Γιατί τα Data Centers είναι No 1 πολεμικοί στόχοι: Η νέα απειλή που πυροδοτεί παγκόσμιο εφιάλτη

Φουντώνει ολοένα και περισσότερο η συζήτηση σχετικά με το τι συνιστά πόλεμο και αν σε αυτόν θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα πλήγματα σε data centers. Τα κέντρα δεδομένων αντιπροσωπεύουν ένα νέο μέτωπο, στο οποίο οι εγκαταστάσεις που τροφοδοτούν την τεχνολογία πίσω από πολλούς κρίσιμους τομείς έχουν μετατραπεί σε στόχους. Όπως διαμορφώνεται η κατάσταση, ο ορισμός της στρατιωτικής επίθεσης φαίνεται να αλλάζει με την πάροδο του χρόνου.

Συμβατικά, θεωρείτο ότι μια επίθεση συμβαίνει όταν άρματα μάχης ή μαχητικά αεροσκάφη παραβίαζαν τα σύνορα. Στη συνέχεια, ο ορισμός διευρύνθηκε για να περιλάβει τη χρήση πυραύλων που εκτοξεύονταν προκαλώντας υλικές καταστροφές σε «ζωτικές υποδομές και απώλειες ανθρώπινων ζωών».

Τέτοιες επιθέσεις δικαιολογούσαν τα αντίποινα μιας χώρας βάσει του Άρθρου 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο νομιμοποιεί τον πόλεμο στο πλαίσιο του «Δικαιώματος στην Αυτοάμυνα» εάν λάβει χώρα μια «ένοπλη επίθεση».

Τώρα διαμορφώνεται μια σχολή σκέψης που υποστηρίζει ότι στις «ζωτικές υποδομές» πρέπει να περιλαμβάνεται κάθε παραλυτική επίθεση σε data centers —είτε κινητική (φυσική) είτε μη κινητική (κυβερνοεπίθεση)— που προκαλεί σημαντική απώλεια λειτουργικότητας. Η σχετική επιχειρηματολογία υποστηρίζει ότι μια τέτοια ενέργεια πρέπει να αντιμετωπίζεται ως χρήση βίας και να ενεργοποιεί το δικαίωμα της πληγείσας χώρας στην αυτοάμυνα βάσει του Άρθρου 51.

Προφανώς, οι ευάλωτες πτυχές των σύγχρονων ψηφιακών υποδομών έχουν μετατρέψει τα data centers σε πρωτεύοντες στόχους στις σύγχρονες συγκρούσεις. Καθώς η κοινωνία ενσωματώνεται όλο και πιο βαθιά με το cloud computing, την τεχνητή νοημοσύνη (AI) και τα αυτοματοποιημένα συστήματα logistics, τα κέντρα δεδομένων έχουν εξελιχθεί στο νευρικό σύστημα της σύγχρονης κρατικής υπόστασης.

Τα Data Centers ως στόχοι

Οι επιθέσεις σε ψηφιακές υποδομές δεν περιορίζονται σε κυβερνοεπιθέσεις (μη κινητικές) που προκαλούν τραπεζικές καταρρεύσεις και διαταράσσουν ζωτικά συστήματα, όπως τα ηλεκτρικά δίκτυα και τα νοσοκομεία, διακόπτοντας την πρόσβαση στο διαδίκτυο. Πλέον περιλαμβάνουν κινητικά πλήγματα σε κόμβους δεδομένων που επηρεάζουν τις στρατιωτικές δυνατότητες των κρατών και αποκαλύπτουν ευάλωτες οικονομικά πτυχές.

Άλλωστε, τα σύγχρονα αμυντικά συστήματα βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε logistics που τρέχουν στο cloud, καθώς εκεί πραγματοποιείται η επεξεργασία δορυφορικών εικόνων σε πραγματικό χρόνο, ο συντονισμός επιχειρήσεων drones στο πεδίο των μαχών, η εκτέλεση αλγορίθμων προβλεπτικής συντήρησης για μαχητικά αεροσκάφη, καθώς και η φιλοξενία απόρρητων δικτύων επικοινωνίας. Επομένως, η εξουδετέρωση αυτών των κόμβων τυφλώνει αποτελεσματικά τη δομή διοίκησης του αντιπάλου.

Μέτωπα συγκρούσεων

Αυτό το μοτίβο έχει γίνει εμφανές στις πρόσφατες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία. Στις 23 Σεπτεμβρίου, ρωσικά τζετ drones τύπου Geran-5 έπληξαν το επιχειρηματικό κέντρο Inkom στο Κίεβο, το οποίο φιλοξενούσε το data center της Datagroup. Τέσσερις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ οι υπηρεσίες ίντερνετ για 100.000 νοικοκυριά διακόπηκαν για ώρες.

