Ο πρώην επικεφαλής οικονομικών της ΕΕ προειδοποιεί: Ανησυχώ όσο και ο Μάριο Ντράγκι
Η στασιμότητα στην ανάπτυξη εγκυμονεί κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αλλά η Ευρώπη δεν θα πρέπει να θυσιάσει τις δικλίδες ασφαλείας του δανεισμού για να δώσει ώθηση στην οικονομία, δήλωσε στο POLITICO ο Τζον Μπέριγκαν.
Η ΕΕ κινδυνεύει να βυθιστεί σε κρίση εάν το μπλοκ δεν καταφέρει να αναζωογονήσει την οικονομία του, η οποία παραμένει στάσιμη, προειδοποίησε ο κορυφαίος οικονομικός αξιωματούχος των Βρυξελλών, λίγο μετά την αποχώρησή του από μια τετραετή καριέρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
«Ανησυχώ όσο και ο Μάριο Ντράγκι», δήλωσε ο Τζον Μπέριγκαν σε συνέντευξή του, αναφερόμενος στον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο οποίος είχε προηγουμένως προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη θα υποστεί «αργή αγωνία» χωρίς μαζικές επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 800 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως για τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας της, η οποία παρουσιάζει σοβαρές δυσλειτουργίες.
Τα οικονομικά των περισσότερων κυβερνήσεων είναι υπερβολικά πιεσμένα ώστε να μπορέσουν να επωμιστούν μεγάλο μέρος αυτού του βάρους, καθώς δαπάνησαν τεράστια ποσά για να προστατεύσουν τις επιχειρήσεις και τους πολίτες της ΕΕ από τις επιπτώσεις της πανδημίας και των δύο ενεργειακών σοκ από το 2022.
Η αύξηση των επιτοκίων, ως απάντηση στην άνοδο των τιμών, έχει αυξήσει το κόστος δανεισμού, καθιστώντας ακόμη ακριβότερη την εξυπηρέτηση του χρέους για τις οικονομικά ασφυκτιούσες κυβερνήσεις — πόσο μάλλον σε περίπτωση νέας κρίσης.
Χωρίς μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη, οι υπερχρεωμένες κυβερνήσεις θα δυσκολευτούν να συγκεντρώσουν αρκετά φορολογικά έσοδα ώστε να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς τους χωρίς να καταφύγουν σε επώδυνα μέτρα λιτότητας, την ώρα που τα ακροδεξιά και ευρωσκεπτικιστικά κόμματα κερδίζουν έδαφος.
«Έχουμε παγιδευτεί σε μια ισορροπία χαμηλής ανάπτυξης», δήλωσε ο Μπέριγκαν από τον 10ο όροφο του Berlaymont, με θέα την ευρωπαϊκή συνοικία, όπου εργάζεται από το 1986. «Και αυτό κάποια στιγμή θα αποτελέσει από μόνο του ζήτημα σταθερότητας».
Η Επιτροπή ζήτησε από τον Ντράγκι να συντάξει μια έκθεση 400 σελίδων, στην οποία θα καταγράφονταν οι πολιτικές, οι πρωτοβουλίες και οι μεταρρυθμίσεις που θα πρέπει να υιοθετήσει η ΕΕ, ώστε να μετατρέψει την οικονομία της που παραπαίει σε έναν συλλογικό κινητήρα ικανό να ανταγωνιστεί τις οικονομικές υπερδυνάμεις των ΗΠΑ και της Κίνας. Δύο χρόνια μετά την παρουσίαση της έκθεσης από τον Ντράγκι, η ΕΕ έχει εφαρμόσει μόλις περίπου μία στις τέσσερις συστάσεις.
Στο μεταξύ, οι Βρυξέλλες έχουν ξεκινήσει εκστρατεία για τη μείωση της γραφειοκρατίας και την άρση των κανονιστικών εμποδίων, με στόχο να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν. Οι τράπεζες επιδιώκουν να επωφεληθούν από αυτή την προσπάθεια, πιέζοντας τις Βρυξέλλες να μειώσουν τα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας, τα οποία, όπως υποστηρίζουν, τις εμποδίζουν να ανταποκριθούν στις επενδυτικές ανάγκες της Ευρώπης. Ο Μπέριγκαν, όμως, δήλωσε ότι η επιδίωξη ανάπτυξης μέσω της αποδυνάμωσης των προτύπων δανεισμού θα μπορούσε να καταστήσει το μπλοκ πιο ευάλωτο.
«Δεν υπάρχει η αίσθηση ότι ο κόσμος κάνει ουρά έξω από τις τράπεζες προσπαθώντας να αποκτήσει πρόσβαση σε πιστώσεις», δήλωσε ο 65χρονος. Η αποδυνάμωση των χρηματοπιστωτικών δικλίδων ασφαλείας είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη όταν οι κυβερνήσεις έχουν ελάχιστα περιθώρια για να απορροφήσουν μια νέα κρίση, προειδοποίησε, επειδή «αν το σοκ διαπεράσει την ανθεκτικότητα του συστήματος, θα μεταδοθεί σε ολόκληρο το σύστημα. Δεν θα υπάρχει τρόπος να μετριαστεί το πλήγμα».
