ΑΑΔΕ: Τι είναι ο Δείκτης Jaccard που ξέσκεπασε τα δίκτυα των αχυρανθρώπων στη Θεσσαλονίκη
- 18/11/2026, 20:26
- SHARE
- Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί τον δείκτη ομοιότητας Jaccard για να εντοπίζει κρυφές σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων.
- Στην υπόθεση της Θεσσαλονίκης, το ΔΕΟΣ εντόπισε εκατοντάδες συνδέσεις μεταξύ ΑΦΜ, δημιουργώντας ομάδες και αλυσίδες επιχειρηματικών σχέσεων.
- Πώς λειτουργεί ο αλγόριθμος της ΑΑΔΕ και πώς συμβάλλει στον εντοπισμό εικονικών εταιρειών, αχυρανθρώπων και ύποπτων φορολογικών δικτύων.
Η ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων και η χαρτογράφηση των σχέσεων μεταξύ επιχειρήσεων βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των φορολογικών ελέγχων της ΑΑΔΕ. Με τη χρήση του δείκτη ομοιότητας Jaccard, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων επιχειρεί να εντοπίζει εταιρείες που εμφανίζονται τυπικά ανεξάρτητες, αλλά συνδέονται μεταξύ τους μέσω κοινών προσώπων, διευθύνσεων, υποδομών και εμπορικών συναλλαγών. Στόχος είναι να εντοπίζονται τα δίκτυα πίσω από εικονικές επιχειρήσεις και κυκλώματα που χρησιμοποιούν «αχυρανθρώπους» για να αποφεύγουν την καταβολή φόρων και εισφορών.
Αντί να εξετάζει κάθε επιχείρηση μεμονωμένα, το μοντέλο ανάλυσης κινδύνου συγκρίνει τα χαρακτηριστικά διαφορετικών ΑΦΜ και αναζητά επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρήσεις που ανοίγουν και κλείνουν διαδοχικά, αφήνοντας πίσω φορολογικές οφειλές, μπορούν να συνδεθούν με άλλα εταιρικά σχήματα που εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικά.
Πώς λειτουργεί ο δείκτης Jaccard
Το σύστημα ανάλυσης κινδύνου της ΑΑΔΕ αντιμετωπίζει κάθε επιχείρηση ως ένα σύνολο δεδομένων και συγκρίνει τα χαρακτηριστικά της με εκείνα άλλων επιχειρήσεων. Ο δείκτης Jaccard μετρά τον βαθμό επικάλυψης μεταξύ δύο συνόλων. Όσο υψηλότερη είναι η τιμή του, με ανώτατο όριο το 1, τόσο μεγαλύτερη είναι η ομοιότητα των χαρακτηριστικών που εξετάζονται.
Στην πράξη, η ανάλυση περιλαμβάνει:
- Σύγκριση φυσικών προσώπων: Ο αλγόριθμος ελέγχει πόσοι εταίροι, μέτοχοι, διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι εμφανίζονται επανειλημμένα σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα.
- Διασταύρωση υποδομών και στοιχείων επικοινωνίας: Εντοπίζει κοινές επαγγελματικές έδρες, τηλέφωνα επικοινωνίας, διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, λογιστές ή τραπεζικούς λογαριασμούς.
- Ανάλυση εμπορικών συναλλαγών: Μετρά την επικάλυψη μεταξύ πελατών και προμηθευτών, αξιοποιώντας δεδομένα από το myDATA και τις δηλώσεις ΦΠΑ. Για παράδειγμα, εάν μια νέα εταιρεία εξυπηρετεί τους ίδιους πελάτες με μια επιχείρηση που μόλις διέκοψε τη λειτουργία της αφήνοντας χρέη, η ομοιότητα των δύο εταιρειών αυξάνεται.
- Χαρτογράφηση δικτύων: Οι επιμέρους σχέσεις μεταξύ ΑΦΜ συνδυάζονται, ώστε να αναδεικνύονται ευρύτερα δίκτυα επιχειρηματικών συνδέσεων. Σε σχετική υπόθεση, το εργαλείο συνέβαλε στον εντοπισμό κυκλώματος 380 επιχειρήσεων και 205 προσώπων, με οφειλές 43 εκατ. ευρώ προς το Δημόσιο.
Πώς εφαρμόστηκε στην υπόθεση των αχυρανθρώπων στη Θεσσαλονίκη
Η λειτουργία του δείκτη μπορεί να γίνει κατανοητή μέσα από ένα απλό παράδειγμα. Εάν δύο πρόσωπα εμφανίζονται το καθένα σε 15 εταιρείες και έχουν 10 κοινές εταιρικές συμμετοχές, τότε το σύνολο των διαφορετικών εταιρειών στις οποίες εμφανίζονται ανέρχεται σε 20. Οι κοινές εταιρείες υπολογίζονται μία φορά.
Ο δείκτης Jaccard προκύπτει από τη διαίρεση των κοινών εταιρειών με το σύνολο των διαφορετικών εταιρειών:
Jaccard = Κοινές εταιρείες ÷ Σύνολο διαφορετικών εταιρειών
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, ο υπολογισμός είναι 10 ÷ 20 = 0,5 ή 50%. Αυτό σημαίνει ότι οι μισές από τις εταιρείες του συνολικού συνόλου είναι κοινές και στα δύο πρόσωπα.
