People pleasing: Όταν η ανάγκη για αποδοχή επιβαρύνει την υγεία – Και γιατί επηρεάζει περισσότερο τις γυναίκες
Η τάση να ευχαριστούμε τους άλλους – το λεγόμενο people pleasing – αποτελεί μία μάστιγα της σύγχρονης κοινωνικής ζωής, οδηγώντας συχνά στην παραμέληση προσωπικών αναγκών και στην εξάντληση των ψυχικών και σωματικών αντοχών.
Σας έχω νέα, -και αυτό- δεν κατανέμεται ισότιμα μεταξύ των φύλων! Παρά τις αλλαγές στους ρόλους και τις ισορροπίες εξουσίας, οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερη προδιάθεση να προσαρμόζονται στις ανάγκες των άλλων (ringing any bells?).
Ένας συνδυασμός κοινωνικής διαμόρφωσης, συναισθηματικής εγρήγορσης και άμεσου σεξισμού οδηγεί πολλές γυναίκες στο να βάζουν τις δικές τους ανάγκες σε δεύτερη μοίρα. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι λένε «ναι» όταν θέλουν να πουν «όχι», αναλαμβάνουν ευθύνες χωρίς να έχουν τον χρόνο ή την ενέργεια και παραμελούν τον εαυτό τους, θεωρώντας τη φροντίδα του περιττή.
Σε αρκετές περιπτώσεις, αυτό εκφράζεται ως «self-silencing» — δηλαδή η καταπίεση συναισθηματικών αναγκών, ο υπερβολικός έλεγχος της συμπεριφοράς και η αποφυγή έκφρασης, ώστε να μην προκληθεί δυσαρέσκεια στους άλλους.
Οι επιπτώσεις στην υγεία
Έρευνες δείχνουν ότι το μοτίβο αυτό έχει πραγματικό κόστος. Μελέτη του Πανεπιστημίου του Πλίμουθ διαπίστωσε ότι γυναίκες με ινομυαλγία ήταν πιο πιθανό να εμφανίζουν διαχρονικά μοτίβα αυτοκαταστολής. Παράλληλα, έρευνα σε φοιτητές στην Κίνα το 2025 συνέδεσε υψηλά επίπεδα people pleasing με χαμηλότερη ψυχική ευεξία.
Καθώς πλησιάζουν περίοδοι με αυξημένες κοινωνικές υποχρεώσεις, η πίεση αυτή μπορεί να ενταθεί. Η ανάγκη να «φροντίσουμε τους πάντες» συχνά σημαίνει ότι αναλαμβάνουμε έναν δυσανάλογο όγκο συναισθηματικής εργασίας.
Σύμφωνα με την ψυχολόγο Ruth Kudzi, το people pleasing είναι μαθημένη συμπεριφορά: το νευρικό σύστημα βρίσκεται σε διαρκή επιφυλακή για πιθανούς «κινδύνους», όπως η απόρριψη ή η σύγκρουση, ενεργοποιώντας αντιδράσεις που οδηγούν στην υπερπροσαρμογή. Η λεγόμενη «fawn response» — η προσπάθεια να διατηρηθεί η ηρεμία μέσω της συμφωνίας — ενισχύεται από την επιβράβευση που ακολουθεί, δημιουργώντας έναν κύκλο που δύσκολα σπάει.
Σε βάθος χρόνου, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σύνδεση της αυτοεκτίμησης με την αποδοχή από τους άλλους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις λειτουργεί ακόμη και ως μηχανισμός επιβίωσης, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ιστορικό τραύματος.
Ταυτόχρονα, πολλοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται ότι λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο, καθώς η φροντίδα των άλλων μοιάζει «φυσική», λόγω κοινωνικών και βιολογικών παραγόντων.
Η συνεχής αυτή κατάσταση μπορεί να επιβαρύνει το νευρικό σύστημα, αυξάνοντας το στρες και επηρεάζοντας τη συνολική υγεία. Όπως σημειώνουν ειδικοί, όσοι έχουν την τάση να ευχαριστούν τους άλλους συχνά λειτουργούν σαν «ρυθμιστές» της συναισθηματικής ισορροπίας γύρω τους — μια μορφή συναισθηματικής εργασίας που έχει κόστος.
Παρά τις δυσκολίες, η αλλαγή είναι εφικτή. Το πρώτο βήμα είναι η αναγνώριση της αυτόματης αντίδρασης — όπως η άμεση απάντηση «ναι» χωρίς σκέψη.
Οι ειδικοί προτείνουν να δίνουμε χρόνο πριν απαντήσουμε, να παρατηρούμε τις σωματικές αντιδράσεις και να επαναφέρουμε την προσοχή στις δικές μας ανάγκες. Η ουσιαστική μετατόπιση έρχεται όταν σταματάμε να λαμβάνουμε αποφάσεις αποκλειστικά με βάση τις ανάγκες των άλλων.
Η φροντίδα των άλλων δεν χρειάζεται να συνεπάγεται την εγκατάλειψη του εαυτού μας.
Η πρόκληση είναι να διατηρηθεί η ισορροπία — να παραμένουμε υποστηρικτικοί και συνδεδεμένοι, χωρίς να θυσιάζουμε τη δική μας ευεξία.
Με πληροφορίες από The Independent
