«Super El Niño»: Πότε θα κορυφωθεί και πότε θα τελειώσει – Ο κίνδυνος για ακραία καιρικά φαινόμενα

• Το El Niño του 2026 ενισχύεται ραγδαία, με τις προβλέψεις να δείχνουν πιθανή κορύφωση τον Δεκέμβριο και ενδεχόμενο νέο ιστορικό ρεκόρ.
• Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) εκτιμά ότι το φαινόμενο είναι σχεδόν βέβαιο πως θα διατηρηθεί τουλάχιστον έως τον Φεβρουάριο του 2027.
• Οι επιπτώσεις του ενδέχεται να περιλαμβάνουν ακραίες θερμοκρασίες, πλημμύρες, παρατεταμένες ξηρασίες και διαταραχές στην αγροτική παραγωγή, επηρεάζοντας και την ευρωπαϊκή οικονομία.

Ένα από τα ισχυρότερα επεισόδια El Niño των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται σε εξέλιξη στον Ειρηνικό Ωκεανό, προκαλώντας αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις του στον παγκόσμιο καιρό, στην αγροτική παραγωγή και στην οικονομία.

Το φαινόμενο, που έχει ήδη αποκτήσει τους χαρακτηρισμούς «Super El Niño» και «Godzilla El Niño», συνεχίζει να ενισχύεται, με τις τελευταίες προβλέψεις να δείχνουν ότι ενδέχεται να φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα μέχρι το τέλος του 2026.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια του κεντρικού και ανατολικού τροπικού Ειρηνικού αναμένεται να κορυφωθούν τον Δεκέμβριο, ενώ το φαινόμενο προβλέπεται να συνεχιστεί τουλάχιστον έως τον Φεβρουάριο του 2027.

Όπως αναφέρει το Euronews, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις του θα μπορούσαν να διαρκέσουν περισσότερο από το ίδιο το φαινόμενο, δημιουργώντας κινδύνους για πλημμύρες, ξηρασίες, πυρκαγιές και σημαντικές διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων.

Τι είναι το El Niño και γιατί προκαλεί ανησυχία

Το El Niño αποτελεί ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που εμφανίζεται σε ακανόνιστα χρονικά διαστήματα, συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια.

Χαρακτηρίζεται από την ασυνήθιστη αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό.

Η μεταβολή αυτή επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και αλλάζει τα πρότυπα βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών σε πολλές περιοχές του πλανήτη.

Ανάλογα με την περιοχή, το El Niño μπορεί να συνδέεται με έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες ή, αντίθετα, με παρατεταμένη ξηρασία και αυξημένο κίνδυνο δασικών πυρκαγιών.

Οι επιστήμονες άρχισαν να προειδοποιούν για την πιθανότητα ισχυρού επεισοδίου στις αρχές του 2026, καθώς είχαν εντοπιστεί μεγάλες ποσότητες θερμότητας κάτω από την επιφάνεια του Ειρηνικού και ενδείξεις εξασθένησης των αληγών ανέμων.

Στις αρχές Ιουνίου, ο WMO επιβεβαίωσε ότι είχαν πλέον διαμορφωθεί συνθήκες El Niño.

Από τότε, η έντασή του αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς.

Προς ιστορικό ρεκόρ: Τι δείχνουν οι θερμοκρασίες του Ειρηνικού

Οι τελευταίες μετρήσεις και προβλέψεις δείχνουν ότι το φαινόμενο θα μπορούσε να ξεπεράσει ακόμη και τα ισχυρότερα επεισόδια που έχουν καταγραφεί από τα μέσα του 20ού αιώνα.

Η ένταση του El Niño αξιολογείται μεταξύ άλλων μέσω του δείκτη Niño 3.4, ο οποίος αποτυπώνει τις αποκλίσεις της θερμοκρασίας της θάλασσας σε μια συγκεκριμένη περιοχή του τροπικού Ειρηνικού.

Τον Ιούνιο του 2026, η μέση θερμοκρασιακή απόκλιση είχε διαμορφωθεί στους +1,6°C, ενώ τον Αύγουστο αυξήθηκε στους +2,5°C.

Για την περίοδο Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου 2026, ο WMO προβλέπει ότι η εποχική μέση απόκλιση μπορεί να φτάσει περίπου τους +3,7°C.

