Διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν: Η στρατηγική της Τεχεράνης για κατάπαυση πυρός 

Καθώς οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με στόχο τον τερματισμό των συγκρούσεων μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η ιρανική ηγεσία ενδιαφέρεται να εξασφαλίσει μια κατάπαυση του πυρός και να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση. Η Τεχεράνη κατανοεί το βαρύ στρατηγικό, οικονομικό και στρατιωτικό κόστος μιας συνεχιζόμενης αντιπαράθεσης και φαίνεται αποφασισμένη να αποτρέψει τη μετατροπή της σύγκρουσης σε έναν ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο.

Την ίδια στιγμή, η ηγεσία του Ιράν δεν είναι διατεθειμένη να προβεί σε δραματικές παραχωρήσεις που, κατά την άποψή της, θα υπονόμευαν τα ιδεολογικά θεμέλια της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Αν και η Τεχεράνη προτιμά την αποκλιμάκωση, προετοιμάζεται επίσης για το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης της έντασης, σε περίπτωση που η κυβέρνηση Τραμπ απορρίψει τους όρους της για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Το Σαββατοκύριακο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με ηγέτες της περιοχής για να συζητήσουν μια συμφωνία, η οποία φέρεται να περιλαμβάνει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με αντάλλαγμα ορισμένα οικονομικά κίνητρα προς το Ιράν, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθούσαν διαπραγματεύσεις για τον τρόπο διαχείρισης του πυρηνικού αποθέματος της χώρας. Αργά τη Δευτέρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν αυτό που χαρακτήρισαν «αμυντικά πλήγματα» στο νότιο Ιράν, αλλά δήλωσαν ότι η κατάπαυση του πυρός εξακολουθεί να ισχύει. Την Τρίτη, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι μια συμφωνία ενδέχεται να χρειαστεί μερικές ημέρες ακόμη για να οριστικοποιηθεί.

Το Ιράν υπήρξε λιγότερο σαφές στις δημόσιες δηλώσεις του. Ωστόσο, βασιζόμενος σε δεκαετίες μελέτης του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένης της εμπειρίας μου στην Ισραηλινή Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών, συμπεραίνεται ότι η παρούσα πρόταση εξυπηρετεί σε μεγάλο βαθμό τα συμφέροντα της Τεχεράνης. Το Ιράν επιδιώκει να διαμορφώσει μια νέα στρατηγική πραγματικότητα, μέσα στην οποία θα μπορέσει να ανακάμψει από τις ζημιές του πολέμου, να εξασφαλίσει εγγυήσεις απέναντι σε νέα στρατιωτική δράση και να αποφύγει άμεσες παραχωρήσεις στο πυρηνικό ζήτημα. Υπό αυτή την έννοια, το πλαίσιο που συζητείται ευθυγραμμίζεται στενά με τους ευρύτερους στρατηγικούς στόχους της χώρας.

Παρ’ όλα αυτά, Ιρανοί αξιωματούχοι εξακολουθούν να ανησυχούν βαθιά για το ενδεχόμενο μιας νέας στρατιωτικής εκστρατείας. Αυτό εξηγεί γιατί η Τεχεράνη συνεχίζει να διατηρεί και να αναδιατάσσει βασικά στρατιωτικά μέσα, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί υψηλό επίπεδο ετοιμότητας. Η ιρανική ηγεσία δεν εμπιστεύεται τη διπλωματική οδό και παραμένει επιφυλακτική απέναντι στον Τραμπ.

Ταυτόχρονα, η Τεχεράνη επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει και κατάπαυση πυρός δεσμευτική για το Ισραήλ στον Λίβανο, αντανακλώντας τη διαχρονική δέσμευση του Ιράν προς το περιφερειακό δίκτυο συμμαχιών του, ιδιαίτερα τη Χεζμπολάχ και άλλα μέλη του λεγόμενου «Άξονα της Αντίστασης». Το Ιράν απαιτεί επίσης ουσιαστική οικονομική ανακούφιση από τα πρώτα στάδια οποιασδήποτε συμφωνίας. Χωρίς ορατή χαλάρωση των κυρώσεων και απτά οικονομικά οφέλη, η Τεχεράνη είναι απίθανο να προχωρήσει διπλωματικά, θεωρώντας τις υπερβολικές απαιτήσεις των ΗΠΑ περισσότερο εξαναγκαστικές παρά εποικοδομητική διπλωματία.

Όσον αφορά το ίδιο το πυρηνικό ζήτημα, το Ιράν φαίνεται αποφασισμένο να μην προχωρήσει σε συμβιβασμούς. Ωστόσο, πίσω από κλειστές πόρτες, ενδέχεται να υπάρχουν ήδη συνεννοήσεις ή ανεπίσημες διαβεβαιώσεις προς την Ουάσιγκτον σχετικά με περιορισμούς ή αυτοσυγκράτηση. Η ιρανική ηγεσία πιθανότατα υπολογίζει ότι, όσο περνά ο χρόνος και η άμεση κρίση υποχωρεί, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο, τόσο πολιτικά όσο και στρατηγικά, να επαναλάβουν στρατιωτικές επιχειρήσεις, είτε υπάρξει τελική συμφωνία είτε όχι.

Παράλληλα, η Τεχεράνη αναγνωρίζει ότι η άρση των κυρώσεων παραμένει ζωτικό εθνικό συμφέρον. Η ιρανική οικονομία έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα έπειτα από χρόνια οικονομικής πίεσης και η ηγεσία κατανοεί ότι η μακροπρόθεσμη εσωτερική σταθερότητα εξαρτάται από έναν βαθμό οικονομικής ανάκαμψης και επανένταξης στις παγκόσμιες αγορές.

Τελικά, η Τεχεράνη δεν βλέπει τη διπλωματία ως εναλλακτική της στρατιωτικής ισχύος, αλλά ως συνέχισή της με πολιτικά μέσα. Από την ιρανική οπτική, η τρέχουσα διπλωματική πορεία επιτρέπει στο καθεστώς να μετατρέψει τη στρατιωτική ανθεκτικότητα σε στρατηγικά οφέλη, αναδιαμορφώνοντας παράλληλα το περιφερειακό περιβάλλον με τρόπους που μειώνουν την πιθανότητα περαιτέρω κλιμάκωσης. Στα μάτια της Τεχεράνης, ο τερματισμός του πολέμου τώρα —αλλά όχι με τίμημα τη στρατηγική παράδοση— αποτελεί το ευνοϊκότερο δυνατό αποτέλεσμα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Αστρονόμοι σε συναγερμό: Τα σχέδια του Έλον Μασκ για την SpaceX απειλούν τον ουρανό
• O Έλον Μασκ ανακοινώνει Terafab στο Όστιν: Η Tesla, η SpaceX και η xAI ετοιμάζουν τσιπ για AI και διαστημικά κέντρα δεδομένων
• Από δορυφόρους έως διαστημικά data centers: Γιατί το Low Earth Orbit προσελκύει δισεκατομμύρια επενδύσεων