Brexit: Τα εμπόδια που «φρενάρουν» την επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ – Οι όροι των Βρυξελλών

• Ο Άντι Μπέρναμ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επαναφέροντας τη συζήτηση για το Brexit.
• Δημοσκόπηση της Messina Group καταγράφει στήριξη 49% για την επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ, έναντι 28,5% που αντιτίθεται.
• Η πιθανή επιστροφή θα μπορούσε να συνοδεύεται από νέους όρους για την ενιαία αγορά, την Ευρωζώνη, τη Σένγκεν και τη βρετανική συνεισφορά στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Η συζήτηση για το Brexit επιστρέφει στο προσκήνιο στη Βρετανία, με τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και πλήρους επιστροφής της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα ήταν απλή υπόθεση, καθώς θα απαιτούσε πολιτικές αποφάσεις στο εσωτερικό της Βρετανίας και αποδοχή των όρων που θα έθεταν οι Βρυξέλλες.

Στην πρώτη ομιλία του ως πρωθυπουργός στο συνέδριο των Εργατικών, ο Μπέρναμ επανέφερε το ζήτημα της μελλοντικής σχέσης του Ηνωμένου Βασιλείου με την ΕΕ. Έχει ήδη δηλώσει ότι είναι διατεθειμένος να εξετάσει όλες τις επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της επανένταξης, ενώ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο το επόμενο εκλογικό πρόγραμμα του κόμματός του να προβλέπει δημοψήφισμα για την παραμονή ή την έξοδο από την Ένωση.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει συνδέσει το Brexit με μια δεκαετία στασιμότητας και πολιτικού διχασμού, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να αφήνει ανοιχτό το ζήτημα χωρίς να εξετάζει τις εναλλακτικές. Η στάση αυτή σηματοδοτεί μια μετατόπιση στη συζήτηση για τις σχέσεις Λονδίνου – Βρυξελλών, χωρίς να σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση για επιστροφή.

Οι όροι των Βρυξελλών για μια νέα ένταξη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαμηνύσει ότι θα ήταν ανοιχτή σε μια ενδεχόμενη επιστροφή της Βρετανίας. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να επανακτήσει αυτομάτως το καθεστώς που απολάμβανε πριν από την αποχώρησή του.

Ευρωπαίοι ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, έχουν εκφράσει θετική στάση απέναντι στην προοπτική επανένταξης. Ο Μακρόν, ωστόσο, έχει προειδοποιήσει ότι δεν θα υπάρξει ενδιάμεση λύση ως προς τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η συμμετοχή στην Ένωση.

Με άλλα λόγια, το Λονδίνο δεν θα μπορούσε να επιλέξει μόνο τα οφέλη της ευρωπαϊκής αγοράς, αποφεύγοντας παράλληλα τις υποχρεώσεις που συνοδεύουν την ιδιότητα του κράτους-μέλους. Η εμπειρία των διαπραγματεύσεων για το Brexit δείχνει ότι η πρόσβαση στην ενιαία αγορά και η συμμετοχή στους ευρωπαϊκούς θεσμούς συνδέονται με συγκεκριμένους κανόνες και δεσμεύσεις.

Μεταξύ των ζητημάτων που θα μπορούσαν να επανέλθουν στο τραπέζι είναι η συμμετοχή στην Ευρωζώνη και στη ζώνη Σένγκεν, καθώς και οι οικονομικές υποχρεώσεις της Βρετανίας απέναντι στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Οι όροι μιας ενδεχόμενης νέας ένταξης θα αποτελούσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και δεν είναι δεδομένο ότι θα περιλάμβαναν τις εξαιρέσεις που είχε εξασφαλίσει το Ηνωμένο Βασίλειο κατά την προηγούμενη περίοδο συμμετοχής του.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ειδική έκπτωση στη βρετανική συνεισφορά στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, την οποία είχε διαπραγματευτεί η τότε πρωθυπουργός Μάργκαρετ Θάτσερ το 1984. Ο μηχανισμός αυτός περιόριζε τη συνεισφορά της χώρας κατά περίπου 66%. Σε περίπτωση επιστροφής, η Βρετανία δεν θα μπορούσε να θεωρεί δεδομένη τη διατήρησή του.

