Τέλος η business class στα αεροπλάνα; Η νέα πρόταση για βιώσιμες πτήσεις
-
Η κατάργηση της business class και η πιο «πυκνή» διαμόρφωση καμπίνας θα μπορούσαν να μειώσουν τις αεροπορικές εκπομπές έως και 50%, σύμφωνα με μελέτη του Linnaeus University, μετατοπίζοντας το βάρος από τη μηχανική στην επιχειρησιακή αποδοτικότητα.
-
Ένα μικρό ποσοστό ταξιδιωτών (1%) ευθύνεται για το 50% των εκπομπών από πτήσεις, κυρίως μέσω business class, first class και ιδιωτικών τζετ — γεγονός που αναδεικνύει τη δυσανάλογη κλιματική επιβάρυνση της premium αεροπορίας.
-
Την ίδια στιγμή, η European Union αυξάνει τον προϋπολογισμό της για ιδιωτικά τζετ, δημιουργώντας πολιτική και ηθική αντίφαση σε σχέση με τους κλιματικούς στόχους.
Όταν σκεφτόμαστε βιώσιμα αεροπορικά ταξίδια, μπορεί να μας έρχονται στο μυαλό τα ηλεκτρικά αεροπλάνα ή τα βιώσιμα καύσιμα. Ωστόσο, αυτά απέχουν ακόμη από τη μαζική εφαρμογή. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι η κατάργηση της business class θα μπορούσε να μειώσει άμεσα τις εκπομπές της αεροπορίας έως και 50%, απλώς χρησιμοποιώντας τα αεροσκάφη πιο αποδοτικά και επανασχεδιάζοντας τις καμπίνες.
Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει το επίκεντρο από τη μηχανική αποδοτικότητα — δηλαδή «πόση ώθηση παράγει ένας κινητήρας για συγκεκριμένη ποσότητα καυσίμου» — στην λειτουργική αποδοτικότητα, δηλαδή «πόσα επιβατοχιλιόμετρα παράγονται ανά μονάδα διοξειδίου του άνθρακα». Όσο περισσότεροι επιβάτες μεταφέρονται σε κάθε πτήση, τόσο λιγότερα αεροσκάφη χρειάζονται συνολικά.
Η μελέτη από ερευνητές του Linnaeus University στη Σουηδία επισημαίνει ότι:
Οι low-cost αεροπορικές εταιρείες είναι συνήθως πιο περιβαλλοντικά αποδοτικές, καθώς δεν προσφέρουν business ή first class και μεταφέρουν περισσότερους επιβάτες ανά πτήση. Τα έσοδα προέρχονται από πρόσθετες υπηρεσίες, όπως αποσκευές ή φαγητό.
Οι πτήσεις μεγάλων αποστάσεων είναι επίσης πιο αποδοτικές, καθώς τα αεροσκάφη παραμένουν περισσότερη ώρα στον αέρα και τα κόστη απογείωσης κατανέμονται σε περισσότερα επιβατοχιλιόμετρα. Επιπλέον, χρησιμοποιούνται μεγαλύτερα αεροσκάφη με περισσότερες θέσεις.
Η διαμόρφωση της καμπίνας παίζει καθοριστικό ρόλο. Για παράδειγμα, το Boeing 777-300ER μπορεί να μεταφέρει έως 550 επιβάτες, όμως ορισμένες εταιρείες το εξοπλίζουν με 400 economy θέσεις, ενώ άλλες με μόλις 200, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η αεροπορική βιομηχανία ευθύνεται για περίπου 2-3% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂, ποσοστό που ενδέχεται να είναι υψηλότερο αν συνυπολογιστούν τα ίχνη συμπύκνωσης (contrails), τα οποία παγιδεύουν θερμότητα.
Είναι γνωστό ότι ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού — περίπου 1% — ευθύνεται για το 50% των παγκόσμιων εκπομπών από πτήσεις, κυρίως μέσω συχνών ταξιδιών σε business class, first class ή με ιδιωτικά τζετ.
Η ΕΕ αυξάνει τον προϋπολογισμό για ιδιωτικά τζετ
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της European Union να αυξήσει τον προϋπολογισμό για ιδιωτικά αεροσκάφη προκαλεί αντιδράσεις. Η ΕΕ σχεδιάζει να διαθέσει επιπλέον 3 εκατ. ευρώ για ιδιωτικά τζετ για στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου τα επόμενα τέσσερα χρόνια, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό σχεδόν στα 15,67 εκατ. ευρώ.
Η Diane Vitry, διευθύντρια αεροπορίας της ΜΚΟ Transport and Environment, υποστήριξε ότι η κίνηση αυτή δείχνει έλλειψη δέσμευσης για την κλιματική αλλαγή. Όπως ανέφερε, η Επιτροπή θα έπρεπε να ηγηθεί, κλείνοντας φορολογικά «παραθυράκια» που επιτρέπουν στη πιο ρυπογόνα μορφή πτήσης να παραμένει ελάχιστα ρυθμισμένη.
Στη France, όπου η χρήση ιδιωτικών τζετ είναι ιδιαίτερα αυξημένη, ειδικά το καλοκαίρι, το θέμα έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές συζητήσεις. Η χώρα απαγόρευσε πτήσεις μικρών αποστάσεων όπου υπάρχει σιδηροδρομική εναλλακτική κάτω των 2,5 ωρών. Παρ’ όλα αυτά, η συχνότερη διαδρομή ιδιωτικού τζετ το 2022 ήταν Παρίσι–Νίκαια, με εκπομπές τετραπλάσιες ανά επιβάτη σε σχέση με εμπορική πτήση και 800 φορές υψηλότερες από το τρένο.
Η έρευνα καταλήγει σε ένα δύσκολο συμπέρασμα για πολιτικούς και αεροπορικές εταιρείες: ενώ υπάρχει ξεκάθαρος δρόμος για μείωση των εκπομπών έως 50% μέσω πιο αποδοτικών καμπινών, η εφαρμογή προσκρούει σε εμπορικές και πολιτικές πραγματικότητες.
Αν οι ρυθμιστικές αρχές επιθυμούν πραγματικά να μειώσουν τις εκπομπές, θα πρέπει να επιβραβεύσουν τις πιο αποδοτικές διαμορφώσεις καμπίνας — και ίσως να επανεξετάσουν και τη δική τους παρουσία στους αιθέρες.
