Galeries Lafayette: Το χριστουγεννιάτικο δέντρο που διχάζει – Έργο τέχνης ή έκτρωμα;
- 20/11/2026, 19:00
- SHARE
Ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο που μοιάζει περισσότερο με εικαστική εγκατάσταση παρά με την εικόνα που έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε με τις γιορτές έχει καταφέρει να διχάσει το Παρίσι. Η φετινή δημιουργία των Galeries Lafayette, η οποία αποκαλύφθηκε στις 12 Νοεμβρίου κάτω από τον εμβληματικό γυάλινο θόλο του πολυκαταστήματος, έχει γίνει αντικείμενο έντονης συζήτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αρκετούς επισκέπτες και χρήστες να εκφράζουν την απογοήτευσή τους.
Σχεδιασμένο από τον Γάλλο δημιουργό Ζαν-Σαρλ ντε Καστελμπαζάκ, το δέντρο εγκαταλείπει σχεδόν ολοκληρωτικά τη γνώριμη μορφή του έλατου. Στη θέση των κλαδιών και των παραδοσιακών στολιδιών βρίσκονται μεγάλες επίπεδες κατασκευές, πολύχρωμα σχήματα, φτερά, φανταστικές φιγούρες και ένας άγγελος στην κορυφή. Κυριαρχούν τα βασικά χρώματα, όπως το κόκκινο, το μπλε, το κίτρινο και το πράσινο, ενώ η κατασκευή συνδυάζει ανακυκλωμένο χαρτόνι και τσόχα.
Η ιδέα του δημιουργού ήταν να αναδείξει την ανθρώπινη δημιουργικότητα και τη χειροτεχνία σε μια εποχή κατά την οποία οι εικόνες που παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη κατακλύζουν την καθημερινότητα. Σύμφωνα με δημοσίευμα των The Times, στην κατασκευή συμμετείχαν περισσότεροι από 100 άνθρωποι, ενώ η προετοιμασία της διήρκεσε πάνω από έναν χρόνο.
Από την έκπληξη στην απογοήτευση
Η καλλιτεχνική προσέγγιση, ωστόσο, δεν βρήκε την ανταπόκριση που θα περίμεναν οι δημιουργοί της. Στα social media εμφανίστηκαν σχόλια που χαρακτηρίζουν το δέντρο «φρικτό» και «άσχημο», ενώ άλλοι το παρομοιάζουν με σχολική χειροτεχνία, απλώστρα ή κατασκευή από χαρτόνι.
Η δυσαρέσκεια δεν περιορίστηκε στο διαδίκτυο. Επισκέπτες που βρέθηκαν στο πολυκατάστημα εξέφρασαν την απογοήτευσή τους, καθώς περίμεναν μια διαφορετική εικόνα από εκείνη που αντίκρισαν. Μάλιστα, σύμφωνα με το Chosun, ορισμένοι τουρίστες κατευθύνθηκαν στο γειτονικό πολυκατάστημα Printemps για να φωτογραφηθούν μπροστά στο πιο παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο δέντρο του.
Η συζήτηση απέκτησε σε ορισμένες περιπτώσεις και ιδεολογικές προεκτάσεις, με χρήστες να χαρακτηρίζουν την εγκατάσταση «woke» και να αμφισβητούν κατά πόσο ανταποκρίνεται στον χριστουγεννιάτικο συμβολισμό. Από την άλλη πλευρά, υπήρξαν και όσοι υπερασπίστηκαν την επιλογή, χαρακτηρίζοντάς την τολμηρή και πρωτότυπη. Το γαλλικό πολιτιστικό περιοδικό Sortir à Paris στάθηκε ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο ο φωτισμός μεταμορφώνει την εγκατάσταση, περιγράφοντας το αποτέλεσμα ως έναν ζωντανό πίνακα κάτω από τον θόλο του πολυκαταστήματος.
Η απάντηση του δημιουργού και η παράδοση των 50 ετών
Ο Ζαν-Σαρλ ντε Καστελμπαζάκ, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι η δημιουργία του κρίθηκε πριν ακόμη παρουσιαστεί ολοκληρωμένη. Όπως εξήγησε σε συνέντευξή του, αρκετές από τις φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης, πριν ενεργοποιηθούν ο φωτισμός και η μουσική.