Τα ζευγάρια με υψηλή ομοιότητα, όταν εμφανίζουν κοινά πρόσωπα ή εταιρικές σχέσεις, συνδέονται μεταξύ τους σαν «κρίκοι». Από αυτούς τους κρίκους σχηματίζονται αλυσίδες και ομάδες, οι οποίες αναδεικνύουν δίκτυα επιχειρηματικών σχέσεων και πιθανές ενδείξεις συνεργασίας. Ο εντοπισμός ενός δικτύου, ωστόσο, δεν αποδεικνύει από μόνος του την ύπαρξη παράνομων πράξεων. Αποτελεί το σημείο εκκίνησης για περαιτέρω έρευνα.
Στην υπόθεση της Θεσσαλονίκης, το ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ αξιοποίησε τον δείκτη Jaccard για να εντοπίσει εκατοντάδες «κρίκους» μεταξύ ΑΦΜ. Πρόκειται για σχέσεις ανά δύο, με τουλάχιστον δύο κοινές εταιρείες σε κάθε ζευγάρι. Από τη σύνδεση αυτών των σχέσεων προέκυψαν αλυσίδες και ομάδες επιχειρήσεων και προσώπων.
Τα αποτελέσματα διαφοροποιούνται ανάλογα με το όριο ομοιότητας που επιλέγεται:
- Με δείκτη Jaccard πάνω από 5%: Εντοπίστηκαν 719 σχέσεις μεταξύ 369 ΑΦΜ, οι οποίες σχημάτισαν 29 ομάδες. Η μεγαλύτερη περιλάμβανε 262 ΑΦΜ.
- Με δείκτη Jaccard πάνω από 10%: Καταγράφηκαν 504 σχέσεις μεταξύ 330 ΑΦΜ, σε 60 ομάδες. Η μεγαλύτερη ομάδα περιλάμβανε 34 ΑΦΜ.
- Με δείκτη Jaccard πάνω από 20%: Εντοπίστηκαν 358 σχέσεις μεταξύ 270 ΑΦΜ, σε 77 ομάδες. Η μεγαλύτερη ομάδα περιλάμβανε 13 ΑΦΜ.
Η λογική είναι ότι ένα πρόσωπο μπορεί να συνδέεται με ένα δεύτερο και εκείνο με ένα τρίτο, σχηματίζοντας έτσι μια αλυσίδα, χωρίς να υπάρχει απαραίτητα άμεση σύνδεση μεταξύ του πρώτου και του τρίτου. Όσο αυξάνεται το όριο ομοιότητας, διατηρούνται οι σχέσεις με μεγαλύτερη επικάλυψη χαρακτηριστικών και οι ευρύτερες αλυσίδες διαχωρίζονται σε μικρότερες ομάδες.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ελεγκτικές υπηρεσίες μπορούν να εστιάζουν σε συγκεκριμένες συνδέσεις και στις κοινές εταιρείες που τις δημιουργούν. Οι ομάδες που προκύπτουν δεν συνιστούν αυτομάτως αποδεδειγμένα κυκλώματα, αλλά υποδεικνύουν τις σχέσεις που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο.
Πώς αλλάζει η στόχευση των φορολογικών ελέγχων
Η αξιοποίηση του δείκτη Jaccard ενισχύει τις δυνατότητες της φορολογικής διοίκησης να εντοπίζει ύποπτα επιχειρηματικά μοτίβα και να κατευθύνει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς σε υποθέσεις που παρουσιάζουν αυξημένο ενδιαφέρον.
Ειδικότερα:
- Εντοπισμός ύποπτων ΑΦΜ: Οι υπηρεσίες της ΑΑΔΕ μπορούν να αναγνωρίζουν ταχύτερα επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά και σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων που ενδέχεται να συνδέονται με το ίδιο δίκτυο.
- Στοχευμένοι φορολογικοί έλεγχοι: Η ανάλυση κινδύνου βοηθά στην επιλογή υποθέσεων που χρήζουν ελέγχου, ώστε οι ελεγκτές να επικεντρώνονται στις πιο ύποπτες συνδέσεις και όχι σε μεμονωμένα εταιρικά στοιχεία.
- Διασύνδεση δεδομένων: Ο δείκτης συνδυάζεται με πληροφορίες από διαφορετικές βάσεις δεδομένων, όπως το ΓΕΜΗ, τραπεζικά στοιχεία, κτηματολογικά δεδομένα και ηλεκτρονικές πληρωμές, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ευρύτερου ψηφιακού προφίλ κινδύνου.
- Η αξιοποίηση τέτοιων εργαλείων μεταφέρει το βάρος των ελέγχων από την εξέταση μεμονωμένων επιχειρήσεων στην ανάλυση των σχέσεων που αναπτύσσονται μεταξύ τους. Έτσι, η ΑΑΔΕ μπορεί να αναζητά όχι μόνο τις εταιρείες που εμφανίζουν προβλήματα, αλλά και τα πρόσωπα και τις διασυνδέσεις που ενδέχεται να βρίσκονται πίσω από αυτές.