Βιολάντα: Πόρισμα-κόλαφος – Βαριές ευθύνες για τα κενά ασφαλείας πίσω από τη φονική έκρηξη
Σημαντικές παραλείψεις στα μέτρα ασφαλείας του εργοστασίου της Βιολάντα στα Τρίκαλα καταγράφει το πόρισμα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) του Πυροσβεστικού Σώματος, φωτίζοντας τόσο τις τεχνικές αστοχίες στο δίκτυο υγραερίου όσο και τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις εργαζομένων για οσμή αερίου πριν από τη φονική έκρηξη.
Σύμφωνα με τα ανακριτικά στελέχη, το δίκτυο σωληνώσεων παρουσίαζε σοβαρές ελλείψεις, με αποτέλεσμα η διαρροή που εκτεινόταν από τις υπέργειες δεξαμενές έως το υπόγειο να παραμένει αδιάγνωστη, μέχρι την έκρηξη της 26ης Ιανουαρίου που κατέστρεψε ολοσχερώς το κτήριο 2.
Κατά την αυτοψία, οι αξιωματικοί της ΔΑΕΕ προχώρησαν σε εκσκαφές προκειμένου να χαρτογραφήσουν το δίκτυο που τροφοδοτούσε με αέριο το συγκεκριμένο κτίριο. Από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι από τις δεξαμενές προπανίου –χωρητικότητας 5.000 και 9.000 λίτρων– έως το υπόγειο υπήρχαν τουλάχιστον τρία σημεία διαρροής. Για τη διερεύνηση χρησιμοποιήθηκαν τόσο άζωτο όσο και χρωματισμένο νερό, ενώ κατά μήκος και κάθετα των σωληνώσεων εντοπίστηκαν καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος και σωλήνας ύδρευσης.
Παράλληλα, διανοίχθηκαν οπές από το σημείο των δεξαμενών έως το υπόγειο, καθώς και σε άλλα σημεία του χώρου, ώστε να εξακριβωθεί η διαδρομή και η διασπορά του αερίου.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο πόρισμα της ΔΑΕΕ, «μετά τις ενέργειες διάνοιξης των οπών και την εμφάνιση οσμής υγραερίου σε όλο το μήκος της διαδρομής από τις υπέργειες δεξαμενές μέχρι και το υπόγειο τεκμηριώνεται πλήρως η διαρροή και η παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων αυτού στη διαλαμβανόμενη αυτή διαδρομή με συσσώρευση του στο υπόγειο του κτιρίου 2, όπου και σημειώθηκε η έκρηξη».
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ακόμη και στην περίπτωση ύπαρξης ανιχνευτών διαρροής στο κτίριο που καταστράφηκε, η αποτελεσματικότητά τους θα ήταν αμφίβολη, καθώς η ηλεκτροβάνα του συστήματος ήταν αποσυνδεδεμένη και δεν μπορούσε να διακόψει την παροχή αερίου.
Κατά την αυτοψία διαπιστώθηκε επίσης ότι «οι δεξαμενές δεν έφεραν κανένα σύστημα καταιονισμού τη δεδομένη στιγμή». Μάλιστα, στο ίδιο πόρισμα σημειώνεται πως «εν αντιθέσει, σε φωτογραφία όπως αυτή ελήφθη το έτος 2024 απεικονίζεται η ύπαρξη συστήματος καταιονισμού ύδατος άνωθεν των διαλαμβανόμενων». Ωστόσο, δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστεί πότε και υπό ποιες συνθήκες αφαιρέθηκε το σύστημα.
Σε άλλο σημείο του δικτύου εντοπίστηκε ηλεκτροβάνα στο τμήμα όπου οι σωληνώσεις εξέρχονταν από το έδαφος και κατευθύνονταν εξωτερικά του κτιρίου 2. Όπως επισημαίνεται, «Η εν λόγω ήταν αποσυνδεδεμένη ενώ καλώδιο επί αυτής κρεμόταν. Καθώς ο ρόλος αυτής είναι να διακόπτει την παροχή μόλις ανιχνεύσουν διαρροή οι ανιχνευτές, συνάγεται το συμπέρασμα ότι καθότι ήταν αποσυνδεδεμένη, δεν θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί η διακοπή αυτή σε περίπτωση διαρροής».
Επιπλέον, στο πόρισμα καταγράφεται ότι «το υπόγειο στο οποίο έλαβε χώρα η συσσώρευση του εύφλεκτου αερίου με κατά συνέπεια την πρόκληση έκρηξης, σύμφωνα με τα κατασχεθέντα έγγραφα, δεν διαφαίνεται να διατηρεί σχετική νόμιμη οικοδομική άδεια ανέγερσης».
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις μαρτυρίες εργαζομένων, οι οποίοι είχαν αντιληφθεί την οσμή αερίου μήνες πριν από την τραγωδία και είχαν ενημερώσει τη διοίκηση. Όπως αναφέρεται, «Από την πλειονότητα των εργαζομένων που απασχολούνταν στο κτίριο 2/πτέρυγα Β, προκύπτει ότι κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα πριν το συμβάν υπήρχε επανειλημμένη και παροδική αντίληψη οσμής, η οποία από τους ίδιους περιγράφεται είτε ως οσμή υγραερίου/γκαζιού είτε ως έντονη δυσάρεστη οσμή, εντοπιζόμενη κυρίως στον χώρο των τουαλετών του κτιρίου 2 και στο χώρο της λάντζας».
Στο ίδιο πνεύμα επισημαίνεται ότι «Η εν λόγω οσμή είχε γίνει αντιληπτή ήδη πριν την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων ή και μήνες πριν το συμβάν, δεν ήταν συνεχής, αλλά εμφανιζόταν κατά διαστήματα. Είχε αναφερθεί σε υπευθύνους βάρδιας και είχαν ενημερωθεί οι προϊστάμενοι. Παρά ταύτα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, η οσμή εξακολουθούσε να γίνεται αντιληπτή, χωρίς να προκύπτει ότι αποκαταστάθηκε οριστικά ή ότι ελήφθησαν μέτρα που να εξάλειψαν το φαινόμενο. Εντούτοις υπήρχαν ενίοτε ισχυρισμοί από στελέχη της διοίκησης του εργοστασίου πως η οσμή προέρχεται από αλλού και δεν πρόκειται για υγράεριο ή κάτι παρεμφερές».
Τέλος, οι αξιωματικοί επαναλαμβάνουν στο συμπέρασμά τους ότι «Συνάγεται το συμπέρασμα ότι ακόμη και να υπήρχαν ανιχνευτές διαρροής εντός του κτιρίου που κάηκε αυτοί δεν θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά, καθότι η ηλεκτροβάνα ήταν αποσυνδεδεμένη και δε μπορούσε να επιτελέσει το κύριο σκοπό της, δηλαδή τη διακοπή παροχής αερίου», αποδίδοντας σαφείς ευθύνες στην ιδιοκτησία για τον θάνατο πέντε εργαζομένων.