Εφόσον επαληθευτεί η πρόβλεψη, θα πρόκειται για τιμή υψηλότερη από το προηγούμενο ρεκόρ των +2,6°C, που είχε καταγραφεί την περίοδο Νοεμβρίου 2015 – Ιανουαρίου 2016.

Η διαφορά είναι ιδιαίτερα σημαντική, αν και οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι πρόκειται ακόμη για εκτίμηση και όχι για ήδη καταγεγραμμένο αποτέλεσμα.

Το χρονοδιάγραμμα: Πότε κορυφώνεται και πότε τελειώνει

Με βάση την τελευταία πρόγνωση του WMO, η εξέλιξη του φαινομένου αναμένεται να ακολουθήσει τα εξής στάδια:

Η γενική γραμματέας του WMO, Σελέστε Σάουλο (Celeste Saulo), προειδοποίησε ότι το El Niño έχει πλέον εδραιωθεί και ενισχύεται γρήγορα.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό, υπάρχει σχεδόν 100% πιθανότητα να παραμείνει ενεργό έως τον Φεβρουάριο του 2027, ενώ δεν αποκλείεται να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα επεισόδια τουλάχιστον από το 1950.

Η πρόβλεψη βασίζεται σε δεδομένα από δορυφόρους, ωκεανογραφικούς σταθμούς και άλλα συστήματα παρατήρησης, καθώς και στη συνεργασία 13 εθνικών και διεθνών μετεωρολογικών κέντρων.

Η εξασθένηση τοποθετείται προς την άνοιξη του 2027, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη ακριβής ημερομηνία λήξης.

Ποιες περιοχές κινδυνεύουν περισσότερο

Οι επιπτώσεις του El Niño διαφοροποιούνται σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.

Στο παρελθόν, ισχυρά επεισόδια έχουν συνδεθεί με αυξημένες βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε τμήματα της Νότιας Αμερικής, των νότιων Ηνωμένων Πολιτειών, της Ανατολικής Αφρικής και της Κεντρικής Ασίας.

Αντίθετα, περιοχές της Αυστραλίας, της Ινδονησίας και της βόρειας Νότιας Αμερικής αντιμετωπίζουν συχνά αυξημένο κίνδυνο ξηρασίας και πυρκαγιών.

Η ένταση και η γεωγραφική κατανομή των φαινομένων δεν είναι ίδιες σε κάθε επεισόδιο.

Ωστόσο, η ιδιαίτερα μεγάλη ισχύς που προβλέπεται για το φετινό El Niño εντείνει τις ανησυχίες για ακραία καιρικά φαινόμενα, με επιπτώσεις στις τοπικές οικονομίες και στις υποδομές.

Τι μπορεί να σημαίνει για την Ευρώπη

Παρότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις του El Niño καταγράφονται συνήθως στις τροπικές περιοχές, το φαινόμενο μπορεί να επηρεάσει έμμεσα και την Ευρώπη.

Ιστορικά, ορισμένα επεισόδια έχουν συνδεθεί με ηπιότερους και πιο υγρούς χειμώνες σε τμήματα της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Παράλληλα, μια ισχυρή κορύφωση του El Niño ενδέχεται να επηρεάσει τον πολικό στρόβιλο, αυξάνοντας υπό ορισμένες συνθήκες την πιθανότητα ψυχρών εισβολών.

Ωστόσο, οι επιδράσεις αυτές δεν είναι σταθερές και δεν επιτρέπουν ασφαλή πρόβλεψη για το πώς ακριβώς θα εξελιχθεί ο χειμώνας σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα.

Για την Ελλάδα, επομένως, δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι το ισχυρό El Niño θα οδηγήσει υποχρεωτικά σε έναν ιδιαίτερα ψυχρό ή βροχερό χειμώνα.

Η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί από περισσότερους ατμοσφαιρικούς παράγοντες και από την εξέλιξη των επιμέρους καιρικών συστημάτων.

Ο κίνδυνος για τις τιμές τροφίμων και την αγροτική παραγωγή

Μία από τις σημαντικότερες οικονομικές προεκτάσεις του El Niño αφορά την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.

Οι μεγάλες περίοδοι ξηρασίας και οι έντονες πλημμύρες μπορούν να περιορίσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών, να διαταράξουν τη μεταφορά προϊόντων και να αυξήσουν το κόστος παραγωγής.

