Η μεγάλη ανατροπή στην Ευρωζώνη: Ο Νότος τρέχει, η Γερμανία μένει πίσω

• Η Allianz Research διαπιστώνει ότι Ελλάδα, Ισπανία και Πορτογαλία έχουν αναδειχθεί στους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης της Ευρωζώνης μετά το 2021.
• Οι οικονομίες του Νότου εμφανίζουν παραγωγή 11% υψηλότερη από τα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ η Γερμανία παραμένει σε στασιμότητα.
• Οι μεταρρυθμίσεις, ο τουρισμός και τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης αποτέλεσαν τους βασικούς πυλώνες της ανάκαμψης.
• Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία αφορά την παραγωγικότητα, τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και τη μετάβαση στη μετά-NGEU εποχή.

Λίγοι θα προέβλεπαν πριν από δέκα χρόνια ότι οι οικονομίες του ευρωπαϊκού Νότου θα αποτελούσαν το success story της Ευρωζώνης. Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και η κρίση δημόσιου χρέους που ακολούθησε προκάλεσαν βαθιά ύφεση σε Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία, με την ανεργία να εκτοξεύεται και τα δημόσια οικονομικά να βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση.

Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική. Σύμφωνα με την Allianz Research, η παραγωγή σε Ελλάδα, Ισπανία και Πορτογαλία βρίσκεται περίπου 11% υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την πανδημία, την ώρα που η γερμανική οικονομία παραμένει ουσιαστικά στάσιμη για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια.

Η μεταστροφή αυτή αποδίδεται σε έναν συνδυασμό μεταρρυθμίσεων, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και αποτελεσματικής αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων, που επέτρεψαν στις χώρες του Νότου να ανακτήσουν χαμένο έδαφος.

Οι τρεις κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης

Η Allianz εντοπίζει τρεις βασικούς παράγοντες που εξηγούν τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της ανάπτυξης προς τον Νότο.

Πρώτον, οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν μετά την κρίση χρέους βελτίωσαν την ανταγωνιστικότητα, την αγορά εργασίας και τις εξαγωγικές επιδόσεις των οικονομιών.

Δεύτερον, ο τουρισμός λειτούργησε ως ισχυρός μοχλός ανάκαμψης. Σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία, η συνολική συμβολή του κλάδου στην οικονομία φτάνει έως και το 20% του ΑΕΠ όταν συνυπολογίζονται οι έμμεσες επιδράσεις.

Τρίτον, τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης (Next Generation EU) ενίσχυσαν τις δημόσιες επενδύσεις, τη χρηματοδότηση της οικονομίας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, επιταχύνοντας την ανάπτυξη.

Την ίδια στιγμή, το παραδοσιακό γερμανικό μοντέλο ανάπτυξης δέχθηκε ισχυρά πλήγματα από την ενεργειακή κρίση, την απώλεια του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου και την επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας.

Ομόλογα, τράπεζες και χρηματιστήρια αλλάζουν αφήγημα

Η βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών αποτυπώθηκε και στις αγορές. Τα spreads των κρατικών ομολόγων των χωρών του Νότου έχουν περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με την περίοδο της κρίσης, ενώ τα ελληνικά ομόλογα διαπραγματεύονται πλέον με χαμηλότερο premium κινδύνου από τα ιταλικά.

Παράλληλα, οι χρηματιστηριακές αγορές Ελλάδας, Ισπανίας και Ιταλίας έχουν υπεραποδώσει έναντι του πανευρωπαϊκού δείκτη Stoxx Europe 600 από το 2022 και μετά.

Σημαντική είναι και η εικόνα του τραπεζικού κλάδου:

• Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην Ελλάδα υποχώρησαν από περίπου 50% σε 2,8%.
• Στην Ιταλία μειώθηκαν από 17% σε 2,7%.
• Στην Πορτογαλία από 18% σε 2,4%.
• Οι τράπεζες του Νότου δεν αποτελούν πλέον τον βασικό κίνδυνο για την Ευρωζώνη.

Η Allianz επισημαίνει ότι η εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών, η δημοσιονομική πειθαρχία και η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων άλλαξαν δραστικά την επενδυτική εικόνα της περιοχής.

Το μεγάλο στοίχημα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Παρά την πρόοδο, η Allianz προειδοποιεί ότι η επόμενη φάση θα είναι πιο απαιτητική. Η μέχρι σήμερα σύγκλιση στηρίχθηκε κυρίως στην αύξηση της απασχόλησης και όχι στην παραγωγικότητα. Ειδικά στην Ελλάδα, το κατά κεφαλήν εισόδημα παραμένει χαμηλότερο από τα επίπεδα του 2008, γεγονός που δείχνει ότι η διαδικασία ανάκτησης του χαμένου πλούτου δεν έχει ολοκληρωθεί.

Το μεγαλύτερο τεστ έρχεται μετά το 2026, όταν ολοκληρώνεται το πρόγραμμα του Next Generation EU. Οι τέσσερις μεγάλες οικονομίες του Νότου – Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία – απορροφούν σχεδόν το 60% των συνολικών πόρων του προγράμματος, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη μετάβαση στην επόμενη ημέρα.

Η Allianz εκτιμά ότι οι οικονομίες που θα καταφέρουν να μετατρέψουν τα μεταρρυθμιστικά κέρδη σε διατηρήσιμη αύξηση παραγωγικότητας θα συνεχίσουν να υπεραποδίδουν. Αντίθετα, όπου οι αλλαγές βασίστηκαν κυρίως στη συμμόρφωση προς τους ευρωπαϊκούς κανόνες και όχι σε βαθιές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, ο κίνδυνος οπισθοδρόμησης παραμένει αυξημένος.

Πολιτικός κίνδυνος και επενδυτικές προκλήσεις

Ο οίκος επισημαίνει επίσης ότι οι πολιτικοί κίνδυνοι επιστρέφουν στο προσκήνιο. Οι εκλογικές αναμετρήσεις που αναμένονται το 2027 σε αρκετές μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης θα αποτελέσουν κρίσιμο τεστ για τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Για τους επενδυτές, το συμπέρασμα είναι σαφές: η εποχή όπου ο ευρωπαϊκός Νότος αντιμετωπιζόταν ως ενιαία επενδυτική κατηγορία φαίνεται να φτάνει στο τέλος της.

Η Allianz εκτιμά ότι τα μεγάλα κέρδη από τη συμπίεση των spreads, την εξυγίανση των τραπεζών και την αποκατάσταση της αξιοπιστίας έχουν ήδη καταγραφεί. Από εδώ και πέρα, η υπεραπόδοση θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα κάθε χώρας να ενισχύσει την παραγωγικότητα, να προσελκύσει επενδύσεις και να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις χωρίς την «ομπρέλα» του Ταμείου Ανάκαμψης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΗΠΑ – Ιράν: Οδικός χάρτης 60 ημερών για συμφωνία – Τι προβλέπει το σχέδιο για Ορμούζ, πετρέλαιο και Λίβανο
• Βusiness Monitor: Η εργασία αλλάζει ραγδαία – Πώς επηρεάζονται επιχειρήσεις και εργαζόμενοι;
• Το τέλος ενός μύθου; Γιατί τα παραδοσιακά safe havens δεν άντεξαν στον πόλεμο
• Υδρογονάνθρακες: Δεύτερη γεώτρηση στο Ιόνιο στον ορίζοντα – Το σχέδιο Chevron, ExxonMobil και τα 10 δισ. ευρώ