Πώς η Ευρώπη προετοιμάζεται για ένα μέλλον χωρίς την Αμερική του Τραμπ

• Η Ευρώπη επεξεργάζεται σχέδιο μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας εν μέσω της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.
• Η Wall Street Journal αποκαλύπτει το παρασκήνιο των κλειστών συσκέψεων Ευρωπαίων ηγετών για το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων.
• Άμυνα, τεχνολογία και κρίσιμες υποδομές βρίσκονται στο επίκεντρο της προσπάθειας της ΕΕ να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ.

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο επανέφερε στο προσκήνιο ένα ερώτημα, που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε σχεδόν αδιανόητο: μπορεί η Ευρώπη να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες και να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία;

Το ερώτημα αυτό φαίνεται πως απασχολεί πλέον σοβαρά αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα της Wall Street Journal, με αφορμή την Σϋνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις και τις συναντήσεις βρίσκεται σε εξέλιξη μία πολύ πιο ουσιαστική συζήτηση, για το πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να προστατεύσει καλύτερα τα συμφέροντά της σε έναν κόσμο όπο η αμερικανική πολιτική εμφανίζεται ολοένα και πιο απρόβλεπτη.

Οι κλειστές συσκέψεις που σηματοδότησαν την αλλαγή

Το δημοσίευμα περιγράφει ως σημείο καμπής μία πολύωρη συνάντηση Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες, στις αρχές του έτους, η οποία πραγματοποιήθηκε χωρίς κινητά τηλέφωνα, συμβούλους και κάμερες. Σχεδόν 30 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συζήτησαν κεκλεισμένων των θυρών τις επιπτώσεις των πρώτων κινήσεων της νέας αμερικανικής κυβέρνησης, με βασικό αντικείμενο το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων.

Αφορμή αποτέλεσαν οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ γύρω από τη Γροιλανδία, που προκάλεσαν έντονη ανησυχία σε αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Σύμφωνα με τη WSJ αρκετοί συμμετέχοντες χαρακτήρισαν αργότερα τη συνάντηση ως μία ιδιότυπη «συνεδρία ψυχοθεραπείας», καθώς ήταν η πρώτη φορά που συζητήθηκε τόσο ανοιχτά το ενδεχόμενο η Ευρώπη να μη θεωρεί πλέον δεδομένη την αμερικανική στήριξη.

Ο Πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν φέρεται να υποστήριξε ότι η ήπειρος πρέπει να προετοιμαστεί για μία νέα πραγματικότητα, επιμένοντας πως η υπερβολική εξάρτηση από τις ΗΠΑ αποτελεί πλέον στρατηγικό κίνδυνο.

Η στρατηγική αυτονομία δεν αφορά μόνο την άμυνα

Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην αύξηση των αμυντικών δαπανών. Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν πλέον πώς μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο σε κρίσιμες τεχνολογίες και υποδομές. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι υπηρεσίες cloud, οι τηλεπικοινωνίες, τα δίκτυα πληρωμών, οι δορυφορικές επικοινωνίες, τα data centers και η τεχνητή νοημοσύνη.

Ήδη αρκετές χώρες προχωρούν σε επενδύσεις για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών τεχνολογικών λύσεων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις περιορίζεται η χρήση αμερικανικού λογισμικού στον δημόσιο τομέα. Στόχος είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να καταστεί πιο ανθεκτική απέναντι σε γεωπολιτικές αναταράξεις και λιγότερο ευάλωτη σε ενδεχόμενες αλλαγές της αμερικανικής πολιτικής.

Πρόκειται για μια προσπάθεια που απαιτεί χρόνο και σημαντικούς οικονομικούς πόρους, ωστόσο αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι αποτελεί πλέον αναγκαία επένδυση για το μέλλον της Ένωσης.

Διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στον Τραμπ

Παρότι υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την αυτονομία της, οι ηγέτες δεν συμμερίζονται όλοι την ίδια στρατηγική απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι εξακολουθεί να πιστεύει ότι υπάρχουν περιθώρια συνεννόησης με τον Ντόναλντ Τραμπ, ενώ ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επιδιώκει να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον, θεωρώντας ότι η συνοχή της Συμμαχίας παραμένει ύψιστης σημασίας.

Την ίδια στιγμή, όμως, κερδίζει έδαφος η άποψη ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις εξελίξεις στην Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ολοένα περισσότεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη δεύτερη θητεία του Τραμπ, αλλά μια ευρύτερη μεταβολή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία ενδέχεται να γίνει πιο εσωστρεφής και λιγότερο προβλέψιμη τα επόμενα χρόνια.

Ο ρόλος του Καναδά και το «σχέδιο Β»

Σημαντικό ρόλο στις σχετικές διεργασίες αποδίδει το δημοσίευμα και στον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ. Ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης φέρεται να ενθαρρύνει στενότερη συνεργασία μεταξύ Καναδά και Ευρωπαϊκής Ένωσης σε τομείς όπως οι κρίσιμες πρώτες ύλες, η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές υποδομές, υποστηρίζοντας ότι η Δύση χρειάζεται ένα πιο ανθεκτικό δίκτυο συνεργασιών που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από μία χώρα.

Το βασικό συμπέρασμα του ρεπορτάζ είναι ότι η Ευρώπη δεν σχεδιάζει μια ρήξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε αμφισβητεί τη σημασία της διατλαντικής συμμαχίας. Προσπαθεί όμως να αποκτήσει περισσότερες επιλογές σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Για πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η στρατηγική αυτονομία δεν αποτελεί πλέον ένα μακροπρόθεσμο πολιτικό όραμα. Αντίθετα, αντιμετωπίζεται ως μια αναγκαία προσαρμογή σε ένα διεθνές περιβάλλον που αλλάζει ταχύτατα και απαιτεί μεγαλύτερη ευελιξία, τόσο στην άμυνα όσο και στην τεχνολογία και την οικονομία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Morgan Stanley: Γιατί η Ελλάδα αντέχει στην Ευρώπη του ακριβού χρήματος 
• Τραμπ: Η εκεχειρία με το Ιράν τελείωσε – Διακόπτω κάθε εμπορική συναλλαγή με την Ισπανία – «Βουτιά» στις αγορές
• ΝΑΤΟ: Η Ευρώπη «ρίχνει» 50 δισ. δολάρια σε όπλα μεγάλου βεληνεκούς – Το κενό απέναντι στη Ρωσία