Μπασίτζ: Ποιοι είναι οι «σιδηρόφρακτοι» πολιτοφύλακες που σπέρνουν τον τρόμο στο Ιράν
Η οργάνωση Basij (πλήρης ονομασία: Basij-e Mostaz’afin ή «Κινητοποίηση των Καταπιεσμένων») ιδρύθηκε το 1979 με διάταγμα του Αγιατολάχ Χομεϊνί, λίγο μετά την Ισλαμική Επανάσταση. Αν και λειτουργεί ως εθελοντική πολιτοφυλακή, υπάγεται άμεσα στη διοίκηση των ισχυρών Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), αποτελώντας ουσιαστικά το σώμα εσωτερικής ασφάλειας του καθεστώτος.
Σε αντίθεση με τον τακτικό στρατό που υπερασπίζεται τα σύνορα, η κύρια αποστολή των Μπασίτζ είναι η αντιμετώπιση των «εσωτερικών εχθρών». Τα μέλη της, γνωστά ως Basijis, ορκίζονται πίστη στον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και δραστηριοποιούνται σε κάθε γειτονιά, τζαμί, σχολείο και δημόσια υπηρεσία του Ιράν, δημιουργώντας ένα πυκνό δίκτυο παρακολούθησης και ελέγχου.
Η «γλώσσα» της βίας: Γκλομπ, μοτοσικλέτες και τρόμος
Όταν ξεσπούν διαδηλώσεις, οι Μπασίτζ είναι συνήθως οι πρώτοι που αναλαμβάνουν δράση, συχνά με μεθόδους που η τακτική αστυνομία αποφεύγει. Η εικόνα τους είναι χαρακτηριστική και τρομακτική για τους πολίτες:
- Κινούνται με μοτοσικλέτες σε ομάδες, γεγονός που τους επιτρέπει να ελίσσονται γρήγορα μέσα στο πλήθος και να προκαλούν πανικό.
- Είναι εξοπλισμένοι με γκλομπ, ρόπαλα και ενίοτε πυροβόλα όπλα, και δεν διστάζουν να επιτεθούν με βιαιότητα σε άοπλους διαδηλωτές.
- Χρησιμοποιούνται συχνά ως «κύματα ανθρώπων» (human waves) για να κατακλύσουν περιοχές ταραχών, μια τακτική που έχει τις ρίζες της στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1988), όπου χρησιμοποιήθηκαν ακόμη και παιδιά για την εκκαθάριση ναρκοπεδίων.
Γιατί εντάσσονται οι Ιρανοί: Πίστη ή προνόμια;
Παρόλο που ο σκληρός πυρήνας της οργάνωσης οδηγείται από θρησκευτικό φανατισμό και ιδεολογική προσήλωση στο καθεστώς, η Τεχεράνη έχει θεσπίσει ένα ισχυρό σύστημα κινήτρων για να διατηρεί τις τάξεις της γεμάτες. Η ένταξη στους Μπασίτζ προσφέρει σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά προνόμια σε μια χώρα που μαστίζεται από ανεργία και πληθωρισμό:
- Πρόσβαση στην Εκπαίδευση: Τα μέλη απολαμβάνουν ποσοστώσεις (reserved spots) για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια, ανεξάρτητα από τις ακαδημαϊκές τους επιδόσεις.
- Επαγγελματική Αποκατάσταση: Έχουν προτεραιότητα στις προσλήψεις στο δημόσιο τομέα και σε κρατικές επιχειρήσεις.
- Οικονομικά Οφέλη: Λαμβάνουν επιδόματα, εκπτώσεις, δάνεια στέγασης με ευνοϊκούς όρους και μειωμένη στρατιωτική θητεία.
«Κράτος εν κράτει»
Η δύναμη των Μπασίτζ δεν περιορίζεται μόνο στους δρόμους. Με την πάροδο των ετών, έχουν εξελιχθεί σε έναν τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό μηχανισμό. Διαθέτουν κλάδους για κάθε κοινωνική ομάδα (Φοιτητική Μπασίτζ, Εργατική Μπασίτζ), ενώ τα «ενεργά» μέλη τους λαμβάνουν μισθούς από το κράτος, δημιουργώντας μια σχέση εξάρτησης που καθιστά δύσκολη την αποστασιοποίησή τους από το καθεστώς, ακόμα και σε περιόδους λαϊκής οργής.
Ωστόσο, η ωμή βία που ασκούν έχει διευρύνει το χάσμα με την υπόλοιπη κοινωνία. Για πολλούς Ιρανούς, οι Μπασίτζ δεν είναι πλέον οι «υπερασπιστές των καταπιεσμένων», όπως δηλώνει το όνομά τους, αλλά το σύμβολο της καταπίεσης που κρατά το θεοκρατικό καθεστώς στην εξουσία.