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 27 Σεπτεμβρίου, χτυπήθηκαν τα data centers των Kyivstar (κύριος πάροχος κινητής της Ουκρανίας) και Vodafone Ukraine. Το Ρωσικό Υπουργείο Άμυνας δικαιολόγησε την επίθεση δηλώνοντας ότι «τα data centers χρησιμοποιούνταν προς όφελος του ουκρανικού στρατού».

Δύο εβδομάδες μετά, η Ουκρανία ανταπέδωσε την επίθεση. Εξαπέλυσε στοχευμένες επιθέσεις με drones μεγάλου βεληνεκούς πλήττοντας κρίσιμους κόμβους δεδομένων στη Ρωσία. Μεταξύ 8 και 14 Οκτωβρίου 2026, οι ουκρανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν σειρά «συμμετρικών απαντήσεων», παραλύοντας υποδομές της Yandex (γνωστής ως «ρωσικής Google») και της Sberbank (του μεγαλύτερου τραπεζικού και τεχνολογικού ομίλου της Ρωσίας).

Παρόμοια περιστατικά καταγράφηκαν την περίοδο Φεβρουαρίου – Μαρτίου 2026 στη Μέση Ανατολή. Κατά τη διάρκεια αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων στο Ιράν, το τελευταίο απάντησε χτυπώντας υποδομές cloud των Google, Microsoft και Oracle στον Περσικό Κόλπο, συγκεκριμένα σε Μπαχρέιν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ.

Η εγκατάσταση της Amazon Web Services (AWS) στο Μπαχρέιν υπέστη φυσικές ζημιές στις υποδομές ψύξης από συντρίμμια, αποτελώντας την πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση data center της AWS που υπέστη ζημιές σε διακρατικό πόλεμο.

Παράλληλα, το Oracle Cloud στη Ντόχα (Κατάρ) υπέστη ζημιές από ιρανικούς πυραύλους κοντά στη αεροπορική βάση Al Udeid, ενώ η Microsoft επιβεβαίωσε προβλήματα συνδεσιμότητας στην κεντρική περιοχή του Κατάρ. Στη Σαουδική Αραβία, το Google Data Center στο Νταμάμ, το οποίο φιλοξενεί το cloud της Aramco, δέχθηκε επίσης πλήγμα. Επιπλέον, το data center της G42 στο Αμπού Ντάμπι (εταιρεία AI με την υποστήριξη της Microsoft) επηρεάστηκε, αναγκάζοντάς το να περάσει σε λειτουργία blackout.

Από το Κίεβο έως το Μπαχρέιν, το μοτίβο είναι σαφές: οι εμπόλεμοι δεν διαχωρίζουν πλέον το cloud από τη στρατιωτική διοίκηση. Τα data centers που φιλοξενούν τράπεζες και ταξιαρχίες αντιμετωπίζονται ως ταξιαρχίες. Έχουν μεταβεί επίσημα από εμπορικές τεχνολογικές υποδομές σε κρίσιμα στοιχεία εθνικής ασφάλειας.

«Δυστυχώς, είναι πιο σημαντικά από τις γέφυρες. Είναι πιο σημαντικά από τους δρόμους. Είναι πιο σημαντικά από τα τούνελ, επειδή ολόκληρη η ζωή μας βρίσκεται σε αυτές τις συσκευές που χρησιμοποιούμε.» σημειώνει ο Omar Sultan Al Olama, Υπουργός Τεχνητής Νοημοσύνης και Ψηφιακής Οικονομίας των ΗΑΕ

Τα ΗΑΕ αναθεωρούν πλέον τα σχέδιά τους για ένα έργο AI data center ισχύος 5 gigawatt. Το αρχικό πλάνο προέβλεπε ένα σύμπλεγμα 10 τετραγωνικών μιλίων στο Αμπού Ντάμπι σε συνεργασία με κολοσσούς όπως η Oracle, η Nvidia και η Cisco. Τώρα, τα κέντρα δεδομένων θα διασπαρθούν σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ τα ΗΑΕ θα σταματήσουν να δημοσιοποιούν την ακριβή τοποθεσία τους.

