Ιράν: Φοιτητές κατεβαίνουν ξανά στους δρόμους — «Οι αίθουσές μας είναι άδειες γιατί τα νεκροταφεία είναι γεμάτα»
- Νέες διαδηλώσεις ξεκίνησαν με την έναρξη του ακαδημαϊκού εξαμήνου, με φοιτητές να μποϊκοτάρουν μαθήματα σε σημαντικά ιδρύματα όπως το Πανεπιστήμιο Τεχεράνης και το Sharif University of Technology.
- Σύμφωνα με τη HRANA, ο αριθμός των επιβεβαιωμένων νεκρών από την καταστολή του Ιανουαρίου ξεπερνά τους 7.000, με πάνω από 53.000 συλλήψεις καταγεγραμμένες, ενώ άλλες εκτιμήσεις μιλούν για δεκάδες χιλιάδες νεκρούς.
- Στις 11 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος Πεζεσκιάν απολογήθηκε δημόσια για την καταστολή — χειρονομία που οι φοιτητές απορρίπτουν ως ανεπαρκή.
Σαράντα πέντε μέρες μετά από ένα από τα πιο αιματηρά κύματα καταστολής στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, οι ιρανικές πανεπιστημιουπόλεις βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο αντικαθεστωτικής έξαρσης. Φοιτητές από την Τεχεράνη μέχρι τη Μασχάντ μποϊκοτάρουν τα μαθήματα, φωνάζουν αντικυβερνητικά συνθήματα και συγκρούονται με τις φιλοκυβερνητικές δυνάμεις Basij.
Από τα bazaar στα αμφιθέατρα
Η σπίθα που άναψε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις εδώ και δεκαετίες στο Ιράν δεν ήταν πολιτική — ήταν οικονομική. Την 28η Δεκεμβρίου 2025, το κατακρήμνισμα της αξίας του ιρανικού ριάλ και η σκαρφαλωμένη ακρίβεια έβγαλαν χιλιάδες κόσμο στους δρόμους της Τεχεράνης. Σε λίγες μέρες, οι κινητοποιήσεις είχαν εξαπλωθεί σε 186 πόλεις, καλύπτοντας και τις 31 επαρχίες της χώρας, με τα συνθήματα να μετασχηματίζονται γρήγορα σε πολιτικά — ζητώντας ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η νύχτα της 8ης Ιανουαρίου
Η κρίσιμη καμπή ήρθε στις 8 Ιανουαρίου 2026, όταν το καθεστώς επέβαλε ολοκληρωτικό διαδικτυακό μπλακάουτ και έδωσε εντολή πυρός. Μέσα σε 48 ώρες, το Iran International εκτίμησε ότι τουλάχιστον 2.000 διαδηλωτές είχαν σκοτωθεί. Χαρακτηριστική περίπτωση ήταν η πόλη Ρασχτ, όπου, σύμφωνα με την HRANA, δυνάμεις ασφαλείας περικύκλωσαν διαδηλωτές μέσα στην τοπική αγορά, τη πυρπόλησαν και άνοιξαν πυρ σε όσους προσπαθούσαν να διαφύγουν. Πυροσβεστικά οχήματα εμποδίστηκαν να φτάσουν στο σημείο.
Αριθμοί που σοκάρουν
Η ακριβής έκταση της τραγωδίας παραμένει αμφισβητούμενη, εν μέρει λόγω της επικοινωνιακής απομόνωσης που διατήρησε το καθεστώς για περισσότερο από δύο εβδομάδες. Η HRANA, ο εγκυρότερος εξωτερικός μηχανισμός καταγραφής, έχει τεκμηριώσει περισσότερους από 7.000 επιβεβαιωμένους νεκρούς — εκ των οποίων τουλάχιστον 113 ανήλικοι — ενώ χιλιάδες ακόμα περιπτώσεις βρίσκονται υπό διερεύνηση. Ο αριθμός των συλληφθέντων ξεπερνά τους 53.000, ανάμεσά τους εκατοντάδες φοιτητές, ενώ τουλάχιστον 52 εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της καταστολής. Ορισμένοι ερευνητές και δημοσιογράφοι εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός νεκρών ανέρχεται σε δεκάδες χιλιάδες.
«Δεν φοβόμαστε να χάσουμε τη ζωή μας»
Με την έναρξη του νέου ακαδημαϊκού εξαμήνου το Σάββατο, φοιτητές σε πολλά πανεπιστήμια επέλεξαν να μην εισέλθουν στις αίθουσες. Ο 21χρονος Χοσεΐν, φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Τεχεράνης, εξήγησε στον Guardian τη λογική πίσω από τον μποϊκοτάζ: «Για εκείνους — τους φίλους και τους συμφοιτητές μας που πυροβολήθηκαν μπροστά στα μάτια μας — αποφασίσαμε να μποϊκοτάρουμε τα μαθήματα. Οι αίθουσές μας είναι άδειες γιατί τα νεκροταφεία είναι γεμάτα».
Στο Sharif University of Technology, αυτό που ξεκίνησε ως σιωπηλή αγρυπνία μετατράπηκε γρήγορα σε κανονική διαδήλωση. «Δεν είχαμε συντονίσει τίποτα εκ των προτέρων», ανέφερε η Λεϊλά, φοιτήτρια του ιδρύματος. «Μόλις άρχισαν να μιλάνε, ο καθένας στάθηκε πίσω τους». Οι εντάσεις κλιμακώθηκαν σε σωματικές συγκρούσεις με μέλη της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij, με τραυματίες και στις δύο πλευρές.
Τεχεράνη και Μασχάντ: Το πένθος γίνεται αντίσταση
Στη Μασχάντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν, ο φοιτητής Ρεζά περιέγραψε ένα κλίμα συλλογικής θλίψης που μετατρέπεται σε οργανωμένη πολιτική κίνηση. «Συντονιζόμαστε για να αποτρέψουμε μια επιστροφή στην κανονικότητα», δήλωσε. «Τίποτα δεν είναι φυσιολογικό. Τίποτα δεν θα επιστρέψει στο πριν». Παρά την έντονη παρουσία αστυνομίας και πρακτόρων με πολιτικά έξω από τις πύλες των πανεπιστημίων, οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν για τρίτη συνεχόμενη μέρα.
Η απολογία που δεν έφτασε
Στις 11 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν απολογήθηκε δημόσια στο έθνος για την καταστολή — μια κίνηση πρωτοφανής για Ιρανό αξιωματούχο. Οι διαδηλωτές, ωστόσο, τη χαρακτηρίζουν ανεπαρκή, υπενθυμίζοντας ότι οι εντολές πυρός δεν εκδίδονται από τον πρόεδρο αλλά από τον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Ο Χοσεΐν συνοψίζει τη διάθεση των φοιτητών με λιτό τρόπο: «Αυτές οι διαμαρτυρίες είναι ενάντια στην επιστροφή στην κανονική ζωή, ενώ τα σώματα των αγαπημένων μας είναι ακόμη ζεστά».
