Ο πόλεμος φουντώνει την ακρίβεια: Από την ενέργεια στα τρόφιμα, πίεση σε όλη την οικονομία
- Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί άνοδο σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και πρώτες ύλες, επηρεάζοντας άμεσα επιχειρήσεις και καταναλωτές.
- Οι Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Τράπεζα της Αγγλίας προετοιμάζονται για νέα αύξηση επιτοκίων εν μέσω πληθωριστικών πιέσεων.
- Το πετρέλαιο μπορεί να ξεπεράσει τα 110 δολάρια το βαρέλι – ακόμη και τα 170 δολάρια σε ακραίο σενάριο, ενισχύοντας τον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Τα σοκ στην προσφορά που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μεταδίδονται πλέον σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία, εντείνοντας τις ανησυχίες για ένα νέο κύμα πληθωρισμού και σκληρότερη νομισματική πολιτική.
Σε αντίθεση με τη «χαοτική» δασμολογική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία χρειάστηκε μήνες για να αποτυπωθεί στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η εκτίναξη των τιμών σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο, αλουμίνιο, λιπάσματα και χημικά μετά τους βομβαρδισμούς της Τεχεράνη στις 28 Φεβρουαρίου είχε άμεσο αντίκτυπο σε εργοστάσια, αγρότες και μεταφορικές εταιρείες.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια, αλλά επεκτείνονται σε κλάδους που μέχρι πρότινος θεωρούνταν «ασφαλείς» ή γεωγραφικά απομακρυσμένοι από τη σύγκρουση — και δύσκολα θα αναστραφούν ακόμη και σε περίπτωση εκεχειρίας.
Από τον κινηματογράφο μέχρι τη γεωργία
Στην Μπενγκαλούρου, παραγωγοί της ταινίας «Toxic: A Fairy Tale for Grown-ups» ανέβαλαν την πρεμιέρα, φοβούμενοι απώλειες από την αγορά του Κόλπου — μία από τις σημαντικότερες για τον ινδικό κινηματογράφο.
Στην Καλαβρία, οι αγρότες βλέπουν τα περιθώρια κέρδους να συρρικνώνονται, καθώς η άνοδος σε καύσιμα, λιπάσματα και φυτοφάρμακα συμπίπτει με τις εμπορικές πιέσεις από τους δασμούς των ΗΠΑ.
Στο Πακιστάν, ακόμη και οι φίλαθλοι κρίκετ καλούνται να παρακολουθούν αγώνες από το σπίτι για εξοικονόμηση καυσίμων, ενώ στις ΗΠΑ το όφελος από τις επιστροφές φόρου εξανεμίζεται λόγω ακριβότερης ενέργειας.
Στη Βρετανία, ο ήδη επιβαρυμένος κλάδος της εστίασης αντιμετωπίζει νέα πίεση, θυμίζοντας την ενεργειακή κρίση του 2022.
«Η ενεργειακή κρίση του 2022 μάς έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να καταρρεύσει η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και πόσο αργά ανακάμπτει», δήλωσε ο Σάξον Μόουσλι της RSM UK. «Αν η κατάσταση συνεχιστεί, το κόστος σε τρόφιμα, μεταφορές και ενέργεια θα αυξηθεί περαιτέρω, δημιουργώντας νέες πιέσεις και επιβράδυνση της ζήτησης».
Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν επιβράδυνση
Οι δείκτες PMI της S&P Global για τον Μάρτιο καταγράφουν ήδη την επιβάρυνση: η ευρωζώνη κινήθηκε χαμηλότερα των προβλέψεων, η Αυστραλία πέρασε σε φάση συρρίκνωσης, ενώ η Ινδία σημείωσε τη χαμηλότερη βιομηχανική δραστηριότητα από το 2021. Στη Βρετανία, οι πληθωριστικές πιέσεις έφτασαν σε υψηλό τριών δεκαετιών.
Περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης
Οι κυβερνήσεις διαθέτουν περιορισμένα εργαλεία. Οι επιδοτήσεις καυσίμων απειλούν τη δημοσιονομική σταθερότητα — ιδίως στις αναδυόμενες οικονομίες — ενώ η αύξηση επιτοκίων επιβαρύνει ταυτόχρονα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στην Αυστραλία, τα νοικοκυριά αναμένεται να επιβαρυνθούν με περίπου 100 δολάρια Αυστραλίας επιπλέον τον μήνα για στεγαστικά δάνεια, καθώς ενισχύονται τα σενάρια σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής.
Η Τράπεζα της Αγγλίας δηλώνει «έτοιμη να δράσει», ενώ οι αγορές προεξοφλούν τρεις αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μέσα στο έτος. Αντίθετα, στις ΗΠΑ περιορίζονται τα στοιχήματα για μειώσεις επιτοκίων.
Το πετρέλαιο στο επίκεντρο
Καθώς η πίεση αυξάνεται, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέβαλε για πέντε ημέρες το τελεσίγραφο προς το Ιράν για το άνοιγμα των Στενά του Ορμούζ, κίνηση που προκάλεσε προσωρινή αποκλιμάκωση στις τιμές πετρελαίου.
Ωστόσο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου προειδοποιεί ότι η αύξηση 1,9% στο παγκόσμιο εμπόριο αγαθών βρίσκεται σε κίνδυνο αν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές, ενώ επιπτώσεις αναμένονται και στον τομέα των υπηρεσιών, όπως οι αερομεταφορές.
Σε περίπτωση συνέχισης της σύγκρουσης, το πετρέλαιο ενδέχεται να φτάσει τα 110 δολάρια το βαρέλι, πλήττοντας την ανάπτυξη και ενισχύοντας τον πληθωρισμό σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Σε ακραίο σενάριο, οι τιμές θα μπορούσαν να εκτοξευθούν έως τα 170 δολάρια.
Η κρίση διαχέεται σε όλη την οικονομία
Στην Ινδία, που εισάγει περίπου το 90% του πετρελαίου της και εξαρτάται από τα Στενά του Ορμούζ, οι επιπτώσεις επεκτείνονται σε όλο το φάσμα της οικονομίας — από τη βιομηχανία έως ακόμη και βασικές κοινωνικές λειτουργίες.
Ο επικεφαλής της Oshkosh, Τζον Φάιφερ, προειδοποίησε ότι περίπου το 25% του παγκόσμιου αλουμινίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο ευρύτερων διαταραχών.
Στην Ιταλία, ο οινοποιός Φραντσέσκο Σκάλα συνοψίζει την κατάσταση: «Όλα θα γίνουν ακριβότερα», επισημαίνοντας ότι η αύξηση τιμών δεν μπορεί να μετακυλιστεί πλήρως στους καταναλωτές χωρίς απώλειες στη ζήτηση.
Στις ΗΠΑ, η άνοδος των τιμών καυσίμων λειτουργεί ως ένας «σιωπηλός φόρος»: αύξηση 20% στη βενζίνη μεταφράζεται σε περίπου 6 δισ. δολάρια επιπλέον μηνιαία επιβάρυνση για τα νοικοκυριά.
Ακόμη και ο αγροτικός τομέας δέχεται πίεση, με το αυξημένο κόστος παραγωγής να δημιουργεί κινδύνους για νέες αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα.
«Αν δεν αυξήσουμε τα επιτόκια, οι αυξήσεις στα καύσιμα θα περάσουν σε όλη την οικονομία», προειδοποίησε η διοικήτρια της κεντρικής τράπεζας της Αυστραλίας, Μισέλ Μπούλοκ. «Και τότε το κόστος για όλους θα είναι πολύ μεγαλύτερο».
