Στεγαστική κρίση στην ΕΕ: Τα μέτρα σε Ισπανία, Ιρλανδία και Κροατία – Τι σχεδιάζει η Ελλάδα
Σε ένα από τα πιο επείγοντα κοινωνικοοικονομικά ζητήματα των τελευταίων ετών έχει εξελιχθεί η στεγαστική πίεση στην Ευρώπη. Η συνεχής άνοδος των ενοικίων, η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών και η δυσκολία πρόσβασης των νέων στην ιδιοκατοίκηση διαμορφώνουν ένα περιβάλλον έντονης ανισορροπίας στις αγορές ακινήτων πολλών χωρών της Ευρωζώνης.
Το θέμα αποκτά πλέον κεντρική θέση στην ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα, καθώς, με πρωτοβουλία της Ελλάδας, θα συζητηθεί στο άτυπο Eurogroup που θα διεξαχθεί στις 22 Μαΐου στη Λευκωσία. Τις εργασίες θα συντονίσει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.
Ευρωπαϊκή κινητοποίηση για την αγορά κατοικίας
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχειρούν να διαμορφώσουν κοινό πλαίσιο αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, ανταλλάσσοντας πολιτικές και πρακτικές από διαφορετικά μοντέλα διαχείρισης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται χώρες όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Κροατία, οι οποίες έχουν ήδη προχωρήσει σε πιο επιθετικές παρεμβάσεις για τον περιορισμό των ενοικίων και την αύξηση της προσφοράς κατοικιών.
Οι βασικοί άξονες πολιτικής που συναντώνται σε πολλές ευρωπαϊκές στρατηγικές περιλαμβάνουν:
- φορολόγηση ακινήτων που παραμένουν κλειστά,
- ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας,
- χρηματοδοτικά και φορολογικά κίνητρα,
- αύξηση νέας στεγαστικής παραγωγής,
- περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb.
Ισπανία: Επένδυση πολλών δισ. για προσιτή στέγη
Η Ισπανία υλοποιεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα στεγαστικής πολιτικής ύψους 7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2030, με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση της προσφοράς προσιτής κατοικίας.
Το σχέδιο περιλαμβάνει:
- ανέγερση και απόκτηση νέων κοινωνικών κατοικιών,
- καθορισμό ανώτατου ορίου ενοικίου στο 30% του εισοδήματος,
- ανακαίνιση υφιστάμενων κτιρίων,
- αστική αναζωογόνηση σε υποβαθμισμένες περιοχές,
- στήριξη νέων που δυσκολεύονται να αποχωριστούν την οικογενειακή στέγη.
Παράλληλα, η ισπανική κυβέρνηση εντείνει τον έλεγχο στις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης όπως η Airbnb και η Booking, επιβάλλοντας αυστηρότερες προδιαγραφές και απομάκρυνση παράνομων καταχωρίσεων.
Ιρλανδία: Στόχος εκατοντάδων χιλιάδων νέων κατοικιών
Η Ιρλανδία εφαρμόζει ένα από τα πιο φιλόδοξα στεγαστικά σχέδια στην Ευρώπη, με συνολικό προϋπολογισμό 11,3 δισ. ευρώ και στόχο την κατασκευή 300.000 νέων κατοικιών έως το 2030.
Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων περιλαμβάνονται:
- ανώτατο όριο 2% στις αυξήσεις ενοικίων,
- μείωση του ΦΠΑ για νέα ακίνητα,
- αυξημένη φορολόγηση ακινήτων που παραμένουν ανενεργά,
- φορολογικά κίνητρα για πιο προσιτές μισθώσεις,
- ενίσχυση προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας.
Η πολιτική της χώρας επιχειρεί να εξισορροπήσει την προστασία των ενοικιαστών με τη διατήρηση της ελκυστικότητας της αγοράς για επενδύσεις.
Κροατία: Ρυθμίσεις για τουρισμό και στέγαση
Η Κροατία δίνει έμφαση στην αντιμετώπιση των συνεπειών του υπερτουρισμού, ο οποίος έχει περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μόνιμους κατοίκους.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει:
- ετήσια φορολόγηση κλειστών και εξοχικών ακινήτων,
- κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις,
- καθορισμό ορίων τιμών σε κρατικά στεγαστικά προγράμματα,
- περιορισμούς σε νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης σε περιοχές υψηλής πίεσης,
- φοροελαφρύνσεις για νέους έως 45 ετών για απόκτηση πρώτης κατοικίας.
Επιπλέον, προβλέπεται επιστροφή ΦΠΑ έως 50% για νεόδμητα ακίνητα, καθώς και επιστροφή ή απαλλαγή φόρου μεταβίβασης για πρώτη κατοικία. Το κράτος αναλαμβάνει επίσης ρόλο εγγυητή ενοικίου, ώστε να ενθαρρύνει τη διάθεση κλειστών κατοικιών στην αγορά.
Ελλάδα: Νέες παρεμβάσεις για αύξηση της προσφοράς κατοικιών
Στην Ελλάδα εξετάζεται ένα νέο πλέγμα πολιτικών με στόχο την ενίσχυση της στεγαστικής προσφοράς και την ενεργοποίηση ανεκμετάλλευτων ακινήτων.
Μεταξύ των προτεινόμενων μέτρων βρίσκονται:
- φορολογικές ελαφρύνσεις για ιδιοκτήτες,
- προγράμματα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης,
- αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας μέσω κοινωνικής αντιπαροχής,
- επέκταση των προγραμμάτων «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2»,
- κίνητρα για επαναφορά κλειστών κατοικιών στην αγορά.
Η στεγαστική πολιτική αναδεικνύεται σε βασικό πεδίο ευρωπαϊκού συντονισμού, καθώς η ανάγκη για προσιτή και βιώσιμη κατοικία γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική για τα νοικοκυριά σε όλη την ήπειρο.
