Στενά του Ορμούζ: Κατάρρευση της ναυτιλιακής κίνησης και ιστορικό σοκ στις αγορές πετρελαίου
- Περίπου 150 δεξαμενόπλοια πετρελαίου και LNG βρίσκονται ακινητοποιημένα στον Κόλπο, με τη ναυτιλιακή κίνηση στα Στενά να έχει κατακρημνιστεί κατά 80%.
- Το κόστος ναύλωσης υπερδεξαμενόπλοιων (VLCC) ξεπέρασε τα 423.000 δολάρια την ημέρα, ενώ το αργό πετρέλαιο Brent κατέγραψε άλμα άνω του 8%.
- Κορυφαίες εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων (MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd) ανέστειλαν τις διελεύσεις τους, δίνοντας εντολή στα πλοία να αναζητήσουν ασφαλές καταφύγιο.
Τα Στενά του Ορμούζ, η σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία για τη μεταφορά πετρελαίου παγκοσμίως, έχουν μετατραπεί σε ενεργό πεδίο πολεμικής σύγκρουσης. Μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν και τα αντίποινα της Τεχεράνης, τουλάχιστον πέντε εμπορικά πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις, με τον απολογισμό να κάνει λόγο για σοβαρές ζημιές σε τάνκερ και απώλειες ανθρώπινων ζωών μεταξύ των πληρωμάτων. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει σε κατάρρευση της ναυτιλιακής κίνησης κατά περίπου 80% στην ευρύτερη περιοχή.
Τα δεδομένα από πλατφόρμες παρακολούθησης πλοίων αποκαλύπτουν μια εικόνα απόλυτης παράλυσης. Τουλάχιστον 150 πλοία, κυρίως πετρελαιοφόρα και πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), έχουν ρίξει άγκυρα στα ανοιχτά του Ιράκ, της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ, αδυνατώντας να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Παράλληλα, το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές LNG παγκοσμίως, φέρεται να προχώρησε σε κήρυξη ανωτέρας βίας (force majeure) στις φορτώσεις του, επιτείνοντας την αγωνία για την ενεργειακή επάρκεια της Ευρώπης και της Ασίας.
Ιστορικό ρεκόρ στους ναύλους και «πάγωμα» ασφαλίσεων
Οι συνέπειες της κρίσης αποτυπώνονται με τον πιο βίαιο τρόπο στα ναυλοσύμφωνα και στις αγορές εμπορευμάτων. Υπό τον φόβο νέων χτυπημάτων, οι ασφαλιστικές εταιρείες προχωρούν σε μαζικές ακυρώσεις της κάλυψης πολεμικού κινδύνου για τα πλοία που επιχειρούν στον Κόλπο, καθιστώντας πρακτικά εξαιρετικά επισφαλή τη διέλευση.
Αυτό το κενό ασφαλείας έχει προκαλέσει ένα άνευ προηγουμένου ράλι στους ναύλους. Ενδεικτικά, το κόστος μεταφοράς αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή προς την Κίνα με υπερδεξαμενόπλοια (VLCC) σημείωσε αύξηση άνω του 94%, σπάζοντας κάθε ιστορικό ρεκόρ και αγγίζοντας τα 423.736 δολάρια την ημέρα. Την ίδια στιγμή, η προοπτική ενός παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών, από τα οποία διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, εκτίναξε τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent πάνω από 8%, με τους αναλυτές να προειδοποιούν για πιθανή επιστροφή σε τριψήφιες τιμές βαρελιού.
Ντόμινο στα logistics και κίνδυνος νέου πληθωρισμού
Η αναταραχή δεν περιορίζεται μόνο στην αγορά ενέργειας, αλλά απειλεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Κορυφαίες εταιρείες τακτικών γραμμών (liners) όπως η MSC, η CMA CGM και η Hapag-Lloyd έχουν ήδη δώσει εντολή στα πλοία τους να αποφύγουν τη ζώνη, να αναζητήσουν ασφαλή λιμάνια και να αναστείλουν προσωρινά τις διελεύσεις τους. Μόνο στον τομέα των containers, υπολογίζεται ότι περίπου 170 πλοία επηρεάζονται άμεσα από τις εξελίξεις.
Η ταυτόχρονη «αχρήστευση» των Στενών του Ορμούζ, σε συνδυασμό με τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα στην Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ λόγω των επιθέσεων των Χούθι, δημιουργεί ένα επικίνδυνο μείγμα. Στελέχη της ναυτιλιακής αγοράς προειδοποιούν ότι το παγκόσμιο εμπόριο αντιμετωπίζει ένα «διπλό χτύπημα» που θυμίζει τις τεράστιες καθυστερήσεις της εποχής της πανδημίας. Αν η γεωπολιτική κρίση παγιωθεί, το αυξημένο κόστος μεταφορών θα μετακυλιστεί γρήγορα στις τελικές τιμές των καταναλωτικών αγαθών, υπονομεύοντας τις προσπάθειες συγκράτησης του πληθωρισμού.
