Στουρνάρας: Η Αθήνα παράγει σχεδόν τον μισό εθνικό πλούτο – Οι τρεις μεγάλες προκλήσεις

• Η Αττική παράγει σχεδόν το 50% της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας της χώρας και διαθέτει το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, κοντά στις 30.000 ευρώ.
• Ο Γιάννης Στουρνάρας ανέδειξε ως βασικές προκλήσεις το στεγαστικό, το κυκλοφοριακό και την ανάγκη μετάβασης σε επενδύσεις υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
• Η ισχυρή ανάπτυξη της Αθήνας ενισχύει την οικονομική της βαρύτητα, αλλά αυξάνει και τον κίνδυνο περαιτέρω περιφερειακών ανισοτήτων.

Στον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει η Αθήνα στην ελληνική οικονομία, αλλά και στις αυξανόμενες πιέσεις που συνοδεύουν την ισχυρή ανάπτυξη της πρωτεύουσας, αναφέρθηκε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα».

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η Αττική παράγει σχεδόν τον μισό εθνικό πλούτο σε όρους Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας, διαθέτει το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ στη χώρα, κοντά στις 30.000 ευρώ, έναντι περίπου 21.000 ευρώ στο σύνολο της Ελλάδας, ενώ συγκεντρώνει περίπου το ένα τρίτο των ακαθάριστων εθνικών επενδύσεων πάγιου κεφαλαίου.

Παράλληλα, στην Αττική αντιστοιχεί σχεδόν το 40% της συνολικής απασχόλησης.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη βαρύτητα της μητροπολιτικής Αθήνας στην ελληνική οικονομία, αναδεικνύει όμως ταυτόχρονα και τον έντονα συγκεντρωτικό χαρακτήρα του παραγωγικού μοντέλου.

Η Αθήνα γίνεται αυτόνομος διεθνής τουριστικός προορισμός

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο διοικητής της ΤτΕ στον τουρισμό, ο οποίος έχει ενισχύσει σημαντικά τη θέση της Αθήνας ως αυτοτελούς διεθνούς προορισμού.

Το 2025 η Αττική ήταν η περιφέρεια με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην Ελλάδα, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να καταγράφουν αύξηση 125,3% σε σχέση με το 2019 και τις επισκέψεις άνοδο 63,8%.

Το μερίδιο της Αττικής στις συνολικές ταξιδιωτικές εισπράξεις της χώρας αυξήθηκε στο 25,8%, από 14,7% το 2019, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο στις επισκέψεις έφτασε στο 23,2%, από 16,2%.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την οικονομική δυναμική της πρωτεύουσας, αλλά προσθέτει παράλληλα νέες πιέσεις σε στέγαση, υποδομές και κόστος ζωής.

Πρώτη πρόκληση: Η πίεση στη στέγαση

Ο κ. Στουρνάρας στάθηκε ιδιαίτερα στην αγορά κατοικίας, σημειώνοντας ότι η Αθήνα βρίσκεται στο επίκεντρο ενός νέου επενδυτικού κύκλου.

Οι αυξημένες εισροές κεφαλαίων και η ισχυρή ζήτηση συνεχίζουν να ασκούν ανοδικές πιέσεις στις τιμές.

Το 2025 οι τιμές των διαμερισμάτων στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 6,6%, ενώ στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 η ετήσια άνοδος διαμορφώθηκε στο 5%.

Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, εντείνει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης, ιδιαίτερα για τους νέους και τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο κοινωνικό.

Όταν το κόστος κατοικίας αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματα, περιορίζεται η κινητικότητα των εργαζομένων, δυσκολεύεται η προσέλκυση προσωπικού από τις επιχειρήσεις και αυξάνεται συνολικά το κόστος ζωής στην πόλη.

Δεύτερη πρόκληση: Το κυκλοφοριακό και η απώλεια παραγωγικότητας

Ως δεύτερο μεγάλο πρόβλημα ανέδειξε το κυκλοφοριακό.

Ο χρόνος που χάνεται καθημερινά στις μετακινήσεις μεταφράζεται, όπως επισήμανε, σε απώλεια παραγωγικών ωρών, υψηλότερο κόστος μεταφοράς εργαζομένων και αγαθών, αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και μεγαλύτερη επιβάρυνση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι χαμηλότερη παραγωγικότητα και μικρότερη ελκυστικότητα της πόλης για εργαζομένους και επενδύσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Στουρνάρας έθεσε ως προτεραιότητα έναν νέο κύκλο επενδύσεων στις μητροπολιτικές υποδομές.

Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε:

• στην επέκταση και αναβάθμιση του μετρό,
• στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του προαστιακού,
• στην ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών,
• στις ψηφιακές και ενεργειακές υποδομές,
• στα δίκτυα ύδρευσης και αποβλήτων,
• στα αντιπλημμυρικά έργα,
• και στην ενίσχυση του αστικού πρασίνου.

Παράλληλα, χαρακτήρισε κρίσιμα τα μέτρα που θα αυξήσουν την προσφορά κατοικίας.

Τρίτη πρόκληση: Από τα ακίνητα και τον τουρισμό στην υψηλή προστιθέμενη αξία

Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, είναι η Αθήνα να περάσει από ένα μοντέλο ανάπτυξης που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συγκέντρωση δραστηριοτήτων, στον τουρισμό και στα ακίνητα, σε ένα πιο παραγωγικό και καινοτόμο μητροπολιτικό πρότυπο.

Στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης θα πρέπει να βρεθούν:

• η τεχνολογία,
• η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση,
• οι σύγχρονες υποδομές,
• και οι δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Όπως επισήμανε, μία μητροπολιτική περιοχή που παράγει σχεδόν το μισό της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας της χώρας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα αμιγώς τοπικό οικονομικό ζήτημα.

Ο κίνδυνος των περιφερειακών ανισοτήτων

Η ισχυρή συγκέντρωση οικονομικής δραστηριότητας στην Αττική δημιουργεί, σύμφωνα με τον Γιάννη Στουρνάρα, και έναν ακόμη κίνδυνο: τη διεύρυνση των περιφερειακών ανισοτήτων.

Εάν η ανάπτυξη της Αθήνας δεν διαχέεται προς την υπόλοιπη χώρα, η απόσταση μεταξύ πρωτεύουσας και περιφέρειας μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω.

Η απάντηση, όπως ανέφερε, βρίσκεται:

• στην ενίσχυση των διαπεριφερειακών αλυσίδων αξίας,
• στη μεγαλύτερη ζήτηση για προϊόντα και υπηρεσίες της περιφέρειας,
• στη διάχυση τεχνολογίας και γνώσης,
• και στην καλύτερη φυσική και ψηφιακή σύνδεση της Αθήνας με την υπόλοιπη Ελλάδα.

«Περισσότερες αλλά κυρίως ποιοτικότερες επενδύσεις»

Ο διοικητής της ΤτΕ συνέδεσε τις προκλήσεις της Αθήνας με το ευρύτερο αναπτυξιακό στοίχημα της ελληνικής οικονομίας.

Όπως σημείωσε, πλέον δεν αρκεί μόνο η διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας.

Η Ελλάδα χρειάζεται ενίσχυση της παραγωγικότητας και περισσότερες, αλλά κυρίως ποιοτικότερες επενδύσεις στην καινοτομία, στις πράσινες και ψηφιακές τεχνολογίες, στις υποδομές και στην ενέργεια.

Παράλληλα, απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στις εξωστρεφείς δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Στις βασικές προϋποθέσεις συμπεριέλαβε επίσης την καλύτερη σύνδεση πανεπιστημίων, έρευνας και παραγωγής, την αναβάθμιση δεξιοτήτων, την προσέλκυση ανθρώπινου κεφαλαίου, καθώς και αποτελεσματικότερους θεσμούς, ταχύτερη δικαιοσύνη και απλούστερες διαδικασίες.

Το ζητούμενο, όπως κατέληξε, δεν είναι «μια ισχυρή Αθήνα και μια ασθενέστερη περιφέρεια», αλλά μια πιο παραγωγική και διεθνώς ανταγωνιστική πρωτεύουσα που θα λειτουργεί ως μοχλός ανάπτυξης και εξωστρέφειας για το σύνολο της ελληνικής οικονομίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΜμΕ: Πώς θα φτάσουν στην αγορά δάνεια 5 δισ. ευρώ μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
• Η επίσκεψη Ρούμπιο και οι επιλογές της Αθήνας
• Ελλάδα και Κύπρος: Μια επιχειρηματική συμμαχία με ευρωπαϊκό αποτύπωμα