Στενό του Ορμούζ: Η εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν δεν λύνει το «έμφραγμα» στη ναυτιλία
- Στενό του Ορμούζ: Επαναλειτουργία με ορατές επιπτώσεις στην παγκόσμια ναυτιλία
- Πάνω από 1.000 πλοία σε αναμονή δημιουργούν καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα
- Τιμές πετρελαίου και καυσίμων παραμένουν υψηλές παρά την εκεχειρία
Την ώρα που η διεθνής κοινότητα παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις, η ανακοίνωση εκεχειρίας και η προοπτική επαναλειτουργίας του Στενού του Ορμούζ έφεραν μια πρώτη ανακούφιση στις αγορές. Ωστόσο, μετά από περισσότερο από έναν μήνα σοβαρών διαταραχών στη διέλευση πλοίων, οι επιπτώσεις στη ναυτιλία και την ενέργεια δεν πρόκειται να εξαφανιστούν άμεσα.
Η κίνηση στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα μειώθηκε έως και κατά 95% κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, οδηγώντας σε απότομη άνοδο των τιμών — όχι μόνο στο αργό πετρέλαιο, αλλά και σε προϊόντα διύλισης όπως καύσιμα αεροσκαφών και ντίζελ.
Οι επιπτώσεις δεν ήταν ομοιόμορφες. Οι χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από την ενέργεια της Μέσης Ανατολής, κυρίως στην Ασία, επλήγησαν δυσανάλογα. Η Ινδία αντλεί περίπου το 55% των ενεργειακών της εισαγωγών από την περιοχή, η Κίνα περίπου το 50%, η Ιαπωνία το 93%, η Νότια Κορέα το 67% και η Σιγκαπούρη το 70%.
Το «μποτιλιάρισμα» πλοίων κρατά την αγορά σε πίεση
Παρά την εκεχειρία, η επαναφορά στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση. Χιλιάδες πλοία παραμένουν σε αναμονή, ενώ η διαδικασία αποσυμφόρησης αναμένεται να γίνει σταδιακά και υπό αυστηρό έλεγχο. Εκτιμάται ότι περίπου 1.000 πλοία βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο, με εκατοντάδες δεξαμενόπλοια να περιμένουν διέλευση, ενώ περισσότερα από 1.000 επιπλέον πλοία βρίσκονται σε αναμονή και στις δύο πλευρές του στενού.
Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου 150 πλοία διέρχονται καθημερινά από το Στενό του Ορμούζ. Η εκκαθάριση του συσσωρευμένου όγκου, ωστόσο, αναμένεται να διαρκέσει, καθώς απαιτείται συντονισμός για τη σειρά διέλευσης, τον ανεφοδιασμό και την επανατοποθέτηση των πλοίων.
Οι αγορές ενέργειας αντέδρασαν άμεσα στην είδηση της εκεχειρίας. Το Brent υποχώρησε κοντά στα 94 δολάρια από τα 110 νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, σημειώνοντας πτώση περίπου 15%. Παρότι οι τιμές έχουν αποκλιμακωθεί, παραμένουν αισθητά υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα των 60–70 δολαρίων.
Η αποκλιμάκωση, ωστόσο, δεν μεταφράζεται άμεσα σε χαμηλότερες τιμές για καταναλωτές και επιχειρήσεις. Τα καύσιμα που έχουν ήδη αγοραστεί σε υψηλότερες τιμές παραμένουν στο σύστημα, με αποτέλεσμα να απαιτείται χρόνος —τουλάχιστον ένας μήνας— μέχρι να περάσουν οι χαμηλότερες τιμές στην αγορά.
Παράλληλα, οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές επιβαρύνουν την κατάσταση. Εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή —διυλιστήρια, μονάδες φυσικού αερίου και λιμάνια— έχουν πληγεί από επιθέσεις με πυραύλους και drones. Η Qatar Energy κήρυξε κατάσταση ανωτέρας βίας σε ορισμένα συμβόλαια LNG, ενώ η Saudi Aramco ανέστειλε τη λειτουργία μονάδας στο Ras Tanura μετά από πυρκαγιά που συνδέεται με επίθεση drone.
Ακόμη και αν η ροή ενέργειας αποκατασταθεί, οι καθυστερήσεις θα συνεχιστούν. Μπορεί να χρειαστεί πάνω από ένας μήνας για να φτάσει πετρέλαιο που φορτώνεται σήμερα στην Ασία ή την Ευρώπη, διατηρώντας την πίεση στην αγορά.
