Grant Thornton: Οι 4 κινήσεις για να θωρακιστεί ενεργειακά η Ελλάδα – Οι κίνδυνοι για φυσικό αέριο και ρεύμα
- Τέσσερις παρεμβάσεις για την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας προτείνει η Grant Thornton, δίνοντας έμφαση στην εξασφάλιση LNG, στη διαχείριση των υποδομών και στον περιορισμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών φυσικού αερίου.
- Οι εξαγωγές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 169% το πρώτο εννεάμηνο του 2026, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
- Η απουσία αποθήκευσης φυσικού αερίου και η εξάρτηση από τις τιμές LNG αποτελούν σημαντικούς κινδύνους ενόψει του χειμώνα, ενώ έως τον Νοέμβριο του 2027 θα πρέπει να αντικατασταθούν σημαντικές ποσότητες ρωσικού αερίου.
Τέσσερις βασικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ελλάδας προτείνει η Grant Thornton, επισημαίνοντας ότι η χώρα αποκτά ολοένα σημαντικότερο ρόλο ως περιφερειακός κόμβος φυσικού αερίου, αλλά παραμένει εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών ενέργειας.
Στην ανάλυσή της με τίτλο «Greece’s Gas Market at an Inflection Point: Regional Export Hub in a Tight European Winter», η εταιρεία υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα έχει μετατραπεί από περιφερειακό καταναλωτή φυσικού αερίου σε πύλη εισόδου και διακίνησης LNG προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες οικονομικές και γεωστρατηγικές ευκαιρίες, ωστόσο συνοδεύεται από σημαντικούς κινδύνους, ιδιαίτερα ενόψει του χειμώνα 2026-2027.
Σύμφωνα με την Grant Thornton, τα βασικά προβλήματα αφορούν την έλλειψη εγχώριων υποδομών αποθήκευσης, την υψηλή έκθεση στις τιμές spot του LNG, την εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από το φυσικό αέριο και την ανάγκη αντικατάστασης σημαντικών ροών ρωσικού αερίου έως το 2027.
Τα τέσσερα μέτρα που προτείνει η Grant Thornton
Η ανάλυση παρουσιάζει τέσσερις βασικές κατευθύνσεις για τον περιορισμό των κινδύνων και τη θωράκιση της ελληνικής αγοράς φυσικού αερίου.
- Εξασφάλιση LNG μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων
Η πρώτη πρόταση αφορά τη μείωση της εξάρτησης από τη βραχυπρόθεσμη αγορά LNG, όπου οι τιμές επηρεάζονται άμεσα από τις διεθνείς εξελίξεις.
Η Grant Thornton εισηγείται την αξιοποίηση μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας, ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις να εξασφαλίζουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στο κόστος.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη διεύρυνσης της βάσης προμηθευτών, με στόχο τη μείωση της συγκέντρωσης του κινδύνου.
- Δοκιμές αντοχής στις υποδομές του Κάθετου Διαδρόμου
Η δεύτερη πρόταση αφορά τη διενέργεια συντονισμένων stress tests από τους διαχειριστές των υποδομών φυσικού αερίου του Κάθετου Διαδρόμου.
Στόχος είναι να αξιολογηθεί η δυνατότητα του συστήματος να ανταποκριθεί σε περιόδους ταυτόχρονα αυξημένης εγχώριας ζήτησης και υψηλών εξαγωγών προς γειτονικές χώρες.
Οι δοκιμές θα μπορούσαν να συμβάλουν στην καλύτερη κατανομή της διαθέσιμης δυναμικότητας και στη διαχείριση πιθανών έκτακτων αναγκών κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
- Προετοιμασία για την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου
Η τρίτη παρέμβαση αφορά την ανάγκη υποκατάστασης των ροών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών, ενόψει της ευρωπαϊκής στρατηγικής απεξάρτησης.
Η Grant Thornton επισημαίνει ότι η αντικατάσταση μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω πρόσθετων εισαγωγών LNG από τη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη, καθώς και με μεγαλύτερη αξιοποίηση του αγωγού TAP.
- Περιορισμός της μετακύλισης του κόστους φυσικού αερίου στο ρεύμα
Η τέταρτη πρόταση επικεντρώνεται στην προστασία επιχειρήσεων και καταναλωτών από τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών φυσικού αερίου στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ανάλυση προτείνει την αξιοποίηση συμβολαίων αντιστάθμισης κινδύνου, μακροπρόθεσμων συμφωνιών προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs) και εργαλείων που περιορίζουν την έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς.
Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της αποθήκευσης ενέργειας και της ευελιξίας του ηλεκτρικού συστήματος, ώστε να μειωθούν οι ώρες κατά τις οποίες οι μονάδες φυσικού αερίου καθορίζουν τις χονδρεμπορικές τιμές.
Αύξηση 169% στις εξαγωγές φυσικού αερίου
Η ενίσχυση της θέσης της Ελλάδας στην περιφερειακή αγορά αποτυπώνεται στα στοιχεία του πρώτου εννεαμήνου του 2026.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι συνολικές ποσότητες φυσικού αερίου που διακινήθηκαν μέσω του ελληνικού συστήματος αυξήθηκαν κατά 13%, από περίπου 56,4 TWh σε 63,5 TWh.
