100.000 άνθρωποι vs AI: Ποιος είναι πραγματικά πιο δημιουργικός;
-
Η AI ξεπέρασε τον μέσο όρο των ανθρώπων σε τεστ αποκλίνουσας δημιουργικότητας, αλλά όχι το κορυφαίο 50% — και σίγουρα όχι το top 10%.
-
Τα benchmarks δημιουργικότητας είναι περιορισμένα και δεν αποτυπώνουν την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης σκέψης, ειδικά σε πραγματικές συνθήκες.
-
Η γενετική AI αναδεικνύεται κυρίως ως εργαλείο ενίσχυσης και όχι αντικατάστασης της ανθρώπινης δημιουργίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη πέτυχε ένα νέο ορόσημο, ξεπερνώντας τον μέσο άνθρωπο σε αναγνωρισμένο τεστ δημιουργικότητας, στο οποίο συμμετείχαν περισσότερα από 100.000 άτομα. Ωστόσο, πίσω από το αποτέλεσμα κρύβεται μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα, που αναδεικνύει πόσο δύσκολο είναι να χωρέσει η «δημιουργικότητα» σε μετρήσιμα κουτάκια.
Ερευνητές του Université de Montréal πραγματοποίησαν τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα συγκριτική μελέτη του είδους της, αντιπαραθέτοντας 100.000 ανθρώπους με τα κορυφαία σύγχρονα γενετικά μοντέλα AI, προκειμένου να αξιολογήσουν τη δημιουργική τους ικανότητα.
Για να μετρήσουν ένα πεδίο που θεωρείται κατεξοχήν υποκειμενικό, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε δοκιμασίες αποκλίνουσας γλωσσικής δημιουργικότητας, αξιολογώντας τόσο ανθρώπους όσο και LLMs όπως το ChatGPT, το Claude και το Gemini.
«Αναπτύξαμε ένα αυστηρό πλαίσιο που μας επιτρέπει να συγκρίνουμε τη δημιουργικότητα ανθρώπων και AI με τα ίδια εργαλεία, βασισμένοι σε δεδομένα από περισσότερους από 100.000 συμμετέχοντες», δήλωσε ο καθηγητής Karim Jerbi από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ.
Εδώ, ωστόσο, απαιτείται μια κρίσιμη διευκρίνιση: η ανθρώπινη δημιουργικότητα είναι εξαιρετικά δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί με τρόπο που να επιτρέπει άμεση σύγκριση με ένα LLM. Έτσι, παρότι πρόκειται για μια μελέτη πρωτοφανούς κλίμακας, τα συμπεράσματά της ορίζονται από τα ίδια τα εργαλεία και τους περιορισμούς της μεθοδολογίας.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το Divergent Association Task (DAT), ένα εργαλείο της ψυχολογίας που μετρά έναν συγκεκριμένο τύπο δημιουργικότητας. Το τεστ ζητά από τους συμμετέχοντες να αναφέρουν 10 λέξεις μέσα σε τέσσερα λεπτά· όσο λιγότερο σχετικές είναι μεταξύ τους, τόσο πιο δημιουργική θεωρείται η απάντηση. Τα ίδια ακριβώς κριτήρια εφαρμόστηκαν και στα AI μοντέλα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, με βάση το DAT, τα LLMs εμφάνισαν υψηλότερη δημιουργικότητα από τον μέσο άνθρωπο. Ωστόσο, περίπου οι μισοί συμμετέχοντες ξεπέρασαν τις επιδόσεις της AI, ενώ το κορυφαίο 10% των ανθρώπων υπερέβη κατά πολύ τα μοντέλα.
Με άλλα λόγια, ναι — ορισμένοι άνθρωποι δεν ξεπέρασαν, για παράδειγμα, το Claude. Πάρα πολλοί όμως το έκαναν, γεγονός που φωτίζει πόσο δύσκολο παραμένει για ακόμη και τις πιο προηγμένες μηχανές να αναπαράγουν το εύρος και το βάθος της ανθρώπινης σκέψης, παρά την τεράστια ποσότητα γλωσσικών δεδομένων με την οποία έχουν εκπαιδευτεί.
«Ακόμη κι αν η AI φτάνει πλέον σε ανθρώπινο επίπεδο δημιουργικότητας σε ορισμένα τεστ, πρέπει να ξεφύγουμε από αυτή τη παραπλανητική λογική ανταγωνισμού», τόνισε ο Jerbi. «Η γενετική AI έχει εξελιχθεί κυρίως σε ένα εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο στην υπηρεσία της ανθρώπινης δημιουργικότητας: δεν θα αντικαταστήσει τους δημιουργούς, αλλά θα μεταμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο φαντάζονται, εξερευνούν και δημιουργούν — για όσους επιλέξουν να τη χρησιμοποιήσουν».
Η μελέτη δείχνει επίσης ότι, όπως συμβαίνει με την AI, και στους ανθρώπους η δημιουργικότητα δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Έτσι, τα συνολικά benchmark scores των LLMs δεν αποτελούν αξιόπιστο δείκτη σύγκρισης με σύνθετα ανθρώπινα χαρακτηριστικά.
Οι ερευνητές εξέτασαν ακόμη τη σύγκριση ανθρώπων και AI σε δημιουργική γραφή, όπως χαϊκού, σύνοψης ταινιών και σύντομων διηγημάτων. Και εδώ, οι πιο δημιουργικοί άνθρωποι ξεπέρασαν καθαρά τις μηχανές, ακόμη κι αν τα LLMs, συνολικά, βαθμολογήθηκαν υψηλότερα από τον μέσο συμμετέχοντα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μοντέλα AI απέδωσαν καλύτερα όταν καθοδηγήθηκαν σωστά από ανθρώπους, στοιχείο που ενισχύει την άποψη ότι η αντικατάσταση των δημιουργών απέχει ακόμη πολύ. Την ίδια στιγμή, αυξάνεται και η κοινωνική αντίδραση απέναντι στο «AI slop» και στη χρήση τεχνολογιών που εκμεταλλεύονται καλλιτέχνες, με περίπου 800 δημιουργούς να έχουν πρόσφατα συσπειρωθεί εναντίον της ανεξέλεγκτης χρήσης AI-generated περιεχομένου.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η μελέτη δεν πρέπει να ιδωθεί ως σύγκρουση ανθρώπου και μηχανής, αλλά ως ένδειξη της δυνατότητας της AI να ενισχύσει τη δημιουργική διαδικασία.
«Αντιπαραθέτοντας άμεσα ανθρώπινες και μηχανικές δυνατότητες, έρευνες σαν τη δική μας μας αναγκάζουν να επανεξετάσουμε τι πραγματικά εννοούμε όταν μιλάμε για δημιουργικότητα», καταλήγει ο Jerbi.
