Ουκρανία: Ο αθέατος υπόγειος πόλεμος μέσα σε σοβιετικό αγωγό φυσικού αερίου – Τι αποκάλυψε το BBC
- 19/11/2026, 16:00
- SHARE
- Σε έναν αγωγό διαμέτρου μόλις ενός μέτρου, οι στρατιώτες ζουν και κινούνται έρποντας ή με αυτοσχέδια ηλεκτρικά βαγονέτα («μετρό του Κουπιάνσκ»), προστατευμένοι από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυροβολικό και βόμβες ολίσθησης.
- Μέσα σε επτά μήνες, η 13η Ταξιαρχία Khartiia και Κολομβιανοί εθελοντές εκκαθάρισαν 15 χιλιόμετρα του αγωγού, εξουδετερώνοντας περισσότερους από 100 Ρώσους στρατιώτες και συλλαμβάνοντας 30 αιχμαλώτους.
- Καθώς το παλιό σοβιετικό δίκτυο αγωγών διαπερνά ολόκληρη την Ουκρανία, οι επιτελείς εκτιμούν ότι οι υπόγειες επιχειρήσεις αποτελούν πλέον μονόδρομο στο σύγχρονο πεδίο μάχης.
Στην ευρύτερη περιοχή του Κουπιάνσκ, στο βορειοανατολικό Χάρκοβο, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αποκτήσει μια νέα, ασφυκτική διάσταση. Η διαρκής παρουσία drones επιτήρησης και κρούσης στον αέρα έχει μετατρέψει την επιφάνεια της γης σε θανάσιμη παγίδα, όπου κάθε ελιγμός εντοπίζεται και πλήττεται ακαριαία. Έτσι, η κάθοδος στο υπέδαφος αναδείχθηκε στη μοναδική βιώσιμη επιλογή.
Οι ρωσικές δυνάμεις ήταν εκείνες που εκμεταλλεύτηκαν πρώτες τον παλιό αγωγό τον Σεπτέμβριο του 2025 για να διεισδύσουν κοντά στο Κουπιάνσκ — μια τακτική που είχαν εφαρμόσει με επιτυχία τόσο στην κατάληψη της Αβντιίβκα το 2024 όσο και στην αντεπίθεσή τους στην περιοχή του Κουρσκ. Ωστόσο, οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν σταδιακά να γυρίσουν το παιχνίδι.
Το «μετρό του Κουπιάνσκ»
Η πρόσβαση στο υπόγειο μέτωπο απαιτεί κίνηση υψηλής ταχύτητας με οχήματα σε ανοιχτά πεδία και πολύωρη πορεία στις λάσπες, υπό τη διαρκή απειλή ρωσικών drones. Στην είσοδο της σήραγγας, η έντονη οσμή αερίου και ο στάσιμος αέρας προϊδεάζουν για τις ακραίες συνθήκες που επικρατούν στο εσωτερικό.
Με διάμετρο που μόλις ξεπερνά το ένα μέτρο, ο χαλύβδινος σωλήνας επιτρέπει την κίνηση μόνο σκυφτά ή έρποντας. Για τη μεταφορά προσωπικού, πυρομαχικών και εφοδίων, οι Ουκρανοί κατασκεύασαν ένα ειδικό ηλεκτρικό βαγονέτο-έλκηθρο, το οποίο οι στρατιώτες αποκαλούν σκωπτικά «μετρό του Κουπιάνσκ». Η διαδρομή διαρκεί περίπου 40 λεπτά, με το όχημα να τραντάζεται ρυθμικά σε κάθε συγκόλληση του μετάλλου, καταλήγοντας σε σημεία όπου έχουν ανοιχτεί ρήγματα στον αγωγό και έχουν σκαφτεί υπόγεια καταφύγια αποθήκευσης.
Εκεί, στρατιώτες όπως ο «Musician» ζουν κυριολεκτικά σαν τυφλοπόντικες επί τρεις συνεχόμενους μήνες, βγαίνοντας στην επιφάνεια ελάχιστα λεπτά μόνο για βασικές ανάγκες. Παρότι οι υπόκωφοι γδούποι του πυροβολικού ακούγονται διαρκώς από πάνω τους, οι μαχητές που επιστρέφουν από τις μάχες της επιφάνειας περιγράφουν τον αγωγό ως καταφύγιο ασφαλείας, μακριά από drones και βόμβες ολίσθησης.