Το ολλανδικό IHE Delft Institute for Water Education προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις στις αγροτικές περιοχές που επηρεάζονται άμεσα από το φαινόμενο μπορούν να μεταφερθούν και στις ευρωπαϊκές αγορές μέσω του διεθνούς εμπορίου.

Στη Νικαράγουα, για παράδειγμα, η έλλειψη βροχοπτώσεων μπορεί να απειλήσει καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι και τα φασόλια.

Αντίστοιχα, σε περιοχές της Κολομβίας, της βορειοανατολικής Βραζιλίας και της Ινδίας, οι χαμηλές στάθμες των ποταμών μπορούν να περιορίσουν τη διαθεσιμότητα νερού για άρδευση.

Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξημένη χρήση υπόγειων υδάτων, χαμηλότερη παραγωγή και προβλήματα στις εξαγωγές.

Για την Ευρώπη, οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν τον κίνδυνο ανατιμήσεων σε ορισμένα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα, ανάλογα με την έκταση των ζημιών και τη δυνατότητα αναπλήρωσης της προσφοράς από άλλες αγορές.

El Niño και κλιματική αλλαγή: Ένας επικίνδυνος συνδυασμός

Το El Niño αποτελεί φυσικό φαινόμενο, ωστόσο εκδηλώνεται πλέον σε έναν πλανήτη που έχει ήδη θερμανθεί σημαντικά λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Η παγκόσμια θερμοκρασία βρίσκεται περίπου 1,3 έως 1,4 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, κυρίως εξαιτίας των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Ένα ισχυρό επεισόδιο El Niño μπορεί να προσθέσει προσωρινά περίπου 0,2°C στη μέση παγκόσμια θερμοκρασία, ενισχύοντας περαιτέρω τη θερμότητα που έχει ήδη συσσωρευτεί στο κλιματικό σύστημα.

Η Σελέστε Σάουλο έχει επισημάνει ότι το El Niño δεν δημιουργεί νέα θερμότητα, αλλά συμβάλλει στην απελευθέρωση θερμότητας που έχει αποθηκευτεί κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με την ίδια, είναι ότι οι ωκεανοί βρίσκονται ήδη στα υψηλότερα επίπεδα θερμοκρασίας που έχουν καταγραφεί.

Επομένως, υπάρχει μεγαλύτερη ποσότητα αποθηκευμένης θερμότητας που μπορεί να μεταφερθεί στην ατμόσφαιρα.

Παράλληλα, πρόσφατες επιστημονικές μελέτες υποδεικνύουν ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή ενδέχεται να ενισχύει την ένταση των επεισοδίων El Niño, αν και η ακριβής σχέση παραμένει αντικείμενο έρευνας.

Θα είναι το 2027 το θερμότερο έτος στην ιστορία;

Η μεγάλη διάρκεια και η αναμενόμενη ένταση του φαινομένου ενισχύουν την πιθανότητα το 2027 να καταγράψει ιδιαίτερα υψηλές παγκόσμιες θερμοκρασίες.

Ιστορικά, οι επιδράσεις ενός ισχυρού El Niño στη μέση θερμοκρασία του πλανήτη μπορούν να συνεχιστούν και μετά την κορύφωσή του.

Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο η επόμενη χρονιά να βρεθεί ανάμεσα στις θερμότερες που έχουν καταγραφεί.

Ωστόσο, δεν είναι ακόμη βέβαιο ότι το 2027 θα καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ θερμοκρασίας.

Η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του El Niño, τις θερμοκρασίες των ωκεανών και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν το παγκόσμιο κλίμα.

Σε κάθε περίπτωση, η αναμενόμενη κορύφωση του φαινομένου τον Δεκέμβριο του 2026 δημιουργεί ένα ακόμη σημαντικό πεδίο αβεβαιότητας για τις οικονομίες, την αγροτική παραγωγή και τις υποδομές σε ολόκληρο τον κόσμο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Brexit: Τα εμπόδια που «φρενάρουν» την επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ – Οι όροι των Βρυξελλών
• Στέλεχος της McKinsey βλέπει στην AI το «κλειδί» για το αμερικανικό χρέος των 40 τρισ. δολαρίων
• Τραμπ: Κυρώσεις κατά του ΔΠΔ – Προειδοποίηση για πλήγμα στη διεθνή δικαιοσύνη, έτοιμη να παρέμβει η ΕΕ