Μουντιάλ 2026: Η «μηχανή» των δισεκατομμυρίων – Ποιοι κερδίζουν και ποιοι πληρώνουν τον λογαριασμό

• Τα έσοδα της FIFA στον τετραετή κύκλο που περιλαμβάνει το Μουντιάλ του 2026 εκτιμάται ότι πλησιάζουν τα 13 δισ. δολάρια.
• Επίσημα εισιτήρια για τον τελικό έφθασαν τα 32.970 δολάρια, ενώ στη δευτερογενή αγορά εμφανίστηκαν καταχωρίσεις άνω των 2 εκατ. δολαρίων.
• Η FIFA υπολογίζει συνολική συνεισφορά 41 δισ. δολαρίων στην παγκόσμια οικονομία, όμως ειδικοί αμφισβητούν το μακροπρόθεσμο όφελος.
• Τα πονταρίσματα εκτιμάται ότι μπορεί να αγγίξουν τα 50 δισ. δολάρια, καθιστώντας τη διοργάνωση το μεγαλύτερο στοιχηματικό γεγονός όλων των εποχών.

Περισσότερες ομάδες, περισσότεροι αγώνες και ένα πολύ μεγαλύτερο εμπορικό αποτύπωμα. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, το πρώτο με τη συμμετοχή 48 εθνικών ομάδων και περισσότερους από 100 αγώνες σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, αποτελεί τη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική διοργάνωση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ – και ταυτόχρονα μια οικονομική μηχανή δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Τα χρήματα, ωστόσο, δεν μοιράζονται ισότιμα. Η FIFA, οι τηλεοπτικοί όμιλοι, οι χορηγοί και οι εταιρείες στοιχημάτων αναδεικνύονται στους μεγάλους κερδισμένους. Στην άλλη πλευρά βρίσκονται οι φίλαθλοι, οι οποίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν πρωτοφανείς τιμές, αλλά και αρκετά ξενοδοχεία και διοργανώτριες πόλεις που δεν είδαν την οικονομική έκρηξη την οποία περίμεναν.

FIFA: Ο αδιαμφισβήτητος οικονομικός νικητής

Ο μεγαλύτερος κερδισμένος της διοργάνωσης είναι η FIFA. Η παγκόσμια ποδοσφαιρική ομοσπονδία είχε καταγράψει έσοδα-ρεκόρ 7,6 δισ. δολαρίων από το Μουντιάλ του Κατάρ το 2022, όμως η φετινή διοργάνωση αναμένεται να ανεβάσει ακόμη περισσότερο τον πήχη.

Η αύξηση των ομάδων και των αγώνων, σε συνδυασμό με το τεράστιο εμπορικό μέγεθος της βορειοαμερικανικής αγοράς, έχει διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες αξιοποίησης του τουρνουά.

Σύμφωνα με τη Μάριον Λαμπούρ, επικεφαλής στρατηγικής της Deutsche Bank Research, τα συνολικά έσοδα της FIFA κατά τον τετραετή κύκλο που περιλαμβάνει το Μουντιάλ του 2026 πλησιάζουν τα 13 δισ. δολάρια.

Οι βασικές πηγές εσόδων είναι τα τηλεοπτικά και εμπορικά δικαιώματα, οι χορηγίες, οι άδειες χρήσης εμπορικών σημάτων, τα πακέτα φιλοξενίας και τα εισιτήρια.

Η FIFA έχει επεκτείνει τη δραστηριότητά της ακόμη και στη δευτερογενή αγορά εισιτηρίων. Μέσω της επίσημης πλατφόρμας μεταπώλησης εισπράττει προμήθεια 15% από τον πωλητή και επιπλέον 15% από τον αγοραστή.

Η διεύρυνση της διοργάνωσης ενδέχεται να μην ολοκληρωθεί στις 48 ομάδες. Εξετάζεται ήδη η προοπτική ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου 64 εθνικών ομάδων, το οποίο θα μπορούσε να φέρει στη διοργάνωση μεγάλες αγορές όπως η Κίνα και η Ινδία και, μαζί τους, δισεκατομμύρια δυνητικούς τηλεθεατές.

Οι φίλαθλοι πληρώνουν το ακριβότερο Μουντιάλ

Για τους φιλάθλους, το οικονομικό ισοζύγιο είναι πολύ διαφορετικό. Οι τιμές των εισιτηρίων, μαζί με το αυξημένο κόστος μετακίνησης, διαμονής και διατροφής, έχουν μετατρέψει την παρακολούθηση της διοργάνωσης από κοντά σε προνόμιο για λίγους.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται το σύστημα δυναμικής τιμολόγησης της FIFA, βάσει του οποίου οι τιμές αυξάνονται όσο ενισχύεται η ζήτηση.

Ακόμη και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «δεν θα πλήρωνε», όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο ένα εισιτήριο στον εναρκτήριο αγώνα των ΗΠΑ με την Παραγουάη να κοστίζει 1.000 δολάρια.

Για τον τελικό στο MetLife Stadium του Νιου Τζέρσεϊ, επίσημα εισιτήρια διατέθηκαν έναντι 32.970 δολαρίων. Στη δευτερογενή αγορά εμφανίστηκαν ακόμη και καταχωρίσεις που ξεπερνούσαν τα 2 εκατ. δολάρια – χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πραγματοποιήθηκαν πωλήσεις σε αυτές τις τιμές.

Ο πρόεδρος της FIFA, Τζάνι Ινφαντίνο, υπερασπίστηκε την τιμολογιακή πολιτική, υποστηρίζοντας ότι οι τιμές κινούνται στα επίπεδα άλλων μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων στις ΗΠΑ.

Από τα 12,90 στα 150 δολάρια για μια διαδρομή 30 λεπτών

Ο λογαριασμός δεν περιορίζεται στις κερκίδες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της σιδηροδρομικής σύνδεσης προς το MetLife Stadium.

Η τιμή για μια διαδρομή περίπου 30 λεπτών αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης στα 150 δολάρια, όταν το κανονικό εισιτήριο μετ’ επιστροφής κόστιζε 12,90 δολάρια. Μετά τις αντιδράσεις, η τιμή μειώθηκε, χωρίς όμως να επιστρέψει στα συνηθισμένα επίπεδα.

Διαφημίσεις ακόμη και στα διαλείμματα ενυδάτωσης

Στους μεγάλους κερδισμένους περιλαμβάνονται και οι τηλεοπτικοί όμιλοι. Παρά τα υψηλά ποσά που καταβάλλουν για τα δικαιώματα μετάδοσης, η τεράστια τηλεθέαση τους επιτρέπει να πωλούν σε πολύ υψηλές τιμές τον διαθέσιμο διαφημιστικό χρόνο.

Η Fox Sports φέρεται να κατέβαλε 485 εκατ. δολάρια για τα δικαιώματα μετάδοσης στις ΗΠΑ. Ένα διαφημιστικό σποτ 30 δευτερολέπτων κατά τη διάρκεια του Μουντιάλ κοστίζει από 200.000 έως 300.000 δολάρια, ενώ στους αγώνες της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ και στην τελική φάση μπορεί να φθάσει τα 750.000 δολάρια.

Νέα εμπορική ευκαιρία δημιούργησαν τα διαλείμματα ενυδάτωσης διάρκειας 90 δευτερολέπτων. Η FIFA υποστηρίζει ότι εφαρμόστηκαν αποκλειστικά για αγωνιστικούς λόγους και ότι δεν αποκομίζει πρόσθετα έσοδα από αυτά.

Για τους τηλεοπτικούς σταθμούς, ωστόσο, αποτελούν νέο διαφημιστικό χώρο. Η Fox έχει ήδη παρουσιάσει τα διαλείμματα ως περιεχόμενο που «χορηγείται» από συγκεκριμένες εταιρείες.

Οι σχετικές διαφημίσεις εκτιμάται ότι μπορούν να αποφέρουν έως και 250 εκατ. δολάρια μόνο στην αμερικανική αγορά.

«Τα διαλείμματα ενυδάτωσης είναι καθαρό διαφημιστικό απόθεμα. Θα ήταν εξαιρετικά απίθανο να εξαφανιστούν», εκτιμά η Μάριον Λαμπούρ, σημειώνοντας ότι η αύξηση της κλίμακας αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο του επιχειρηματικού μοντέλου της FIFA.

Η εμπορική μάχη Adidas και Nike

Οι επίσημοι χορηγοί δαπανούν επίσης τεράστια ποσά για να συνδέσουν τα εμπορικά τους σήματα με το μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό γεγονός του κόσμου.

Η Adidas βρίσκεται σε ανοιχτή διαφημιστική αναμέτρηση με τη Nike. Η γερμανική εταιρεία αθλητικών ειδών φέρεται να διέθεσε περίπου 50 εκατ. στερλίνες για την καμπάνια «Backyard Legends», στην οποία εμφανίζονται αστέρες όπως ο Λαμίν Γιαμάλ, ο Τζουντ Μπέλιγχαμ και ο Λιονέλ Μέσι.

Κεντρικό πρόσωπο είναι επίσης μια εκδοχή του Ντέιβιντ Μπέκαμ που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη. Περισσότερο από μία δεκαετία μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση, ο Άγγλος πρώην ποδοσφαιριστής παραμένει ένα από τα ισχυρότερα εμπορικά πρόσωπα του αθλήματος στις ΗΠΑ.

Η Ίντερ Μαϊάμι, της οποίας είναι συνιδιοκτήτης, αποτιμάται σε περίπου 1,45 δισ. δολάρια και θεωρείται ο πολυτιμότερος σύλλογος του αμερικανικού πρωταθλήματος MLS. Μπορεί ο Μπέκαμ να μην κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο ως παίκτης, έχει κερδίσει όμως το εμπορικό παιχνίδι που παίζεται γύρω από αυτό.

Οι υποσχέσεις των 41 δισ. δολαρίων

Οι 16 διοργανώτριες πόλεις σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό υποδέχθηκαν εκατομμύρια φιλάθλους, ενισχύοντας τη δραστηριότητα για εστιατόρια, καταστήματα και επιχειρήσεις φιλοξενίας.

Η FIFA υπολόγισε ότι το τουρνουά θα προσθέσει περίπου 41 δισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία, από τα οποία 17 δισ. δολάρια στις ΗΠΑ, δημιουργώντας παράλληλα περίπου 185.000 θέσεις εργασίας.

Οι εκτιμήσεις αυτές, ωστόσο, αμφισβητούνται. Ο Αλεξάντερ Μπάντζιερ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και επικεφαλής της Oxford Global Projects, επισημαίνει ότι τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα σπάνια προσφέρουν τα μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη που υπόσχονται.

Μέρος των τακτικών επισκεπτών αποφεύγει τις διοργανώτριες πόλεις εξαιτίας της πολυκοσμίας και των υψηλότερων τιμών. Παράλληλα, πολλές από τις νέες θέσεις εργασίας είναι προσωρινές και χαμηλότερα αμειβόμενες, κυρίως στην εστίαση και στα ξενοδοχεία.

«Δημιουργεί θέσεις εργασίας, αλλά δεν δημιουργεί πλούτο», σημειώνει ο Μπάντζιερ.

Περιορισμένο το μακροπρόθεσμο αποτύπωμα

Το ουσιαστικό μακροπρόθεσμο όφελος μιας μεγάλης αθλητικής διοργάνωσης μπορεί να προκύψει από έργα ανάπλασης και υποδομών, όπως συνέβη στην περιοχή του Στράτφορντ μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012.

Στην περίπτωση του Μουντιάλ του 2026, όμως, οι περισσότερες πόλεις χρησιμοποίησαν ήδη υπάρχοντα στάδια, ξενοδοχεία, προπονητικά κέντρα και συγκοινωνιακές υποδομές. Κατά συνέπεια, οι δυνατότητες για ένα μόνιμο αναπτυξιακό αποτύπωμα μέσω νέων κατασκευών είναι πιο περιορισμένες.

Τα ξενοδοχεία περίμεναν περισσότερα

Στους απρόσμενους χαμένους συγκαταλέγονται αρκετές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Παρά τις αρχικές προβλέψεις για πληρότητες-ρεκόρ, οι κρατήσεις σε αρκετές διοργανώτριες πόλεις κινήθηκαν χαμηλότερα από τις προσδοκίες – σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και από τα επίπεδα της προηγούμενης χρονιάς.

Η Ένωση Ξενοδόχων της Βρετανικής Κολομβίας ανέφερε ότι οι κρατήσεις Ιουνίου και Ιουλίου στο Βανκούβερ ήταν αισθητά μειωμένες σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, παρότι η πόλη φιλοξένησε επτά αγώνες.

Οι μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις δεν συνεπάγονται απαραιτήτως 40 συνεχόμενες ημέρες γεμάτων ξενοδοχείων. Η ζήτηση συγκεντρώνεται γύρω από συγκεκριμένες ημερομηνίες και σημαντικούς αγώνες.

Στις ΗΠΑ, η American Hotel and Lodging Association κατηγόρησε τη FIFA ότι δέσμευσε υπερβολικά μεγάλο αριθμό δωματίων για δική της χρήση, δημιουργώντας την εικόνα τεχνητά υψηλής ζήτησης. Η FIFA δήλωσε ότι δεν αναγνωρίζει τις συγκεκριμένες κατηγορίες.

Μέχρι τον Απρίλιο, περίπου το 80% των αμερικανικών ξενοδοχειακών επιχειρήσεων ανέφερε ότι οι κρατήσεις υπολείπονταν των αρχικών προβλέψεων. Στη Νέα Υόρκη, δύο στα τρία ξενοδοχεία κατέγραφαν χαμηλότερη ζήτηση από την αναμενόμενη, ενώ στο Σιάτλ το αντίστοιχο ποσοστό πλησίαζε το 80%.

Το μεγαλύτερο στοιχηματικό γεγονός όλων των εποχών

Οι εταιρείες στοιχημάτων, αντίθετα, δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν πρόβλημα ζήτησης. Το Μουντιάλ του 2026 αναμένεται να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο στοιχηματικό γεγονός που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Macquarie, τα συνολικά πονταρίσματα μπορεί να φθάσουν τα 50 δισ. δολάρια – περίπου 500 εκατ. δολάρια ανά αγώνα. Η αύξηση συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη διεύρυνση της διοργάνωσης από τους 64 αγώνες του 2022 σε περισσότερους από 100.

Η Flutter Entertainment, ιδιοκτήτρια εταιρειών όπως οι Paddy Power, Betfair και Sky Bet, προέβλεψε ότι ο συνολικός στοιχηματικός τζίρος θα είναι διπλάσιος από εκείνον του προηγούμενου Μουντιάλ, κυρίως λόγω της ανάπτυξης των αγορών στις ΗΠΑ και στη Βραζιλία.

Παράλληλα, το ζωντανό στοίχημα κερδίζει έδαφος έναντι του παραδοσιακού πονταρίσματος πριν από τη σέντρα, καθώς οι παίκτες στοιχηματίζουν πλέον σε πραγματικό χρόνο, ακολουθώντας τις εξελίξεις του αγώνα.

Η νέα αγορά που αναπτύσσεται στις ΗΠΑ

Η νομιμοποίηση του αθλητικού στοιχήματος στις ΗΠΑ είναι σχετικά πρόσφατη. Έως το 2018 επιτρεπόταν μόνο στη Νεβάδα, προτού απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου δώσει στις Πολιτείες τη δυνατότητα να το νομιμοποιήσουν.

Σε μεγάλες αγορές όπου εξακολουθεί να απαγορεύεται, όπως η Καλιφόρνια και το Τέξας, το κενό καλύπτουν οι λεγόμενες αγορές προβλέψεων. Πρόκειται για έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο δισεκατομμυρίων δολαρίων, ο οποίος δεν χαρακτηρίζεται τυπικά ως τζόγος και προσελκύει κυρίως νεότερους άνδρες.

(Πληροφορίες BBC)

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μost Admired Companies in Greece: Οι εταιρείες που ξεχώρισαν το 2026
• Εκλογές το φθινόπωρο ή την άνοιξη;
• Οι αριθμοί μετρούν, όμως οι άνθρωποι τους δημιουργούν
• Θεοδωρόπουλος στο Fortune Greece: Η κοινωνία και η αγορά έχουν ανάγκη από ισχυρά και θετικά πρότυπα