ΟΗΕ: Ιστορικό ψήφισμα αναγνωρίζει τη νομική ευθύνη των κρατών για την κλιματική κρίση
Σε μία εξέλιξη που χαρακτηρίζεται ιστορική για το διεθνές περιβαλλοντικό δίκαιο, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε με ευρεία πλειοψηφία ψήφισμα που υποστηρίζει τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (ICJ), σύμφωνα με την οποία τα κράτη έχουν νομική υποχρέωση να προστατεύουν το κλίμα και να περιορίζουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Το ψήφισμα, σύμφωνα με πληροφορίες της ΕΡΤ, πέρασε με 141 ψήφους υπέρ, οκτώ κατά και 28 αποχές, ύστερα από έντονες διαβουλεύσεις. Ανάμεσα στις χώρες που καταψήφισαν ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία, ενώ χώρες όπως η Ινδία, το Κατάρ και η Νιγηρία επέλεξαν να απέχουν.
Το κείμενο, το οποίο προωθήθηκε από το Βανουάτου και άλλα μικρά νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης, επισημαίνει ότι η αποτυχία λήψης μέτρων για την προστασία του κλίματος — συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης της παραγωγής και επιδότησης ορυκτών καυσίμων — μπορεί να συνιστά διεθνώς παράνομη πράξη.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαιρέτισε την απόφαση, κάνοντας λόγο για «ισχυρή επιβεβαίωση του διεθνούς δικαίου, της κλιματικής δικαιοσύνης και της ευθύνης των κρατών να προστατεύουν τους ανθρώπους από την κλιμακούμενη κλιματική κρίση».
Η γνωμοδότηση του ICJ, που εκδόθηκε το 2025, δεν είναι νομικά δεσμευτική, ωστόσο διαθέτει σημαντικό νομικό και πολιτικό βάρος και ήδη χρησιμοποιείται σε δικαστικές υποθέσεις για το κλίμα διεθνώς. Το δικαστήριο είχε αποφανθεί ότι τα κράτη που παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους ενδέχεται να φέρουν νομική ευθύνη και να υποχρεωθούν να αποκαταστήσουν τη ζημιά που προκαλείται.
Το ψήφισμα καλεί τις κυβερνήσεις να τηρήσουν τις δεσμεύσεις της Συμφωνίας του Παρισιού, να συνεργάζονται για τη μείωση των εκπομπών και να διασφαλίσουν ότι οι πολιτικές για το κλίμα προστατεύουν θεμελιώδη δικαιώματα όπως η ζωή, η υγεία και ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έχει αποσύρει εκ νέου τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού και ενισχύει την παραγωγή ορυκτών καυσίμων, επέκρινε το ψήφισμα, υποστηρίζοντας ότι περιλαμβάνει «ακατάλληλες πολιτικές απαιτήσεις» γύρω από τα fossil fuels.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στις συνέπειες που βιώνουν ήδη τα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού. Στο Τουβαλού, όπου μεγάλο μέρος της χώρας απειλείται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού έχει ήδη υποβάλει αίτηση για βίζα κλιματικής μετανάστευσης στην Αυστραλία.
