Η φον ντερ Λάιεν ζητά «ρήτρας αμοιβαίας άμυνας» στην Ευρώπη

• Ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας (Άρθρο 42.7): Η φον ντερ Λάιεν ζητά να «ζωντανέψει» η ευρωπαϊκή υποχρέωση αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, χαρακτηρίζοντάς την όχι επιλογή αλλά θεσμική υποχρέωση.

• Ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία εν μέσω αβεβαιότητας για το ΝΑΤΟ: Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ και οι απειλές για τη Γροιλανδία εντείνουν τους φόβους για τη διατλαντική δέσμευση των ΗΠΑ, οδηγώντας την ΕΕ σε αναθεώρηση της στρατηγικής της ασφάλειας.

• Νέες συμμαχίες και στρατηγικές δυνατότητες: Η ΕΕ εξετάζει θεσμοθέτηση συνεργασιών με Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Ισλανδία και Καναδά, ενώ προωθεί ανάπτυξη ευρωπαϊκής «ραχοκοκαλιάς» σε διάστημα, πληροφορίες και δυνατότητες βαθιού πλήγματος, χωρίς «ταμπού».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να φέρει τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της «στη ζωή», δήλωσε η Oύρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσιάζοντας το μπλοκ ως εναλλακτική του NATO για την εγγύηση ασφάλειας για τα μέλη του.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφερε ότι η ΕΕ πρέπει να είναι «συλλογικά έτοιμη» να υπερασπιστεί τον εαυτό της και να αξιοποιήσει την «ευρωπαϊκή αφύπνιση» στις αμυντικές δαπάνες ως απάντηση στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και στην αμφισβήτηση από τον Donald Trump των διατλαντικών δεσμών ασφαλείας του ΝΑΤΟ.

Η δήλωση υπογραμμίζει την κλίμακα της επανεξέτασης από την Ευρώπη της ίδιας της προσέγγισής της στην ασφάλεια, αφού ο Τραμπ προκάλεσε φόβους σχετικά με τη δέσμευση της Ουάσιγκτον να προστατεύσει την ήπειρο. Τον περασμένο μήνα ο πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε με εισβολή το δανέζικο νησί της Γροιλανδίας, θυμίζουν οι Financial Times.

«Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα να φέρουμε τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Ευρώπης στη ζωή», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου το Σάββατο. «Η αμοιβαία άμυνα δεν είναι προαιρετικό καθήκον για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι υποχρέωση… η συλλογική μας δέσμευση να στεκόμαστε ο ένας δίπλα στον άλλον σε περίπτωση επίθεσης. Ή, με απλά λόγια, ένας για όλους και όλοι για έναν.

»Όπως λένε στην Ουκρανία, είτε αλλάζεις, είτε πεθαίνεις», πρόσθεσε. «Πρέπει να υιοθετήσουμε κι εμείς αυτό το μάντρα».

Το άρθρο 42.7 της συνθήκης της ΕΕ καλεί τα υπόλοιπα κράτη-μέλη να παράσχουν «βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους» εάν «ένα κράτος-μέλος είναι θύμα ένοπλης επίθεσης στο έδαφός του».

Καθώς σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι μέλη του ΝΑΤΟ, η διάταξη αυτή δεν είχε ποτέ θεωρηθεί ζωτικό μέρος της αμυντικής τους στρατηγικής. Έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά, από τη Γαλλία μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015. Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την παραμέληση της ίδιας της ασφάλειας της Ευρώπης ως μια «άβολη αλήθεια» που πλέον «έχει αλλάξει θεμελιωδώς».

«Η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα και να αναλάβει την ευθύνη της», είπε.

«Ομολογουμένως, χρειάστηκε κάποια θεραπεία-σοκ, και ορισμένες γραμμές έχουν ξεπεραστεί που δεν μπορούν πλέον να γυρίσουν προς τα πίσω», πρόσθεσε. «Ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής, τα δημοκρατικά μας θεμέλια και η εμπιστοσύνη των πολιτών μας αμφισβητούνται με νέους τρόπους. Σε όλα, από τα εδάφη μέχρι τους δασμούς και τους τεχνολογικούς κανονισμούς».

Η φον ντερ Λάιεν είπε επίσης ότι η ΕΕ πρέπει να «θεσμοθετήσει τις ad hoc απαρχές νέων συνεργασιών ασφάλειας» με χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, η Ισλανδία και ο Καναδάς, να εργαστεί σε αμυντικούς συνασπισμούς που μπορεί να μην περιλαμβάνουν και τα 27 μέλη του μπλοκ, και να αναπτύξει στρατιωτικές δυνατότητες.

«Πρέπει να αναπτύξουμε μια ευρωπαϊκή ραχοκοκαλιά στρατηγικών δυνατοτήτων υποστήριξης: στο διάστημα, στις πληροφορίες και στις δυνατότητες βαθιού πλήγματος. Κανένα ταμπού δεν μπορεί να μείνει αδιαμφισβήτητο», είπε. «Πρέπει να είμαστε συλλογικά έτοιμοι».