Έλον Μασκ και διαστημικά σκουπίδια: Μολύνει η SpaceX την ατμόσφαιρα;
-
Η ανεξέλεγκτη επανείσοδος Falcon 9 απελευθέρωσε μεγάλη ποσότητα λιθίου και μετάλλων στην ανώτερη ατμόσφαιρα.
-
Οι επιστήμονες ανησυχούν για πιθανή επίδραση στο όζον και στη μακροπρόθεσμη ατμοσφαιρική σύσταση.
-
Με σχεδόν 10.000 δορυφόρους ήδη σε τροχιά και συνεχείς εκτοξεύσεις, οι σωρευτικές επιπτώσεις παραμένουν άγνωστες αλλά δυνητικά σημαντικές.
Λίγο περισσότερο από έναν χρόνο πριν, το ανώτερο στάδιο ενός πυραύλου SpaceX Falcon 9 κατέπεσε ανεξέλεγκτα στη Γη αφού παρέδωσε 23 δορυφόρους Starlink σε χαμηλή τροχιά.
Ήταν μια «ρουτίνα» αποστολή — μία από τις εκατοντάδες εκτοξεύσεις που έχουν τοποθετήσει σχεδόν 10.000 δορυφόρους ευρυζωνικού internet στο διάστημα. Όμως, κατά την ανεξέλεγκτη επανείσοδο, απελευθέρωσε τεράστιο νέφος λιθίου και άλλων ρύπων περίπου 100 χιλιόμετρα πάνω από την Ευρώπη, σύμφωνα με νέα μελέτη στο περιοδικό Communications Earth & Environment.
Οι επιστήμονες ανησυχούν όλο και περισσότερο για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην ανώτερη ατμόσφαιρα, καθώς οι εκτοξεύσεις δορυφόρων αυξάνονται ραγδαία — όχι μόνο από τη SpaceX, αλλά και από κυβερνήσεις και άλλες εταιρείες που σχεδιάζουν δικά τους δορυφορικά δίκτυα.
Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι οι δορυφόροι έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να αντικαθίστανται διαρκώς — δημιουργώντας έναν κύκλο εκτοξεύσεων και επανεισόδων που ενδέχεται να εμπλουτίζει ακούσια την ατμόσφαιρα με μέταλλα και χημικές ενώσεις.
Το νέφος λιθίου και το αλουμίνιο
Χρησιμοποιώντας σύστημα resonance lidar στη Γερμανία, διεθνής ομάδα ερευνητών κατέγραψε τον Φεβρουάριο του 2025 ένα μαζικό νέφος λιθίου σε ύψος περίπου 100 χλμ. δυτικά της Ιρλανδίας, από την επανείσοδο του πυραύλου.
Τα σώματα των πυραύλων Falcon 9 κατασκευάζονται από κράμα αλουμινίου-λιθίου αεροδιαστημικής ποιότητας, που μειώνει το βάρος. Κατά την επανείσοδο, το υλικό υπερθερμαίνεται και διασπάται.
Η ομάδα υποστηρίζει ότι πρόκειται για:
-
την πρώτη μέτρηση ρύπανσης της ανώτερης ατμόσφαιρας από επανείσοδο διαστημικών συντριμμιών
-
την πρώτη παρατήρηση τέτοιου φαινομένου με επίγεια τεχνολογία lidar
Πιθανός κίνδυνος για το όζον
Παρότι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις παραμένουν άγνωστες, οι επιστήμονες θεωρούν το ζήτημα κρίσιμο, ειδικά σε σχέση με τη στιβάδα του όζοντος, η οποία βρίσκεται σε ύψος 15–40 χλμ. και προστατεύει τη Γη από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Προηγούμενη μελέτη του 2024 έδειξε ότι οι δορυφόροι κατά την καύση τους ενδέχεται να απελευθερώνουν οξείδια αλουμινίου, δυνητικά επιβλαβή για το όζον.
Ο καθηγητής Robin Wing από το Leibniz Institute of Atmospheric Physics σημείωσε ότι μικρομετεωρίτες εναποθέτουν φυσικά περίπου 50–80 γραμμάρια λιθίου ημερησίως.
Ένας μόνο Falcon 9 περιέχει περίπου 30 κιλά (66 λίβρες) λιθίου — ποσότητα πολλαπλάσια της φυσικής εισροής.
«Η μεγαλύτερη ανησυχία μας είναι το αλουμίνιο και τα οξείδιά του σε αλληλεπίδραση με τη στιβάδα του όζοντος», δήλωσε.
Νέο επιστημονικό πεδίο
Οι επιπτώσεις στο κλίμα και στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του πλανήτη δεν είναι ακόμη σαφείς.
«Πρόκειται για ένα νέο επιστημονικό πεδίο», ανέφερε ο Wing. «Αν ξεκινήσουμε τις μετρήσεις τώρα, ίσως προλάβουμε να εντοπίσουμε πιθανά προβλήματα πριν γίνουν σοβαρά.»
Η μελέτη ενισχύει τις αυξανόμενες ανησυχίες ότι η διαστημική κυκλοφορία μπορεί να επηρεάζει την ατμοσφαιρική σύσταση με τρόπους που δεν έχουμε ακόμη πλήρως κατανοήσει.
