Κάθετος Διάδρομος: Νέα deals για LNG – Ενισχύεται ο ρόλος της Ελλάδας
- Νέα μνημόνια και συμφωνίες LNG ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας στον Κάθετο Διάδρομο
- Σημαντικό deal Metlen – Shell για προμήθεια αμερικανικού LNG από το 2027
- Atlantic SEE LNG Trade υπέγραψε συμφωνίες με Αλβανία, Βουλγαρία, Ουκρανία και Βοσνία
Οι συμφωνίες που υπεγράφησαν στο περιθώριο της Διατλαντικής Διάσκεψης στην Ουάσιγκτον για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου σηματοδοτούν ένα ακόμη βήμα ενίσχυσης του Κάθετου Διαδρόμου, χωρίς ωστόσο να λύνουν το βασικό ζητούμενο: τη μείωση κόστους και ρυθμιστικών εμποδίων που εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυναμική του άξονα Νότου–Βορρά.
Κεντρικό γεγονός αποτέλεσε η συμφωνία πενταετούς διάρκειας μεταξύ της Metlen και της Shell, του μεγαλύτερου σήμερα αγοραστή αμερικανικού LNG. Η συμφωνία, με ενεργοποίηση από το 2027, προβλέπει προμήθεια 0,5 έως 1 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως (περίπου 10 φορτία), με σημείο εισόδου την Ελλάδα και προορισμό, μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, αγορές πέραν της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος χαρακτήρισε τη συμφωνία «κομβικό βήμα» για την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρώπης και την ανάδειξη της Ελλάδας σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο, σε μια περίοδο που η Metlen καλείται να αντικαταστήσει πλήρως, έως το φθινόπωρο του 2027, τις ποσότητες φυσικού αερίου που προμηθεύεται από τη Gazprom.
Παράλληλα, η κοινοπραξία Atlantic SEE LNG Trade (Aktor – ΔΕΠΑ Εμπορίας) υπέγραψε μακροχρόνια μνημόνια συνεργασίας με:
-
το Υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας
-
τη Bulgargaz
-
τη Naftogaz
-
εταιρείες της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης
Οι συμφωνίες αυτές εντάσσονται στη στρατηγική των ΗΠΑ για απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, με τη συμμετοχή 22 χωρών και δεσμεύσεις για ανάπτυξη νέων υποδομών LNG και αξιοποίηση της Ουκρανίας ως κόμβου αποθήκευσης και εμπορίας φυσικού αερίου.
Τα εμπόδια παραμένουν
Παρά το θετικό momentum, οι συνομιλίες στην Ουάσιγκτον ανέδειξαν εκ νέου τα χρόνια προβλήματα του Κάθετου Διαδρόμου: υψηλές ταρίφες διαμετακόμισης, σύνθετο ρυθμιστικό πλαίσιο και τον κίνδυνο «καμουφλαρισμένων» ροών ρωσικού αερίου μέσω τρίτων χωρών, ιδίως στα Δυτικά Βαλκάνια.
Στην ειδική σύσκεψη για τον Κάθετο Διάδρομο, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έθεσε ζήτημα αυστηρότερου ελέγχου των ροών και πρότεινε ακόμη και κυρώσεις για περιπτώσεις επανεισαγωγής ρωσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά με άλλη «ετικέτα».
Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδειξε κατανόηση, δεν προέκυψε άμεσο roadmap για την άρση των εμποδίων, με τις συζητήσεις να συνεχίζονται σε τεχνικό επίπεδο.
Η σημασία για την Ελλάδα
Για την Αθήνα, οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν τον γεωστρατηγικό ρόλο της χώρας ως βασικής πύλης εισόδου του αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη. Όμως, χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις στο κόστος και στους κανόνες λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου, οι συμφωνίες δύσκολα θα μεταφραστούν σε μαζικές ροές και πλήρη αξιοποίηση των υποδομών.
Στ. Παπασταύρου: Η Ελλάδα έβαλε τα θεμέλια με τον Κάθετο Διάδρομο στην ενεργειακή ανθεκτικότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης
Στην Υπουργική Σύνοδο που διοργανώνουν στο Donald J. Trump Institute of Peace στην Ουάσιγκτον, ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC) με θέμα«Transatlantic Gas Security Summit» συμμετέχει σήμερα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
Η σύνοδος τελεί υπό την προεδρία του υπουργού Εσωτερικών και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Doug Burgum και του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright.
