Ο ESM αλλάζει ρόλο; Στο τραπέζι δάνεια για την ευρωπαϊκή άμυνα
- Ο επικεφαλής του ESM ανοίγει τη συζήτηση για δάνεια άμυνας χωρίς μνημονιακού τύπου όρους
- Το διαθέσιμο χρηματοδοτικό «οπλοστάσιο» ξεπερνά τα 430 δισ. ευρώ
- Στόχος κυρίως μικρότερες χώρες της Ευρωζώνης με πιεσμένους προϋπολογισμούς
- Η πρόταση παραπέμπει στο ανεκμετάλλευτο εργαλείο της πανδημίας
Ένα σενάριο που πριν από λίγα χρόνια θα φάνταζε αδιανόητο επανέρχεται στο ευρωπαϊκό τραπέζι. ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) να χρηματοδοτεί αμυντικές δαπάνες κρατών-μελών της Ευρωζώνης.
Σε δηλώσεις του στο Reuters, ο διευθύνων σύμβουλος του ESM, Πιέρ Γκραμένια, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ο μηχανισμός – που ιδρύθηκε κατά την κρίση χρέους για τη διάσωση χωρών όπως η Ελλάδα – να αξιοποιηθεί εκ νέου, αυτή τη φορά για την κάλυψη αυξημένων στρατιωτικών αναγκών.
Όπως σημείωσε, ο ESM διαθέτει χρηματοδοτική δυνατότητα άνω των 430 δισ. ευρώ και θα μπορούσε να προσφέρει γραμμές πίστωσης ειδικά για αμυντικούς σκοπούς, χωρίς να συνοδεύονται από αυστηρούς όρους μεταρρυθμίσεων.
«Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αναταραχής, με αυξημένες αμυντικές δαπάνες για όλες τις χώρες, πρέπει να αξιοποιήσουμε πλήρως τις δυνατότητες του ESM», τόνισε χαρακτηριστικά.
Η πρόταση αφορά κυρίως χώρες με καλή δημοσιονομική εικόνα, των οποίων όμως οι προϋπολογισμοί πιέζονται από το αυξανόμενο κόστος της άμυνας – με έμφαση στα μικρότερα κράτη της Ευρωζώνης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εμφανίζουν οι χώρες της Βαλτικής, όπως η Λιθουανία, η Εσθονία και η Λετονία, οι οποίες συνορεύουν με τη Ρωσία και έχουν αυξήσει σημαντικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Ο Γκραμένια υπογράμμισε ότι το νέο αυτό πλαίσιο θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς το «στίγμα» που συνδέθηκε στο παρελθόν με την προσφυγή στον ESM. Μία από τις ιδέες που εξετάζονται είναι η υποβολή συλλογικών αιτημάτων από περισσότερες χώρες, ώστε να αποφευχθεί η πολιτική φόρτιση ενός μεμονωμένου αιτήματος βοήθειας.
Η συζήτηση θυμίζει το εργαλείο στήριξης ύψους έως 240 δισ. ευρώ που είχε δημιουργηθεί στη διάρκεια της πανδημίας για δαπάνες υγείας – ένα πρόγραμμα που τελικά δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ, αλλά παραμένει θεσμικό προηγούμενο.
Παράλληλα, σύμφωνα με το Reuters, η πιθανή ενεργοποίηση του ESM για την άμυνα θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το ευρωπαϊκό εργαλείο SAFE, ενισχύοντας τη συνολική χρηματοδοτική ικανότητα της ΕΕ.
Σε κάθε περίπτωση, οποιαδήποτε αλλαγή ρόλου του ESM θα απαιτούσε την έγκριση όλων των 21 χωρών της Ευρωζώνης, συμπεριλαμβανομένων κρατών με στρατιωτικά ουδέτερο καθεστώς – γεγονός που καθιστά τη συζήτηση πολιτικά σύνθετη.