Ωστόσο, η αύξηση δεν προήλθε από την εγχώρια κατανάλωση, η οποία υποχώρησε κατά περίπου 3%, αλλά από τις εξαγωγές.
Ειδικότερα, οι εξαγωγές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 169%, από περίπου 5,1 TWh σε 13,6 TWh.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία των ελληνικών ενεργειακών υποδομών για την τροφοδοσία χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Σύμφωνα με τη Grant Thornton, περίπου ένα στα πέντε κυβικά μέτρα φυσικού αερίου που διακινήθηκαν μέσω του ελληνικού συστήματος κατά το εννεάμηνο κατευθύνθηκε προς εξαγωγή.
LNG: Αυξήθηκαν οι εισαγωγές, αλλά παραμένουν οι κίνδυνοι
Σημαντική αύξηση σημείωσαν και οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026, οι εισαγωγές LNG ενισχύθηκαν κατά περίπου 32%, φτάνοντας τις 30,2 TWh.
Από αυτές, περίπου 24,3 TWh εισήχθησαν μέσω της Ρεβυθούσας, ενώ 5,8 TWh μέσω της πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU) στην Αλεξανδρούπολη.
Το LNG καλύπτει πλέον σχεδόν το μισό της συνολικής προμήθειας φυσικού αερίου της χώρας.
Ωστόσο, η αυξανόμενη εξάρτηση από την παγκόσμια αγορά LNG συνεπάγεται μεγαλύτερη έκθεση στις διεθνείς διακυμάνσεις τιμών.
Παράλληλα, η απουσία υπόγειας αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ελλάδα περιορίζει τις δυνατότητες απορρόφησης απότομων διαταραχών στην προσφορά.
Ο κίνδυνος από την άνοδο των τιμών φυσικού αερίου
Η Grant Thornton επισημαίνει ότι η άνοδος των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις για την ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η τιμή του ευρωπαϊκού δείκτη TTF έφτασε τα 86 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 13 Οκτωβρίου 2026, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022.
Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Ελλάδα, καθώς η ηλεκτροπαραγωγή απορροφά περίπου τα δύο τρίτα της εγχώριας κατανάλωσης φυσικού αερίου.
Κατά συνέπεια, οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου μπορούν να μετακυλιστούν στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, επηρεάζοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Η Grant Thornton εκτιμά ενδεικτικά ότι κάθε αύξηση του TTF κατά 10 ευρώ/MWh μπορεί να προσθέσει περίπου 670 εκατ. ευρώ ετησίως στο κόστος του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στην Ελλάδα, εφόσον διατηρηθούν οι σχετικές συνθήκες.
Η εκτίμηση αποτελεί υπολογιστικό σενάριο και όχι πρόβλεψη πραγματικής επιβάρυνσης, καθώς τα συμβόλαια σταθερής τιμής και οι μηχανισμοί αντιστάθμισης κινδύνου μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις.
Το στοίχημα του χειμώνα 2026-2027
Η Grant Thornton προειδοποιεί ότι ο επερχόμενος χειμώνας ενδέχεται να αποτελέσει σημαντική δοκιμασία για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονταν την 1η Οκτωβρίου 2026 περίπου στο 72% της διαθέσιμης χωρητικότητας, έναντι 83% την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η διαφορά αυτή περιορίζει τα περιθώρια αντιμετώπισης μιας παρατεταμένης περιόδου χαμηλών θερμοκρασιών ή πρόσθετων προβλημάτων στην παγκόσμια προσφορά LNG.
Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: αφενός η διασφάλιση της εγχώριας τροφοδοσίας και αφετέρου η συνέχιση των εξαγωγών προς τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι υφιστάμενες υποδομές δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την ανάδειξη της χώρας σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο, αλλά η αξιοποίησή τους προϋποθέτει αποτελεσματικότερη διαχείριση κινδύνων.
«Ο επερχόμενος χειμώνας θα δοκιμάσει το κατά πόσο ο νέος ρόλος της Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου συνοδεύεται από την απαραίτητη ετοιμότητα για τη διατήρησή του», επισημαίνει η Grant Thornton.
Όπως καταλήγει η ανάλυση, οι υποδομές βρίσκονται ήδη στη θέση τους, με το επόμενο βήμα να αφορά τη διαμόρφωση κατάλληλων συμβάσεων, κανόνων και πρακτικών διαχείρισης κινδύνου.
Η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας θα αποτελέσει έτσι κρίσιμο παράγοντα τόσο για την προστασία της ελληνικής οικονομίας από νέες αναταράξεις όσο και για τη διατήρηση του αναβαθμισμένου ρόλου της χώρας στην περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- 40 UNDER 40 2026: Όλοι οι νέοι επιχειρηματίες που ξεχώρισαν φέτος
- Ανακαίνιση Κατοικίας: Πώς το μέτρο στοχεύει στη μείωση των ενοικίων – Ποιες εργασίες καλύπτονται
- Μπορεί η Ελλάδα να γίνει Γαλλία;
- DBRS: Γιατί ξεχωρίζουν θετικά οι ελληνικές τράπεζες έναντι των ευρωπαϊκών
