ΗΠΑ – Ιράν: Στο Πακιστάν για κρίσιμες συνομιλίες με βαριά ατζέντα
Ανώτατοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν συγκεντρώνονται στο Ισλαμαμπάντ για συνομιλίες με στόχο τον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί έξι εβδομάδες, με την έναρξη των διαπραγματεύσεων ωστόσο να παραμένει αβέβαιη. Η Τεχεράνη θέτει σαφείς όρους, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα προσέλθει στο τραπέζι χωρίς δεσμεύσεις σε ζητήματα, όπως ο Λίβανος και η άρση κυρώσεων.
Η αμερικανική αποστολή, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τη συμμετοχή του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ, έφτασε το πρωί του Σαββάτου στο Πακιστάν, σύμφωνα με τοπικές πηγές. Από την ιρανική πλευρά, την αντιπροσωπεία ηγούνται ο πρόεδρος της Βουλής Μοχάμαντ Μπαγέρ Καλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, οι οποίοι είχαν αφιχθεί από την προηγούμενη ημέρα.
Οι επαφές αυτές θεωρούνται οι υψηλότερου επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, ενώ πρόκειται και για τις πρώτες δια ζώσης συνομιλίες από το 2015, όταν επιτεύχθηκε η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η συμφωνία εκείνη εγκαταλείφθηκε το 2018 από τον τότε πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ενώ λίγο αργότερα ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ είχε απαγορεύσει κάθε απευθείας επαφή με Αμερικανούς αξιωματούχους.
«Δεν ξεκινούν χωρίς δεσμεύσεις»
Ο Καλιμπάφ υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον είχε δεσμευτεί για αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων και κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, όπου οι συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ έχουν προκαλέσει χιλιάδες θύματα. Ξεκαθαρίζει δε ότι οι συνομιλίες δεν πρόκειται να αρχίσουν εάν δεν υλοποιηθούν αυτές οι δεσμεύσεις.
Η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ απορρίπτουν τη σύνδεση του Λιβάνου με τη συγκεκριμένη εκεχειρία, θέση που η Τεχεράνη απορρίπτει κατηγορηματικά.
Παράλληλα, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε συμφωνία, υπό την προϋπόθεση ότι –όπως αναφέρει– θα της αναγνωριστούν τα δικαιώματά της και θα υπάρξει «γνήσια πρόταση» από τις ΗΠΑ.
Σκληρή ρητορική από Τραμπ
Ο Λευκός Οίκος αποφεύγει να σχολιάσει ευθέως τις ιρανικές απαιτήσεις, ωστόσο ο Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του, υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή γραμμή, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη «δεν έχει διαπραγματευτικά χαρτιά», πέρα από την πίεση που ασκεί μέσω των διεθνών θαλάσσιων οδών.
Από την πλευρά του, ο Τζέι Ντι Βανς εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για την έκβαση των συνομιλιών, προειδοποιώντας ωστόσο ότι τυχόν προσπάθεια τακτικών ελιγμών από την ιρανική πλευρά θα οδηγήσει σε σκληρότερη στάση.
Παρασκήνιο και ισχυρά μέτρα ασφαλείας
Στο παρασκήνιο, προηγήθηκαν τεχνικές διαβουλεύσεις με τη συμμετοχή δεκάδων ειδικών και από τις δύο πλευρές, ενώ το Ισλαμαμπάντ έχει τεθεί σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής, με εκτεταμένα μέτρα ασφαλείας.
Η κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων που ανακοίνωσε ο Τραμπ έχει περιορίσει τις άμεσες στρατιωτικές επιχειρήσεις, χωρίς όμως να επιλύει κρίσιμα μέτωπα, όπως ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ ή η σύγκρουση στον Λίβανο.
Υψηλές απαιτήσεις και ανοιχτά μέτωπα
Την ίδια ώρα, οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ συνεχίζονται, με νέες επιθέσεις και απώλειες, ενώ διπλωματικές επαφές βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ουάσιγκτον με αντικρουόμενες προσδοκίες για το περιεχόμενό τους.
Η Τεχεράνη προσέρχεται στις συνομιλίες με διευρυμένη ατζέντα, ζητώντας μεταξύ άλλων άρση κυρώσεων και ενίσχυση του ελέγχου της στο Στενό του Ορμούζ — μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Παρά τις πιέσεις, το Ιράν διατηρεί στρατιωτικές δυνατότητες, ενώ συνεχίζει να διαθέτει σημαντικά αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου. Ταυτόχρονα, η ηγεσία του εμφανίζεται ανθεκτική, παρά τις εσωτερικές αναταράξεις και τις πρόσφατες κοινωνικές εντάσεις.