Το νομικό πλαίσιο του ψηφιακού πολέμου

Σύμφωνα με τον Kirk Cameron, ιδρυτικό διευθυντή του Ινστιτούτου Προηγμένης Υπολογιστικής στο Virginia Tech:

«Τα data centers βρίσκονται πλέον στην κρίσιμη διαδρομή της σύγχρονης ψηφιακής υποδομής. Η απώλεια βασικών κέντρων δεδομένων θα μπορούσε να καταρρεύσει οικονομίες, να διαταράξει τις δημόσιες και ιδιωτικές μεταφορές λόγω απώλειας του GPS, και να επηρεάσει ουσιώδεις κυβερνητικές υπηρεσίες για την υγεία, την άμεση δράση και τα δίκτυα ηλεκτροδότησης.»

Τα data centers αποτελούν συγκριτικά πλεονεκτήματα στον πόλεμο. Η εξουδετέρωσή τους συνιστά μορφή οικονομικού πολέμου και μπορεί να προκαλέσει μακροπρόθεσμα πλήγματα στον στόχο.

Το κύριο ερώτημα είναι αν ο βομβαρδισμός ενός data center συνιστά πολεμική πράξη και αν πρέπει να αλλάξει ο ορισμός του πολέμου. Η πρόκληση έγκειται στη λεγόμενη «Γκρίζα Ζώνη» (Gray Zone) των συγκρούσεων, καθώς οι κυβερνοεπιχειρήσεις προσφέρουν εύλογη αρνησιμότητα (plausible deniability), σε αντίθεση με τις εκτοξεύσεις πυραύλων που αφήνουν σαφή ίχνη στα ραντάρ.

Βάσει του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου (IHL) και του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου Ι των Συμβάσεων της Γενεύης, η επίθεση σε στόχο διπλής χρήσης (dual-use) διέπεται από τις αρχές της διάκρισης και της αναλογικότητας. Μια επίθεση είναι νόμιμη μόνο εάν το στρατιωτικό πλεονέκτημα υπερτερεί της παράπλευρης αμαχικής ζημιάς.

Εάν μια επίθεση σε data center διακόψει τις στρατιωτικές επικοινωνίες αλλά ταυτόχρονα θέσει εκτός λειτουργίας τα συστήματα υποστήριξης ζωής σε δεκάδες νοσοκομεία, η επίθεση παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και μπορεί να ταξινομηθεί ως έγκλημα πολέμου.

Όπως επισημαίνει η Kasia Klonowska, αυθεντία στο διεθνές δίκαιο, τα περισσότερα data centers είναι υποδομές διπλής χρήσης, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο για τον επιτιθέμενο να γνωρίζει αν η προσβολή τους είναι νόμιμη βάσει του Άρθρου 36.

Για την αντιμετώπιση αυτής της ασάφειας, ο καθηγητής Ben Hines πρότεινε το πλαίσιο της «Ουσιαστικής Αναγκαιότητας» (Substantive Necessity), επανερμηνεύοντας το Άρθρο 51 του Χάρτη των ΗΕ. Βάσει αυτού, μια μη κινητική κυβερνοεπίθεση συνιστά ένοπλη επίθεση όταν το κράτος-θύμα διαπιστώνει μια εχθρική πράξη που έχει παραλύσει ή απειλεί άμεσα να παραλύσει υποδομές ζωτικής σημασίας.

Τα παραδοσιακά όρια για τη «χρήση βίας» δεν απαιτούν απαραίτητα φυσική καταστροφή ή συμβατικά όπλα. Η παράλυση του κεντρικού συμπλέγματος data centers μιας χώρας (που φιλοξενούν τράπεζες, υγεία, GPS) ισοδυναμεί με ένοπλη επίθεση, καθώς τα αποτελέσματά της είναι ίσα ή μεγαλύτερα από εκείνα ενός κινητικού πλήγματος.

Δυτικά έθνη, όπως οι ΗΠΑ, η Ολλανδία και η Γαλλία, δηλώνουν πλέον ανοιχτά ότι μια παραλυτική επίθεση σε data centers θα αντιμετωπίζεται ως χρήση βίας και μπορεί να ενεργοποιήσει το δικαίωμα στην αυτοάμυνα βάσει του Άρθρου 51.

Καθώς τα όρια μεταξύ του φυσικού και του ψηφιακού κόσμου εξαφανίζονται, τα data centers βρίσκονται πλέον σταθερά στην πρώτη γραμμή των παγκόσμιων συγκρούσεων, όπου ένα και μόνο ρήγμα μπορεί να λειτουργήσει ως η καθοριστική αφορμή για πόλεμο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΗΠΑ-Ρωσία: Στο τραπέζι κοινά σχέδια για πυρηνικά data centers εν μέσω πολέμου
• We R: Το κρυφό κενό που απειλεί τα σχέδια ανάπτυξης των επιχειρήσεων
• ΕΚΤ: Νέα σενάρια για αυξήσεις επιτοκίων – Τι θα κρίνει τις αποφάσεις