Ουκρανία 4 χρόνια μετά: Ο πόλεμος σε αριθμούς – Το ανθρώπινο, εδαφικό και οικονομικό κόστος μιας ιστορικής ρήξης
- Έως και 1,2–1,25 εκατ. ρωσικές απώλειες και έως 600.000 ουκρανικές, σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις.
- Η Ρωσία ελέγχει περίπου 19,3% της ουκρανικής επικράτειας στα τέλη του 2025.
- Πάνω από 300 δισ. δολάρια δυτικής βοήθειας προς το Κίεβο και δέσμευση ρωσικών αποθεμάτων ύψους 300 δισ. δολαρίων.
Στις 24 Φεβρουαρίου συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία – τον μεγαλύτερο πόλεμο που γνώρισε η Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον πιο αιματηρό για τη Ρωσία από τότε.
Από τις πρώτες ώρες της επίθεσης έως τη σημερινή παρατεταμένη σύγκρουση φθοράς, ο πόλεμος ανέτρεψε σταθερές δεκαετιών: την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, τις ενεργειακές ροές, τις σχέσεις Ανατολής–Δύσης και τη λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας. Κυρώσεις άνευ προηγουμένου, στρατιωτικοί εξοπλισμοί, διπλωματικές ρήξεις και μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών συνθέτουν ένα νέο γεωπολιτικό τοπίο.
Ανθρώπινες απώλειες: ένας απολογισμός χωρίς προηγούμενο
Οι εκτιμήσεις για τις απώλειες διαφέρουν, ωστόσο ακόμη και οι πιο συγκρατημένες αποτυπώνουν το μέγεθος της καταστροφής.
Σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies (CSIS), από τον Φεβρουάριο του 2022 έως τον Δεκέμβριο του 2025 η Ρωσία υπέστη περίπου 1,2 εκατ. απώλειες (νεκρούς και τραυματίες), εκ των οποίων τουλάχιστον 325.000 νεκρούς – αριθμός πρωτοφανής για μεγάλη δύναμη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο ανεβάζει τις συνολικές ρωσικές απώλειες σε πάνω από 1,25 εκατ., ενώ κάνει λόγο για 418.000 νεκρούς ή τραυματίες Ρώσους μόνο το 2025.
Από την ουκρανική πλευρά, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει περίπου 55.000 στρατιωτικούς νεκρούς, με το CSIS να εκτιμά έως 600.000 συνολικές απώλειες και έως 140.000 νεκρούς.
Η United Nations καταγράφει τουλάχιστον 15.168 νεκρούς αμάχους και 41.534 τραυματίες, με το 2025 να χαρακτηρίζεται το πιο φονικό έτος για τον άμαχο πληθυσμό.
Παράλληλα, η UNHCR εκτιμά ότι σχεδόν 6 εκατ. Ουκρανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, ενώ περίπου 5 εκατ. ζουν υπό ρωσική κατοχή. Συνολικά, η Ουκρανία έχει χάσει περίπου το ένα τέταρτο του προπολεμικού πληθυσμού της των 42 εκατ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι καταγγελίες για μεταφορά άνω των 19.000 παιδιών από κατεχόμενες περιοχές στη Ρωσία, με μόλις 1.238 να έχουν επιστρέψει.
Εδαφικές μεταβολές: από τη ραγδαία προέλαση στη στασιμότητα
Τον Μάρτιο του 2022, η Ρωσία ήλεγχε περίπου το 26% της ουκρανικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαία και μεγάλων τμημάτων των περιφερειών Λουχάνσκ και Ντονέτσκ.
Μετά τις ουκρανικές αντεπιθέσεις το φθινόπωρο του 2022, το ποσοστό μειώθηκε στο 17,8%. Έκτοτε, το μέτωπο έχει σε μεγάλο βαθμό παγώσει. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025, οι ρωσικές δυνάμεις κατείχαν περίπου το 19,3% της χώρας – περίπου 116.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα – με μικρά εδαφικά κέρδη αλλά εξαιρετικά υψηλό κόστος.
Το οικονομικό βάρος: εκατοντάδες δισ. δολάρια
Σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), οι ρωσικές στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν από 66 δισ. δολάρια το 2021 σε 149 δισ. το 2024, με ενδείξεις δημοσιονομικής πίεσης το 2025.
Η Ουκρανία αύξησε τις αμυντικές της δαπάνες από 6,9 δισ. δολάρια το 2021 σε 71 δισ. το 2025. Το μεγαλύτερο μέρος καλύφθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, με συνολική βοήθεια που υπερβαίνει τα 300 δισ. δολάρια από το 2022.
Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία το 2025, η αμερικανική στήριξη περιορίστηκε, αυξάνοντας το βάρος για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Παράλληλα, περίπου 300 δισ. δολάρια ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων έχουν δεσμευτεί σε δυτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με την ΕΕ να κατευθύνει τα έσοδα από αυτά προς τη στήριξη και ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Η μεγάλη εικόνα
Τέσσερα χρόνια μετά, ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι μόνο μια στρατιωτική σύγκρουση. Είναι ένας καταλύτης που επιτάχυνε τη γεωπολιτική αναδιάταξη, την ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης και τη νέα εποχή αμυντικών δαπανών.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το κόστος. Οι συνέπειες, όμως, θα καθορίσουν τις ισορροπίες της Ευρώπης – και του κόσμου – για δεκαετίες.
