Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα: Τι κρύβεται πίσω από την πρώτη στρατηγική «εξαπάτησης»

Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα: Τι κρύβεται πίσω από την πρώτη στρατηγική «εξαπάτησης»
Photo: Shutterstock
Από τις κρυφές λιχουδιές μέχρι τις ευφάνταστες δικαιολογίες, τα πρώτα ψέματα δεν αποτελούν απαραίτητα ένδειξη κακής συμπεριφοράς. Αντίθετα, συνδέονται με την ανάπτυξη της σκέψης, της ενσυναίσθησης και της κατανόησης των άλλων.
  • Παιδικά ψέματα: Γιατί τα παιδιά αρχίζουν να αποκρύπτουν την αλήθεια από μικρή ηλικία.
  • Τι είναι η «θεωρία του νου» και πώς συνδέεται με την παιδική εξαπάτηση και την ενσυναίσθηση.
  • Πώς μπορούν οι γονείς να ενθαρρύνουν την ειλικρίνεια χωρίς φωνές και τιμωρίες.

Όταν εξαφανίζονται μπισκότα από το κουτί ή εμφανίζονται ζωγραφιές στους τοίχους, ένα παιδί μπορεί να κατηγορήσει τον σκύλο ή να ισχυριστεί ότι φταίει κάποιο φάντασμα, ακόμη κι αν τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο.

Τα μικρά ψέματα είναι γνώριμη εμπειρία για τους περισσότερους γονείς. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, η ικανότητα ενός παιδιού να αποκρύπτει την αλήθεια δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη προβληματικής συμπεριφοράς. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί μέρος μιας σημαντικής διαδικασίας νοητικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

«Είναι μια δεξιότητα που αναπτύσσουν και με την οποία πειραματίζονται, προκειμένου να γίνουν καλύτερα σε αυτή», εξηγεί η κλινική ψυχολόγος δρ Τζέιντ Ρέντφερν, μιλώντας στο podcast CBeebies Parenting Download του BBC.

Από την πρώτη ηλικία στα πιο σύνθετα ψέματα

Έρευνα του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ διαπίστωσε ότι περίπου ένα στα τέσσερα παιδιά φαίνεται να κατανοεί κάποια μορφή εξαπάτησης ήδη από την ηλικία των 10 μηνών.

Γύρω στα δύο χρόνια, τα παιδιά αρχίζουν να χρησιμοποιούν απλές μορφές εξαπάτησης: προσποιούνται ότι δεν άκουσαν τους γονείς τους, αρνούνται ότι έκαναν κάτι ή κάνουν κρυφά όσα τους έχουν απαγορευτεί.

Στα τρία τους χρόνια, οι δικαιολογίες γίνονται πιο σύνθετες. Μπορεί, για παράδειγμα, να πουν ότι ο αδελφός τους τα χτύπησε, παραλείποντας ότι εκείνα είχαν ξεκινήσει πρώτα τον καβγά.

Οι συμπεριφορές αυτές συνδέονται με την ανάπτυξη της λεγόμενης «θεωρίας του νου»: της ικανότητας των παιδιών να αντιλαμβάνονται ότι οι άλλοι άνθρωποι έχουν διαφορετικές σκέψεις, επιθυμίες και συναισθήματα από τα δικά τους. Πρόκειται για μια σημαντική βάση της ενσυναίσθησης.

Πώς μπορούν οι γονείς να ενθαρρύνουν την ειλικρίνεια

Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο τα παιδιά λένε ψέματα είναι ο φόβος ότι θα απογοητεύσουν τους γονείς τους ή ότι θα τιμωρηθούν. Η ανάγκη τους να προστατεύσουν τη σχέση με τους φροντιστές τους μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν όταν κάνουν κάποιο λάθος.

Γι’ αυτό, οι ειδικοί επισημαίνουν τη σημασία ενός περιβάλλοντος στο οποίο τα παιδιά αισθάνονται ασφαλή να παραδεχτούν την αλήθεια.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ρέιτσελ Ντάφι, νικήτριας της τελευταίας σεζόν του The Traitors. Όταν ο γιος της κατέστρεψε το ποδήλατο του αδελφού του και αρχικά προσπάθησε να το κρύψει, εκείνη του εξήγησε ότι δεν θα αντιμετώπιζε σοβαρές συνέπειες αν έλεγε την αλήθεια. Του έδωσε λίγο χρόνο και τελικά το παιδί παραδέχτηκε τι είχε συμβεί.

Η προσέγγιση αυτή, σύμφωνα με τη δρ Ρέντφερν, βοηθά τα παιδιά να καταλάβουν ότι μπορούν να μιλήσουν για τα λάθη τους χωρίς να φοβούνται τις φωνές ή την απόρριψη.

Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστούν τα μικρά ψέματα από την παιδική ηλικία, αλλά να μάθουν τα παιδιά να αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους και να κατανοούν πώς τα λόγια και οι συμπεριφορές τους επηρεάζουν τους άλλους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ: