Τεκμαρτό εισόδημα: Ποιοι ελεύθεροι επαγγελματίες θα πληρώσουν λιγότερο φόρο από το 2027

• Περίπου 155.000 από τους 390.000 επαγγελματίες που υπάγονται στο τεκμαρτό σύστημα αναμένεται να πληρώσουν λιγότερο φόρο.
• Καταργούνται η προσαύξηση κατά 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας και εκείνη κατά 5% της διαφοράς του τζίρου από τον μέσο όρο του αντίστοιχου ΚΑΔ.
• Η βασική σύνδεση του τεκμαρτού εισοδήματος με τον κατώτατο μισθό και τις τριετίες παραμένει.
• Η μείωση κατά 50% επεκτείνεται σε επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους.

Στοχευμένη και όχι οριζόντια είναι η ελάφρυνση που φέρνουν οι αλλαγές στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών.

Από τους περίπου 390.000 επιτηδευματίες που φορολογούνται κάθε χρόνο με βάση το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν περίπου 155.000. Πρόκειται για ποσοστό κοντά στο 40% όσων επιβαρύνονται από το συγκεκριμένο σύστημα — και όχι για τέσσερις στους δέκα του συνόλου των ελεύθερων επαγγελματιών.

Το όφελος αφορά κυρίως όσους απασχολούν προσωπικό ή εμφανίζουν τζίρο υψηλότερο από τον μέσο όρο του κλάδου τους. Οι δύο αυτοί παράγοντες μπορούσαν μέχρι σήμερα να αυξήσουν σημαντικά το τεκμαρτό εισόδημα, ακόμη και όταν η επιχείρηση ήταν συνεπής στις φορολογικές της υποχρεώσεις.

Οι παρεμβάσεις ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ και προβλέπεται να ισχύσουν από το φορολογικό έτος 2026. Αυτό σημαίνει ότι, αφού αποτυπωθούν στο σχετικό νομοθετικό πλαίσιο, η πρώτη πρακτική εφαρμογή τους θα γίνει με τις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027.

Οι δύο προσαυξήσεις που καταργούνται

Το τεκμαρτό εισόδημα δεν υπολογιζόταν μόνο με βάση τον κατώτατο μισθό και τα χρόνια λειτουργίας της επιχείρησης. Μπορούσε να αυξηθεί περαιτέρω μέσω δύο πρόσθετων κριτηρίων:

• Της προσαύξησης που συνδεόταν με το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας.
• Της προσαύξησης που αντιστοιχούσε στο 5% της διαφοράς ανάμεσα στον τζίρο της επιχείρησης και στον μέσο τζίρο του αντίστοιχου Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας.

Με την κατάργησή τους, ένας επαγγελματίας δεν θα επιβαρύνεται πλέον με μεγαλύτερο τεκμαρτό εισόδημα μόνο επειδή διατηρεί θέσεις εργασίας ή επειδή η επιχείρησή του πραγματοποιεί υψηλότερο κύκλο εργασιών από τον μέσο όρο του κλάδου.

Η αλλαγή δεν επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλους τους αυτοαπασχολούμενους. Περίπου 560.000 επαγγελματίες δεν απασχολούν μισθωτούς, ενώ υπολογίζεται ότι 100.000 έως 120.000 εμφανίζουν τζίρο υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΚΑΔ τους. Επομένως, όσοι δεν επιβαρύνονταν από κανένα από τα δύο πρόσθετα κριτήρια δεν θα δουν μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος από τη συγκεκριμένη παρέμβαση.

Τι παραμένει στο τεκμαρτό σύστημα

Οι αλλαγές δεν ισοδυναμούν με κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης.

Ως ελάχιστη βάση υπολογισμού παραμένουν οι ετήσιες αποδοχές ενός εργαζομένου που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό, μαζί με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις ανάλογα με τα χρόνια επαγγελματικής δραστηριότητας.

Συνεπώς, εάν το δηλωθέν εισόδημα ενός επαγγελματία βρίσκεται κάτω από αυτή τη βάση, θα εξακολουθεί να φορολογείται για υψηλότερο τεκμαρτό ποσό. Εκείνο που αφαιρείται είναι οι δύο επιπλέον προσαυξήσεις λόγω προσωπικού και τζίρου — όχι ο βασικός μηχανισμός προσδιορισμού του ελάχιστου εισοδήματος.

Αυτός είναι και ο λόγος που η παρέμβαση μπορεί να επιφέρει μεγάλη μείωση φόρου σε ορισμένες επιχειρήσεις, αλλά περιορισμένο ή μηδενικό όφελος σε άλλες.