«Αντικατέστησα τη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση με τη δύναμη του φωτός», ανέφερε, περιγράφοντας την εγκατάσταση ως μια ποιητική καλλιτεχνική παρέμβαση που θέλει να μεταφέρει χαρά και ελπίδα. Ο ίδιος απέρριψε τις ερμηνείες που συνδέουν το έργο του με την αμφισβήτηση της χριστιανικής παράδοσης, υπενθυμίζοντας ότι είναι καθολικός και έχει σχεδιάσει λειτουργικά άμφια και αντικείμενα για την Εκκλησία.
Η φετινή εγκατάσταση δεν περιορίζεται, άλλωστε, στη δομή του δέντρου. Το συνολικό θέμα, «Στην καρδιά των Χριστουγέννων», επεκτείνεται στις βιτρίνες του πολυκαταστήματος, όπου παρουσιάζονται 122 κινούμενες φιγούρες. Η μουσική έχει συντεθεί ειδικά για την περίσταση από τον Βλαντιμίρ Κοσμαρ, γνωστό ως Vladimir Cauchemar, ενώ η ομάδα Visual System έχει αναλάβει τον φωτιστικό σχεδιασμό.
Η ένταση των αντιδράσεων γίνεται πιο κατανοητή αν αναλογιστεί κανείς τη θέση που έχει αποκτήσει το χριστουγεννιάτικο δέντρο των Galeries Lafayette στην εορταστική ζωή του Παρισιού. Το πολυκατάστημα ξεκίνησε να παρουσιάζει μια νέα χριστουγεννιάτικη δημιουργία κάτω από τον θόλο του το 1976, όταν τοποθετήθηκε εκεί ένα αλουμινένιο δέντρο ύψους 23 μέτρων και βάρους 1,6 τόνων. Έκτοτε, η ετήσια αποκάλυψη του δέντρου έχει εξελιχθεί σε σταθερό σημείο αναφοράς για την πόλη και σε μια από τις εικόνες που συνδέονται με την περίοδο των Χριστουγέννων στο Παρίσι.
Τελικά, τι περιμένουμε από ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο;
Η συζήτηση γύρω από τη φετινή δημιουργία των Galeries Lafayette θέτει ένα ερώτημα που ξεπερνά το αν ένα δέντρο είναι όμορφο ή άσχημο. Προσωπικά, δεν είναι μια δημιουργία που θα επέλεγα ούτε εκείνη που με εντυπωσίασε. Μπορώ, ωστόσο, να κατανοήσω τη σκέψη πίσω από την κατασκευή της και την πρόθεση του δημιουργού να προσεγγίσει τα Χριστούγεννα μέσα από μια διαφορετική καλλιτεχνική ματιά.
Εξίσου κατανοητή είναι, βέβαια, και η απογοήτευση όσων περίμεναν κάτι πιο κοντά σε αυτό που έχουν συνηθίσει να βλέπουν κάτω από τον εμβληματικό θόλο του πολυκαταστήματος. Άλλωστε, τα Χριστούγεννα είναι ένα παραμύθι. Είναι οι μπάλες που στραφταλίζουν καθώς χαζεύουμε το δέντρο από κάθε γωνία, τα λαμπιόνια που αναβοσβήνουν, τα χρώματα, τα στολίδια, τα παιχνίδια και τα στρατιωτάκια. Είναι η διαδικασία του στολισμού, η στιγμή που τοποθετούμε την κορυφή του δέντρου, αλλά και όλες εκείνες οι εικόνες και οι αναμνήσεις που ξυπνούν όταν βλέπουμε τα κλαδιά να λάμπουν μέσα στο σκοτάδι.
Αν, λοιπόν, αντιμετωπίσουμε τη φετινή δημιουργία ως ένα παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο δέντρο, με βάση την εικόνα που έχουμε όλοι λίγο-πολύ στο μυαλό μας, είναι πιθανό να απογοητευτούμε. Αν, όμως, τη δούμε ως ένα έργο τέχνης, τότε η συζήτηση αλλάζει. Η τέχνη είναι υποκειμενική και δεν είναι απαραίτητο να μας αρέσει κάτι για να αναγνωρίσουμε τη σκέψη και την πρόθεση πίσω από αυτό.
Ίσως, τελικά, μέσα στην ένταση της κριτικής, να στεκόμαστε τόσο πολύ σε αυτό που βλέπουμε μπροστά μας, ώστε να χάνουμε το ευρύτερο νόημα της δημιουργίας. Δεν χρειάζεται να μας αρέσει το χριστουγεννιάτικο δέντρο των Galeries Lafayette. Ίσως, όμως, δεν χρειάζεται και να το κρίνουμε τόσο αυστηρά.