Ο Μπέριγκαν, ο οποίος συνταξιοδοτήθηκε την περασμένη Τετάρτη, έπειτα από έξι χρόνια στην ηγεσία της διεύθυνσης χρηματοπιστωτικής πολιτικής της Επιτροπής, της FISMA, δεν είναι άγνωστος στις οικονομικές κρίσεις. Δέκα χρόνια αφότου συνέβαλε στην εισαγωγή των χαρτονομισμάτων και κερμάτων του ευρώ στην Ευρώπη το 2002 —μια κορυφαία στιγμή της καριέρας του— βρέθηκε αντιμέτωπος με μια κρίση κρατικού χρέους που παραλίγο να διαλύσει την ένωση του ενιαίου νομίσματος — μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της καριέρας του.
Μετά τη χρηματοπιστωτική κατάρρευση του 2008, η οποία αποκάλυψε ένα τοξικό μείγμα χρέους, υπερβολικά μοχλευμένων τραπεζών και ασθενικής ανάπτυξης, οι κυβερνήσεις της Κύπρου, της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας χρειάστηκαν όλες πακέτα χρηματοπιστωτικής διάσωσης. «Υπήρχαν μερικές από εκείνες τις νύχτες που πήγαινες για ύπνο χωρίς να ξέρεις αν το πρωί θα ήταν όλα εντάξει», είπε.
Ένας εχθρικότερος κόσμος
Η Ευρώπη έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από την κρίση κρατικού χρέους. Οι αυστηρότεροι κανόνες για τις δημόσιες δαπάνες, παρότι διαθέτουν περιθώρια ευελιξίας, έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερο έλεγχο των δημοσιονομικών των κρατών. Οι τράπεζες είναι «πολύ πιο ανθεκτικές» σε σχέση με το 2008, δήλωσε ο Μπέριγκαν, καθώς οι ρυθμιστικές αρχές επέβαλαν αυστηρότερη εποπτεία και μεγαλύτερα κεφαλαιακά αποθέματα.
Η κατάργηση κανόνων που οδηγούν σε «διπλή καταμέτρηση» είναι αποδεκτή, δήλωσε ο Ιρλανδός. Ωστόσο, η μείωση των κανονιστικών απαιτήσεων για τις επιχειρήσεις θα προσφέρει ελάχιστη βοήθεια, εκτός εάν η ΕΕ δημιουργήσει μια δυναμική χρηματιστηριακή αγορά όπου οι καινοτόμες εταιρείες θα μπορούν να αντλούν κεφάλαια — ένα υποτονικό εγχείρημα που το μπλοκ επιδιώκει εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία. Διαφορετικά, οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα συνεχίσουν να ταξιδεύουν στη Νέα Υόρκη για να αναζητήσουν επενδυτές στη Wall Street. Η αδράνεια απλώς θα επιδεινώσει τα πράγματα.
«Η οικονομική αδυναμία συνήθως συνοδεύεται από πολιτική αδυναμία και στη συνέχεια ακολουθούν χρηματοπιστωτικά προβλήματα», δήλωσε ο Μπέριγκαν. Η πρόβλεψη, ωστόσο, της επόμενης χρηματοπιστωτικής κρίσης απέχει πολύ από το να αποτελεί ακριβή επιστήμη. «Το χαρακτηριστικό μιας κρίσης είναι ότι εμφανίζεται πάντα σε ένα σημείο όπου δεν κοιτάς».
Οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να αναζητήσουν δύναμη μέσα από τη συλλογική τους ισχύ και να προχωρήσουν σε περαιτέρω ενοποίηση, εάν το μπλοκ θέλει να προσφέρει στις επιχειρήσεις του την απαραίτητη κλίμακα, σύμφωνα με τον Μπέριγκαν. Αυτό είναι δύσκολο να πωληθεί πολιτικά στους κυβερνώντες, εν μέσω της αυξανόμενης λαϊκιστικής τάσης που έχει ενισχύσει τα ακροδεξιά και ευρωσκεπτικιστικά κόμματα σε ολόκληρο το μπλοκ. Οι περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία έχουν καταγράψει απότομη άνοδο της υποστήριξης προς την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), ενώ οι δημοσκοπήσεις στη Γαλλία φέρνουν τον Εθνικό Συναγερμό (National Rally) πολύ μπροστά από τις άλλες πολιτικές ομάδες ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους.
Όποια κι αν είναι η έκβαση, οι σκληρές πραγματικότητες αφήνουν τα κυβερνώντα κόμματα με ελάχιστα περιθώρια ελιγμών. Η Γερμανία χρειάζεται οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ενώ η Γαλλία θα πρέπει να λάβει δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις για να περιορίσει τις δαπάνες και το διογκούμενο χρέος της. Αυτές οι οικονομικές πραγματικότητες, σε συνδυασμό με την άνοδο πολιτικών που βασίζονται στην ισχύ στις ΗΠΑ και την Κίνα, καθησυχάζουν τον Μπέριγκαν ότι η Ευρώπη θα βρει τον δρόμο της, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.
«Ο κόσμος είναι πλέον πιο εχθρικός. Ένας κόσμος λιγότερο οργανωμένος», είπε. «Πάντα αισθάνομαι ότι, αν δεν υπήρχε η ΕΕ, τώρα θα τρέχαμε να προσπαθήσουμε να τη δημιουργήσουμε».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Ανατολική Μεσόγειος: Οι νέες ισορροπίες και η ελληνική στρατηγική
- Το πετρέλαιο αλλάζει τα δεδομένα – Η νέα δύσκολη εξίσωση για την ΕΚΤ
- Ο πλούτος των Ελλήνων αυξήθηκε κατά 14,7% μέσα σε έναν χρόνο – Η μεγάλη στροφή στις επενδύσεις
