Ενεργειακό σοκ: Η Ευρωζώνη διέψευσε τους φόβους – Γιατί άντεξε
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου επιβάρυνε την Ευρωζώνη, χωρίς μέχρι στιγμής να ανακόψει την ανάπτυξή της. Πίσω από αυτή την αντοχή βρίσκονται αλλαγές στο ενεργειακό μοντέλο, μεγαλύτερη δημοσιονομική στήριξη και η αυξημένη ζήτηση που δημιουργούν οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα ανάλυσης που δημοσίευσαν στις 21 Οκτωβρίου στο blog της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας οι οικονομολόγοι Όσκαρ Άρσε, Γκέριτ Κέστερ και Μπεατρίτσε Πιερλουίτζι.
Ο πόλεμος στο Ιράν και οι διαταραχές στις ενεργειακές αγορές αναζωπύρωσαν τις πληθωριστικές πιέσεις και συνέβαλαν στις διεθνείς πωλήσεις ομολόγων. Παρ’ όλα αυτά, η οικονομική δραστηριότητα στην Ευρωζώνη συνέχισε να επεκτείνεται, με τις επιχειρηματικές έρευνες να δείχνουν διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας.
Μικρότερη εξάρτηση από το πετρέλαιο
Ένας βασικός λόγος είναι ότι η ευρωπαϊκή οικονομία χρειάζεται πλέον λιγότερο πετρέλαιο για να παράγει το ίδιο οικονομικό αποτέλεσμα.
Σύμφωνα με τους οικονομολόγους της ΕΚΤ, η σχετική εξάρτηση έχει περιοριστεί περίπου στο μισό σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και η μετατόπιση της δραστηριότητας προς λιγότερο ενεργοβόρους κλάδους έχουν μειώσει την ευαισθησία της οικονομίας στις διακυμάνσεις των τιμών.
Παράλληλα, η μεγαλύτερη παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές και πυρηνική ενέργεια περιορίζει, σε αρκετές χώρες, τη μεταφορά των αυξήσεων του φυσικού αερίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Ευρωζώνη παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, αλλά το πλήγμα στην παραγωγή, την κατανάλωση και τις επενδύσεις είναι μικρότερο από εκείνο που θα προκαλούσε ένα αντίστοιχο σοκ σε προηγούμενες δεκαετίες.
Η γερμανική ώθηση σε άμυνα και υποδομές
Δεύτερο στήριγμα αποτέλεσε η δημοσιονομική πολιτική.
Η ώθηση προς την οικονομία εκτιμάται στο 0,5% του ΑΕΠ για το 2026, έναντι 0,25% που προβλεπόταν στα τέλη του προηγούμενου έτους. Η αναθεώρηση αντανακλά κυρίως τις αυξημένες δαπάνες της Γερμανίας για άμυνα και υποδομές.
Πρόσθετη συμβολή είχαν τα μέτρα που έλαβαν χώρες της Ευρωζώνης για να περιορίσουν τις επιπτώσεις του υψηλότερου ενεργειακού κόστους.
Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν, όμως, ότι μέρος αυτής της στήριξης είναι προσωρινό. Καθώς αρκετές χώρες διαθέτουν περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια, οι κρατικοί προϋπολογισμοί ενδέχεται να μην μπορούν να απορροφήσουν ένα νέο σοκ με την ίδια ένταση.
Η AI ενισχύει επενδύσεις και εξαγωγές
Η τρίτη σημαντική πηγή στήριξης προέρχεται από την παγκόσμια έκρηξη επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το εμπόριο που συνδέεται με την AI έχει εξελιχθεί σε σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης της Ευρωζώνης. Οι παραγγελίες εξαγωγών τεχνολογικού εξοπλισμού και οι επιδόσεις κλάδων που συνδέονται με την ανάπτυξη της τεχνολογίας εμφανίζονται ισχυρότερες.
Η επίδραση επεκτείνεται και στην εγχώρια επενδυτική δραστηριότητα, προσφέροντας στήριξη σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος πιέζει άλλους τομείς.
Η αυξανόμενη βαρύτητα της AI δημιουργεί, ωστόσο, και μια νέα ευαισθησία: μια αντιστροφή της σχετικής ζήτησης θα επηρέαζε τους κλάδους που σήμερα επωφελούνται περισσότερο.
Η αντοχή δεν εξαλείφει τους κινδύνους
Οι συντάκτες της ανάλυσης διακρίνουν τις πιο μόνιμες αλλαγές, όπως η μειωμένη ενεργειακή εξάρτηση, από παράγοντες που μπορεί να έχουν μικρότερη διάρκεια.
Η ισχυρή παγκόσμια ζήτηση, η δημοσιονομική στήριξη και η επενδυτική δυναμική της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι δεδομένο ότι θα διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα.
Μια νέα κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων ή πρόσθετες διαταραχές στην προσφορά ενέργειας θα μπορούσαν να επιβαρύνουν την ανάπτυξη, ιδιαίτερα εάν συνέπιπταν με υποχώρηση αυτών των στηριγμάτων.
Στο προσκήνιο και οι αποφάσεις για τα επιτόκια
Η ανάλυση δημοσιεύεται ενώ η ΕΚΤ εξετάζει την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων που προέρχονται από την ενέργεια.
Σύμφωνα με το Reuters, αναμένεται τρίτη αύξηση επιτοκίων μέσα στο έτος τον Δεκέμβριο. Πρόκειται για προσδοκία σχετικά με την επόμενη κίνηση της κεντρικής τράπεζας και όχι για ήδη ειλημμένη απόφαση.
Η καλύτερη από το αναμενόμενο πορεία της οικονομίας προσθέτει ένα σημαντικό στοιχείο στη συζήτηση: η ανάπτυξη αντέχει, αλλά η διάρκεια της στήριξης από τις δημόσιες δαπάνες και την AI παραμένει αβέβαιη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- 40 UNDER 40 2026: Όλοι οι νέοι επιχειρηματίες που ξεχώρισαν φέτος
- Ανακαίνιση Κατοικίας: Πώς το μέτρο στοχεύει στη μείωση των ενοικίων – Ποιες εργασίες καλύπτονται
- Μπορεί η Ελλάδα να γίνει Γαλλία;
- DBRS: Γιατί ξεχωρίζουν θετικά οι ελληνικές τράπεζες έναντι των ευρωπαϊκών