Ωστόσο, το τίμημα της επιβίωσης είναι βαρύ. Η πολύμηνη παραμονή στα γόνατα προκαλεί σοβαρές εκδορές, ενώ ο περιορισμένος χώρος και η έλλειψη οξυγόνου οδηγούν αρκετούς στρατιώτες σε κρίσεις πανικού και αναπνευστικά προβλήματα — προκλήσεις τις οποίες η μονάδα αντιμετωπίζει αξιοποιώντας την εμπειρία του διοικητή της, ο οποίος στο παρελθόν εργαζόταν ως ανθρακωρύχος.
«Επιχείρηση Veles»: Παγιδευμένα οδοφράγματα και φονικοί εξοστρακισμοί
Η ουκρανική αντεπίθεση κάτω από τη γη έλαβε την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Veles» —από τον σλαβικό θεό του κάτω κόσμου— και ξεκίνησε τον Απρίλιο. Την αποστολή ανέλαβε η 13η Ταξιαρχία Khartiia της Εθνοφρουράς της Ουκρανίας, πλαισιωμένη από εκατοντάδες Κολομβιανούς εθελοντές του 23ου Τάγματος Εφόδου.
Η πρόοδος υπήρξε βασανιστικά αργή: όπως περιγράφει Κολομβιανός μαχητής με το προσωνύμιο «Gecko», χρειάστηκαν 30 ημέρες για να εκκαθαριστούν μόλις 500 μέτρα. Οι κίνδυνοι μέσα στον στενό μεταλλικό κύλινδρο είναι πρωτόγνωροι:
-
Παγιδευμένα εμπόδια: Τα ρωσικά οδοφράγματα μέσα στον αγωγό ήταν συχνά παγιδευμένα με εκρηκτικά ή καλυμμένα με σορούς στρατιωτών, μετατρέποντας κάθε βήμα σε ρωσική ρουλέτα.
-
Κατά μέτωπο συγκρούσεις: Χωρίς περιθώριο ελιγμών, οι μάχες δίνονται αποκλειστικά κατά μέτωπο.
-
Εξοστρακισμοί: Οι σφαίρες αναπηδούν ανεξέλεγκτα στα παχιά χαλύβδινα τοιχώματα, πολλαπλασιάζοντας τη φονικότητα κάθε ανταλλαγής πυρών.
Παρά τις ακραίες συνθήκες, μέσα σε επτά μήνες οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να εκκαθαρίσουν 15 χιλιόμετρα του αγωγού, αναφέροντας περισσότερους από 100 νεκρούς Ρώσους στρατιώτες και 30 αιχμαλώτους.
Οι σοβιετικοί αγωγοί αλλάζουν το δόγμα του πολέμου
Η μάχη του αγωγού δεν έχει ολοκληρωθεί. Και οι δύο πλευρές έχουν ανοίξει εξόδους διαφυγής και επίθεσης χρησιμοποιώντας εξοπλισμό συγκόλλησης, μετατρέποντας τις υπόγειες στοές σε ορμητήρια για αιφνιδιαστικές κινήσεις στην επιφάνεια.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαιρέτισε την επιχείρηση ως σημαντική τακτική επιτυχία και τόνωση του ηθικού, αν και στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι από μόνη της δεν αρκεί για να ανατρέψει τη συνολική εικόνα του πολέμου. Ωστόσο, για τον επικεφαλής σχεδιασμού της 13ης Ταξιαρχίας, με το κωδικό όνομα «Zanuda», πρόκειται για το πρότυπο των μελλοντικών συγκρούσεων: «Οι χερσαίες επιχειρήσεις στην επιφάνεια είναι πλέον σχεδόν αδύνατες. Προς το παρόν, ο μόνος τρόπος να πολεμήσεις είναι υπόγεια».
Όπως υπενθυμίζει, η σοβιετική κληρονομιά έχει αφήσει στην Ουκρανία ένα πυκνό δίκτυο αγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου και αμμωνίας που διέσχιζαν τη χώρα με προορισμό την Ευρώπη — μετατρέποντας τις ανενεργές ενεργειακές αρτηρίες στα πιο απρόβλεπτα πεδία μαχών του 21ου αιώνα.
πηγή εικόνας: youtube.com/@BBC News
Πηγή: bbc.com