Το παράδειγμα του καφέ με τους πέντε εργαζομένους

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση καταστήματος εστίασης με 15 χρόνια λειτουργίας, πέντε εργαζομένους και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ.

Με το υφιστάμενο σύστημα, η προσαύξηση που συνδεόταν με τη μισθοδοσία ανέβαζε το τεκμαρτό εισόδημα στα 27.244 ευρώ. Ο αναλογών φόρος διαμορφωνόταν στα 4.783 ευρώ.

Μετά την κατάργηση της συγκεκριμένης προσαύξησης, η φορολογητέα βάση περιορίζεται στα 16.744 ευρώ και ο φόρος υποχωρεί στα 2.249 ευρώ.

Η διαφορά φτάνει τα 2.534 ευρώ, που αντιστοιχεί σε μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης κατά περίπου 53%. Πρόκειται, πάντως, για συγκεκριμένο παράδειγμα και όχι για το μέσο όφελος όλων των δικαιούχων. Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτάται από τον τζίρο, τη μισθοδοσία, τα χρόνια δραστηριότητας, το δηλωθέν εισόδημα και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά κάθε επιχείρησης.

Διευρύνεται η έκπτωση για τους μικρούς οικισμούς

Ξεχωριστή παρέμβαση αφορά τους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρές κοινότητες. Το πληθυσμιακό όριο για τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος κατά 50% αυξάνεται από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους.

Η έκπτωση δεν αφορά συλλήβδην τις επιχειρήσεις της περιφέρειας. Προϋπόθεση είναι η έδρα ή η δραστηριοποίηση σε οικισμό που βρίσκεται εντός του προβλεπόμενου πληθυσμιακού ορίου.

Η διάκριση έχει σημασία, καθώς περίπου το 61% των ατομικών επιχειρήσεων βρίσκεται εκτός Αττικής, αλλά μόνο ένα μέρος τους λειτουργεί σε χωριά και κοινότητες έως 2.000 κατοίκους.

Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες ταξί

Ειδικότερη διόρθωση προβλέπεται για τους εκμεταλλευτές ταξί. Το τεκμαρτό εισόδημα θα προσαρμόζεται στο πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος.

Εάν, για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας κατέχει το 50% ενός ταξί, το αντίστοιχο τεκμήριο θα περιορίζεται κατά 50%. Με αυτόν τον τρόπο δεν θα φορολογείται σαν να εκμεταλλεύεται το σύνολο του οχήματος όταν διαθέτει μόνο μερίδιο της ιδιοκτησίας.

Παράλληλα, εξαιρούνται από το τεκμήριο τα ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που έχουν αποκτήσει άδεια ταξί, κατά κανόνα μέσω κληρονομικής διαδοχής μετά τον θάνατο γονέα.

Η προκαταβολή φόρου θα μειωθεί έναν χρόνο αργότερα

Διαφορετικό χρονοδιάγραμμα έχει η μείωση της προκαταβολής φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις, από 55% σε 50%.

Η αλλαγή θα ισχύσει από το φορολογικό έτος 2027. Κατά συνέπεια, αφορά τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν μέσα στο 2027 και θα δηλωθούν το 2028. Για τα εισοδήματα του 2026, τα οποία θα περιληφθούν στις δηλώσεις του 2027, η προκαταβολή παραμένει στο 55%.

Οι επαγγελματίες θα δουν επομένως τις αλλαγές σε δύο στάδια. Στις δηλώσεις του 2027 θα αποτυπωθούν η κατάργηση των προσαυξήσεων του τεκμαρτού και οι ήδη νομοθετημένες αλλαγές στη φορολογική κλίμακα. Η χαμηλότερη προκαταβολή φόρου θα ακολουθήσει στις δηλώσεις του 2028.

Το τελικό όφελος δεν θα είναι ίδιο για όλους. Θα είναι μεγαλύτερο για επιχειρήσεις με προσωπικό, υψηλότερο τζίρο από τον μέσο όρο του κλάδου ή έδρα σε μικρό οικισμό. Για όσους φορολογούνται αποκλειστικά με βάση τον κατώτατο μισθό, ο βασικός πυρήνας του τεκμαρτού συστήματος παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μητσοτάκης: Ο οδικός χάρτης έως το 2027, οι «κόκκινες γραμμές» στην οικονομία και το μήνυμα για αυτοδυναμία
• ΕΚΤ: Προς νέα αύξηση επιτοκίων λόγω ενεργειακού σοκ – Ανοιχτό το ενδεχόμενο και για τον Δεκέμβριο
• Euronext Athens: Η ιστορική επιστροφή στις ανεπτυγμένες αγορές – Προβλέψεις για «κύμα» εισροών 1,1 δισ. δολαρίων