Κατά την άφιξή του στο Donald J. Trump Institute of Peace, ο κ. Παπασταύρου προέβη στην ακόλουθη δήλωση:
«Η Ελλάδα έβαλε τα θεμέλια για τον Κάθετο Διάδρομο. Με σχέδιο, με αποφασιστικότητα, με επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έκανε πράξη αυτό που έμενε για χρόνια ως προοπτική. Κάναμε τη γεωγραφία μας, γεωπολιτική δύναμη. Μετατρέψαμε τη διεθνή μας αξιοπιστία και σταθερότητα σε πόλο έλξης επενδύσεων και συνεργασιών.
Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς ένα έργο. Είναι μια στρατηγική συνεργασία, που ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, διευρύνει τις επιλογές της Ευρώπης και αναβαθμίζει τη θέση της Ελλάδας. Η Ελλάδα βγαίνει μπροστά. Με τη Chevron, με την ExxonMobil, με τον Κάθετο Διάδρομο, η Ελλάδα δυναμώνει.
Και αυτό για τον Έλληνα πολίτη σημαίνει περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες θέσεις εργασίας, περισσότερα χρήματα για την ελληνική οικονομία. Σημαίνει όμως και κάτι ακόμα. Μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, μεγαλύτερη περηφάνεια για την πατρίδα μας, που δεν ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά τις διαμορφώνει».
Όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές:
Η Σύνοδος συμπίπτει χρονικά με τη συμπλήρωση ενός έτους από τη σύσταση του NEDC. Σημειώνεται ότι το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας είναι ένα συμβουλευτικό όργανο σε επίπεδο υπουργικού συμβουλίου στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο ιδρύθηκε στις 14 Φεβρουαρίου του 2025 από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τζ. Τραμπ. Δημιουργήθηκε εντός του Εκτελεστικού Γραφείου του Προέδρου για να βοηθήσει στη διαμόρφωση και τον συντονισμό της ενεργειακής πολιτικής των ΗΠΑ με στόχο την προώθηση της «αμερικανικής ενεργειακής κυριαρχίας».
Ενδεικτικό της σπουδαιότητας της σημερινής συνάντησης είναι ότι ενώ ο αρχικός κατάλογος περιλάμβανε 12 ευρωπαϊκές χώρες, ο τελικός αγγίζει τις 22. Εκτός, από την Ελλάδα θα συμμετέχουν: Αλβανία, Αυστρία, Βοσνία & Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρος, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Γερμανία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία, Σλοβακία, Σλοβενία και Ουκρανία. Επιπλέον, θα συμμετάσχουν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ, καθώς και μεγάλες ενεργειακές εταιρείες των ΗΠΑ και της Ευρώπης.
Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο των εργασιών, θα πραγματοποιηθεί και ξεχωριστή Υπουργική Συνάντηση των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, κάτι που αποδεικνύει την αυξανόμενη δυναμική που αποκτά η ενεργειακή αυτή πρωτοβουλία.
Μεταξύ των περισσοτέρων από 50 εταιρειών που θα συμμετέχουν από 13 χώρες, από πλευράς της Ελλάδας θα είναι ο όμιλος AKTOR, η ΔΕΣΦΑ, η ATLANTIC SEE LNG Trade S.A., η METLEN, η GasTrade, η ΔΕΗ και ο όμιλος ONEX Ship yards & Technologies. Από πλευράς ΗΠΑ θα συμμετέχουν ενεργειακές και επενδυτικές εταιρείες όπως οι: Berkshire Hathaway, Cheniere Energy, Chevron, ConocoPhillips, ExxonMobil, Glencore, S&P Global, Shell USA, Siemens Energy, Woodside Energy Group.
Μεταξύ πολλών άλλων, το «παρών» θα δώσουν επίσης, αντιπροσωπείες Διαχειριστών (TSOs) από τις Bulgartransgaz, TotalEnergies, Orlen, Transgaz.
Αντικείμενο της συνάντησης, όπως και στο P-TEC τον Νοέμβριο, είναι η σύναψη ενεργειακών συμφωνιών μεταξύ ευρωπαϊκών και αμερικανικών εταιρειών που επιβεβαιώνει την ισχυρή διατλαντική συνεργασία στον τομέα της ενέργειας, με την Ελλάδα να έχει ανοίξει το δρόμο.
Η συμμετοχή του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επιβεβαιώνει το σημαντικό κεφάλαιο που άνοιξε για τη χώρα μας στο πλαίσιο της Διατλαντικής Διάσκεψης για την Ενέργεια (P-TEC), και αποσκοπεί στην περαιτέρω εμβάθυνση της διατλαντικής συνεργασίας στον τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου LNG, καθώς και στην ενίσχυση των υποδομών που θα επιτρέψουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