Οι πολιτικές δυσκολίες στο εσωτερικό της Βρετανίας

Πέρα από τους όρους των Βρυξελλών, η κυβέρνηση Μπέρναμ θα έπρεπε να αντιμετωπίσει και τις πολιτικές αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας. Το πρόγραμμα των Εργατικών στις εκλογές του 2024 απέκλειε την επιστροφή στην τελωνειακή ένωση, στην ενιαία αγορά και στην ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων.

Οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις αποτελούν πλέον βασικό σημείο τριβής, καθώς η στενότερη σχέση με την ΕΕ θα μπορούσε να απαιτήσει αλλαγές σε αυτές τις θέσεις. Το Συντηρητικό Κόμμα και το Reform UK έχουν ήδη επικρίνει την κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η προσέγγιση με τις Βρυξέλλες ισοδυναμεί με σταδιακή ανατροπή του Brexit.

Παράλληλα, δεν υπάρχει ακόμη σαφής δέσμευση για το χρονοδιάγραμμα ή για τη διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε δημοψήφισμα ή σε πρόταση επανένταξης. Ο Μπέρναμ έχει δηλώσει ότι δεν επιδιώκει να προχωρήσει απευθείας σε δημοψήφισμα, αλλά να διαμορφώσει πρώτα πολιτική συναίνεση για τη μελλοντική σχέση της χώρας με την ΕΕ.

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Η συζήτηση εξελίσσεται ενώ ένα σημαντικό τμήμα της βρετανικής κοινής γνώμης εμφανίζεται θετικό στην προοπτική επιστροφής. Σε δημοσκόπηση της Messina Group, στην οποία συμμετείχαν 11.461 άτομα, το 49% τάχθηκε υπέρ της επανένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το 28,5% δήλωσε αντίθετο.

Η ίδια έρευνα εξέτασε και εναλλακτικές επιλογές για τη σχέση της χώρας με τις Βρυξέλλες. Η διατήρηση της σημερινής συμφωνίας με παράλληλη μείωση όσο το δυνατόν περισσότερων εμπορικών εμποδίων συγκέντρωσε ποσοστό υποστήριξης 48,2%, έναντι 20,9% που διαφώνησε.

Η συμμετοχή σε τελωνειακή ένωση συγκέντρωσε επίσης σημαντική στήριξη, με το 47,1% να τάσσεται υπέρ και το 20,7% κατά. Την επιλογή αυτή έχει υποστηρίξει και ο πρώην υπουργός Οικονομικών των Συντηρητικών, Τζορτζ Όσμπορν.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, μια πολιτική που θα οδηγούσε σε στενότερες σχέσεις με την ΕΕ θα μπορούσε να ενισχύσει το ποσοστό των Εργατικών έως και επτά ποσοστιαίες μονάδες, με μέρος των ψήφων να προέρχεται από τους Πράσινους και τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν τη σημερινή στάση των ερωτηθέντων, αλλά δεν απαντούν από μόνα τους στο ερώτημα αν θα υπήρχε επαρκής πολιτική στήριξη για μια τόσο σημαντική αλλαγή. Η πιθανή επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ θα εξαρτηθεί από τις επιλογές της κυβέρνησης, τη στάση των Ευρωπαίων εταίρων και το κατά πόσο θα μπορούσε να διαμορφωθεί συναίνεση στο εσωτερικό της χώρας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ενεργειακή ρήτρα διαφυγής: «Πράσινο φως» από την Κομισιόν – Τι κερδίζει η Ελλάδα
• Γιατί η κυβέρνηση Τραμπ βάζει στο «στόχαστρο» τα ελίτ πανεπιστήμια
• «Μαχαίρι» έως 200 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό της ΕΕ; – Το «blame game» των «φειδωλών» και η μάχη για τα κονδύλια