LNG και Κάθετος Διάδρομος: Οι Βρυξέλλες καθυστερούν, η Ελλάδα «τρέχει» και οι σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ δοκιμάζονται
Σε μια συγκυρία όπου η ενεργειακή γεωπολιτική επαναχαράσσεται με ταχύτητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει –για ακόμη μία φορά– να κινείται με καθυστερήσεις. Την ώρα που ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος αποκτά πρακτικό περιεχόμενο μέσω πολυετών συμβολαίων για αμερικανικό LNG, οι Βρυξέλλες τηρούν στάση «ναι μεν, αλλά», προκαλώντας ενόχληση στην Ηνωμένες Πολιτείες και αβεβαιότητα στις αγορές.
Από τη μία πλευρά, η ΕΕ έχει νομοθετήσει για την πλήρη απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου. Από την άλλη, διατυπώνονται ενστάσεις για το κατά πόσο η Ευρώπη θα πρέπει να εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αμερικανικό LNG. Διπλωματικές πηγές προειδοποιούν ότι αυτή η αμφιθυμία υπονομεύει τη στρατηγική αξιοπιστία της Ένωσης και πλήττει άμεσα τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου ως βασικής ενεργειακής αρτηρίας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η αντίφαση γίνεται εντονότερη αν συνυπολογιστεί ότι η Ευρώπη ζητά αυξημένη στρατιωτική προστασία από το ΝΑΤΟ έναντι της ρωσικής επιθετικότητας, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζεται απρόθυμη να ευθυγραμμίσει πλήρως την ενεργειακή και αμυντική της στρατηγική με τις ΗΠΑ. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα –που έχει επενδύσει πολιτικά και οικονομικά στον Κάθετο Διάδρομο– διεκδικεί ρόλο περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, αλλά δεν επιθυμεί να βρεθεί στη δύσκολη θέση να «ισορροπεί» μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσιγκτον.
Σε δοκιμασία οι σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ
Σύμφωνα με πηγές με γνώση των εξελίξεων, η απροθυμία της ΕΕ να προχωρήσει γρήγορα σε μια συνολική εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, η οποία θα συνοδεύεται από δεσμεύσεις εισαγωγών αμερικανικού LNG ύψους έως 750 δισ. ευρώ, θέτει σε δοκιμασία τις διατλαντικές σχέσεις. Στόχος της συμφωνίας είναι η άμεση υποκατάσταση του ρωσικού αερίου και η διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της ηπείρου.
Την ίδια στιγμή, ανεπίσημα καταγράφεται κινητικότητα σε ορισμένα κράτη-μέλη για «αναθεώρηση» των συμφωνημένων, με βασικό επιχείρημα ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να αντικαταστήσει τη ρωσική εξάρτηση με μια νέα, αμερικανική. Πηγές της αγοράς κάνουν λόγο ακόμη και για υπόγειες προσπάθειες υπονόμευσης του Κάθετου Διαδρόμου, μέσω ενστάσεων για τη διάρκεια των συμβολαίων και το κόστος διαμετακόμισης.
Κρίσιμη ημερομηνία η 3η Μαρτίου
Καθοριστικό θεωρείται το ραντεβού της 3ης Μαρτίου στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με πληροφορίες, σε τεχνικές συζητήσεις στην Ουάσιγκτον με τη συμμετοχή της Κομισιόν και του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή –διά της επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν– φέρεται διατεθειμένη να επανεξετάσει την άκαμπτη στάση της για προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας μόλις ενός μήνα.
Η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον σε πιο μακροχρόνια και λειτουργικά προϊόντα, που μπορούν να στηρίξουν επενδύσεις και εμπορικές ροές. Το κατά πόσο αυτή η «μετακίνηση» θα μεταφραστεί σε πολιτική απόφαση, αναμένεται να φανεί στο κρίσιμο ραντεβού.
Οι υπογραφές στην Ουάσιγκτον αλλάζουν τα δεδομένα
Την ώρα που η ΕΕ προβληματίζεται, οι εξελίξεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού είναι καταιγιστικές. Η Atlantic SEE LNG Trade –στην οποία συμμετέχουν ο Όμιλος AKTOR (60%) και η ΔΕΠΑ Εμπορίας (40%)– υπέγραψε τέσσερις νέες μακροχρόνιες συμφωνίες αγοραπωλησίας αμερικανικού LNG, διάρκειας έως 20 ετών, στο πλαίσιο υπουργικής συνόδου στην Ουάσιγκτον που διοργανώθηκε από τον Λευκό Οίκο και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ.
Τις συμφωνίες υπέγραψε ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας, κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, παρουσία, μεταξύ άλλων, του υπουργού Εσωτερικών των ΗΠΑ Doug Burgum, του υπουργού Ενέργειας Chris Wright και του Έλληνα υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.
