπτική απόσχισης από τη Δανία και –δυνητικά– μιας στενότερης σύνδεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τέσσερις πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις, τα ποσά που έχουν τεθεί ενδεικτικά στο τραπέζι κυμαίνονται από 10.000 έως 100.000 δολάρια ανά άτομο, χωρίς να έχουν αποσαφηνιστεί οι πρακτικοί όροι εφαρμογής.
Η ιδέα των άμεσων πληρωμών ευθυγραμμίζεται με το πάγιο αφήγημα του Ντόναλντ Τραμπ περί «αγοράς» της Γροιλανδίας, ενός δανικού υπερπόντιου εδάφους με περίπου 57.000 κατοίκους. Τόσο η Κοπεγχάγη όσο και η τοπική κυβέρνηση στη Νουούκ επαναλαμβάνουν, ωστόσο, ότι η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση. Στον Λευκό Οίκο, το συγκεκριμένο σενάριο φέρεται να αποτελεί ένα μόνο από τα εργαλεία που εξετάζονται για την ενίσχυση της αμερικανικής επιρροής στο νησί, με επισήμως προβαλλόμενη ως προτιμότερη τη διπλωματική οδό.
Οι αντιδράσεις στην Ευρώπη είναι έντονες. Η Δανία και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αντιμετώπισαν με δυσφορία τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις Τραμπ και στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης, ιδίως λόγω της συμμαχικής σχέσης ΗΠΑ–Δανίας στο ΝΑΤΟ. Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, Ισπανία, Βρετανία και Δανία υπέγραψαν κοινή δήλωση, υπογραμμίζοντας ότι μόνο η Γροιλανδία και η Δανία έχουν λόγο για το καθεστώς και τη μεταξύ τους σχέση.
Στο εσωτερικό της Γροιλανδίας, ο πρωθυπουργός Jens-Frederik Nielsen έστειλε σαφές μήνυμα, καλώντας να σταματήσουν οι «φαντασιώσεις προσάρτησης», μετά από νέα δήλωση Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» το νησί. Ο Αμερικανός πρόεδρος, από την πλευρά του, επέμεινε ότι η Γροιλανδία είναι «εξαιρετικά στρατηγική», συνδέοντάς την άμεσα με ζητήματα εθνικής ασφάλειας και υποστηρίζοντας ότι η Δανία «δεν θα μπορέσει να το κάνει».
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι συζητήσεις στον Λευκό Οίκο έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες, με ορισμένους συμβούλους να εξετάζουν ακόμη και σενάριο πληρωμής 100.000 δολαρίων ανά κάτοικο. Ένα τέτοιο σχέδιο θα συνεπαγόταν συνολικό κόστος κοντά στα 6 δισ. δολάρια, χωρίς να είναι σαφές τι θα ζητούνταν «σε αντάλλαγμα» και πώς θα δομούνταν πολιτικά και νομικά μια τέτοια πρόταση.
Μεταξύ των πιθανών επιλογών που συζητούνται περιλαμβάνεται και μια Συμφωνία Ελεύθερης Σύνδεσης (Compact of Free Association – COFA), μοντέλο που οι ΗΠΑ έχουν εφαρμόσει με τη Μικρονησία, τα Νησιά Μάρσαλ και το Παλάου. Σε τέτοιες συμφωνίες, οι ΗΠΑ προσφέρουν οικονομική στήριξη, βασικές υπηρεσίες και ασφάλεια, αποκτώντας παράλληλα εκτεταμένες στρατιωτικές και εμπορικές διευκολύνσεις. Μια τέτοια λύση, ωστόσο, θα προϋπέθετε πιθανότατα προηγούμενη ανεξαρτητοποίηση της Γροιλανδίας από τη Δανία.
Το κρίσιμο στοιχείο παραμένει η στάση της κοινής γνώμης στη Γροιλανδία. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα επιθυμεί ανεξαρτησία, αλλά οι οικονομικές επιπτώσεις μιας ρήξης με τη Δανία λειτουργούν αποτρεπτικά για την άμεση διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Παράλληλα, άλλες έρευνες καταγράφουν ότι, παρότι υπάρχει διάθεση απομάκρυνσης από τη Δανία, η πλειονότητα των κατοίκων δεν επιθυμεί να ενταχθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.
