Ιδιωτικό χρέος: Το σχέδιο για να μπει «φρένο» σε 225 δισ. ευρώ οφειλών
Στο επίκεντρο της κυβερνητικής στρατηγικής μπαίνει το ιδιωτικό χρέος, καθώς το ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών αγγίζει πλέον τα 225 δισ. ευρώ, επίπεδο σχεδόν ισοδύναμο με το ετήσιο ΑΕΠ της χώρας. Η στόχευση είναι διττή: αφενός η έγκαιρη προστασία υπερχρεωμένων νοικοκυριών και αφετέρου η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Οι παρεμβάσεις κινούνται σε έξι άξονες, σύμφωνα με την ΕΡΤ και χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με έμφαση στη βελτίωση της πληροφόρησης, στη διεύρυνση των χρηματοδοτικών επιλογών και στην αναβάθμιση των μηχανισμών ρύθμισης οφειλών.
Κεντρικά εργαλεία και υποδομές
Βασικός πυλώνας είναι η ανάπτυξη Πληροφοριακού Συστήματος Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας, με κεντρική βάση δεδομένων και αυτοματοποιημένη αξιολόγηση φυσικών και νομικών προσώπων σε σχέση με τις οφειλές τους προς το Δημόσιο. Στόχος είναι η ακριβέστερη αποτύπωση του πιστωτικού κινδύνου και η έγκαιρη παρέμβαση πριν τη δημιουργία νέων «κόκκινων» οφειλών.
Παράλληλα, προχωρά η υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, η οποία περιλαμβάνει 11 εξειδικευμένες μελέτες και τη δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τις συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων, ώστε να ενισχυθεί η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα της αγοράς.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη δημιουργία Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους. Πρόκειται για κεντρικό αποθετήριο δεδομένων, στο οποίο θα συγκεντρώνονται στοιχεία από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς πίστωσης, επιτρέποντας στο κράτος να σχεδιάζει πολιτικές με βάση πραγματικά και επικαιροποιημένα δεδομένα.
Ο ρόλος του Κεντρικού Μητρώου Πιστώσεων
Ήδη βρίσκεται σε λειτουργία το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος, το οποίο καταγράφει τις εκκρεμείς οφειλές φυσικών και νομικών προσώπων προς τράπεζες, servicers και εταιρείες παροχής πιστώσεων. Το Μητρώο παρέχει δωρεάν ενημέρωση στους ίδιους τους οφειλέτες, με ρητή συγκατάθεσή τους, χωρίς δυνατότητα πρόσβασης τρίτων στο πιστωτικό τους προφίλ.
Δεν καταγράφονται τακτοποιημένες οφειλές, ούτε μικρά ποσά κάτω των 2.000 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και των 5.000 ευρώ για νομικά πρόσωπα, περιορίζοντας τον κίνδυνο υπερβολικής «ποινικοποίησης» μικρών χρεών.
Ρυθμίσεις, δεύτερη ευκαιρία και κεφαλαιαγορά
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η αναβάθμιση των ηλεκτρονικών πλατφορμών για τον εξωδικαστικό μηχανισμό και τον μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης, με έμφαση στην υποστήριξη φυσικών και νομικών προσώπων που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο οικονομικής δυσχέρειας. Το πρόγραμμα συνοδεύεται από εκπαίδευση επαγγελματιών συμβούλων και καθοδήγηση οφειλετών.
Ταυτόχρονα, προωθείται η διοικητική κωδικοποίηση του πλαισίου των κεφαλαιαγορών και η ψηφιακή αναβάθμιση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών και να ανοίξουν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης πέρα από το τραπεζικό σύστημα.
Προστασία κύριας κατοικίας
Κομβικής σημασίας θεωρείται και η ίδρυση Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Ο Φορέας θα αποκτά την κύρια κατοικία ευάλωτων οφειλετών και θα την επαναμισθώνει στους ίδιους, με δυνατότητα επαναγοράς μετά τη λήξη της μίσθωσης, εφόσον έχει αποκατασταθεί η οικονομική τους κατάσταση. Πρόκειται για μηχανισμό αποτροπής απώλειας στέγης και νέας υπερχρέωσης.
Το μέγεθος του προβλήματος
Σήμερα, περίπου τα μισά από τα 225 δισ. ευρώ ιδιωτικού χρέους αφορούν οφειλές προς το Δημόσιο, ενώ σχεδόν 50 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε ασφαλιστικά ταμεία. Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων διαχειρίζονται «κόκκινα» δάνεια ύψους 79,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 27,6 δισ. είναι επιχειρηματικά, 25,2 δισ. στεγαστικά, 15,8 δισ. καταναλωτικά και 10,5 δισ. δάνεια ελεύθερων επαγγελματιών και μικρών επιχειρήσεων.
