«Αφελής» η Ευρώπη: Η προειδοποίηση-σοκ κεντρικού τραπεζίτη για το τέλος του παλιού οικονομικού μοντέλου

Η Ευρώπη είναι «αφελής» αν πιστεύει ότι το φιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο μπορεί να επιβιώσει εν μέσω της παγκόσμιας μετατόπισης που προωθούν οι ΗΠΑ και η Κίνα, σύμφωνα με τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας του Βελγίου, Pierre Wunsch. 

Ο Wunsch δήλωσε στους Financial Times ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ εξακολουθούν να επιδιώκουν στόχους όπως οι ανοιχτές αγορές και ο περιορισμός των κρατικών ενισχύσεων, οι οποίοι πλέον δεν αντανακλούν τη γεωπολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται από την πολιτική «America First» του Donald Trump και τις κατευθυνόμενες πολιτικές του Πεκίνου.

«Το άνοιγμα στο εμπόριο και οι αυστηροί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις λειτουργούν σε έναν κόσμο που βασίζεται σε κανόνες», είπε ο Wunsch. «Αυτός ο κόσμος έχει χαθεί, και αν επιμένεις υπερβολικά σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια, τότε είσαι απλώς αφελής».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθορίζει την εμπορική και ανταγωνιστική πολιτική του μπλοκ και πρόσφατα έχει συνάψει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με χώρες της Λατινικής Αμερικής, την Αυστραλία, την Ινδία και την Ινδονησία. Ωστόσο, ο Wunsch αμφισβήτησε αυτή την προσέγγιση: «Πώς ακολουθείς κανόνες σε έναν κόσμο όπου κάποιοι δεν τους ακολουθούν;»

Στο παρελθόν, είπε, οι υπεύθυνοι πολιτικής μπορούσαν «να εφαρμόζουν μια ατζέντα ελεύθερου εμπορίου και ταυτόχρονα να μην παρεμβαίνουν σημαντικά στη βιομηχανία, μια προσέγγιση που ήταν «σε μεγάλο βαθμό επιτυχημένη, εκτός από το ότι υστερούσαμε στο μέτωπο της καινοτομίας».

Αυτό το μοντέλο πλέον δέχεται πιέσεις. Ο Wunsch υπογράμμισε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπου η Ευρώπη αντιμετωπίζει διαρθρωτικά υψηλότερα κόστη, αλλά εξακολουθεί να επιδιώκει τη διατήρηση της εγχώριας παραγωγής. Η ΕΕ, υποστήριξε, έχει μια «τάση να μην αντιμετωπίζει τα διλήμματα… Απλώς δεν είσαι ανταγωνιστικός, αυτό είναι όλο».

Στον πυρήνα του επιχειρήματός του βρίσκεται η άποψη ότι η Ευρώπη δεν έχει αντιληφθεί πλήρως πόσο έχει απομακρυνθεί η παγκόσμια οικονομία από ένα ισότιμο πεδίο ανταγωνισμού. Οι κινεζικές επιδοτήσεις και οι προστατευτικές πολιτικές των ΗΠΑ έχουν αναδιαμορφώσει το τοπίο, είπε. «Ο κόσμος έχει αλλάξει, επομένως δεν μπορούμε να συνεχίζουμε να κάνουμε τα ίδια πράγματα και να δίνουμε τις ίδιες απαντήσεις ξανά και ξανά, ενώ αυτές έχουν σε κάποιο βαθμό αποτύχει στο παρελθόν».

Σε πρόσφατη έκθεση της κεντρικής τράπεζας του Βελγίου, ο Wunsch ασκεί ευθεία κριτική στη στρατηγική της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι οι Βρυξέλλες αποφεύγουν τα δύσκολα διλήμματα μεταξύ κλιματικών φιλοδοξιών, ανταγωνιστικότητας και ανοιχτότητας. Την τελευταία δεκαετία, η Επιτροπή έχει επίσης προωθήσει μια φιλόδοξη πράσινη ατζέντα, συμπεριλαμβανομένου στόχου για μηδενικές καθαρές εκπομπές άνθρακα έως τα μέσα του αιώνα.

Διαδοχικές κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων της πανδημίας Covid-19, του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία και του πρόσφατου πολέμου στο Ιράν, οδήγησαν σε αποδυνάμωση των πολιτικών της Πράσινης Συμφωνίας, εν μέσω ανησυχιών για ασθενή ανάπτυξη και μείωση της ανταγωνιστικότητας σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Χώρες σε όλο τον κόσμο εξετάζουν πώς να διαφοροποιηθούν από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μετά την τελευταία ενεργειακή κρίση που προέκυψε από τη σύγκρουση με το Ιράν. Ο Fatih Birol, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, προέβλεψε ότι αυτό θα ενισχύσει την πυρηνική ενέργεια, σημειώνοντας ότι ένα μεγάλο μέρος των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών της Ευρώπης κατασκευάστηκε ως απάντηση στις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.

«Χρειαζόμαστε μια συζήτηση και όχι αυτού του είδους τις μεγάλες αφηγήσεις όπου προσποιείσαι ότι μπορείς να τα έχεις όλα», δήλωσε ο Wunsch. 

Ο Wunsch και ο συν-συγγραφέας του Geert Langenus υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη έχει μια τάση προς την οικονομική αναδιανομή και την αποστροφή κινδύνου λόγω «βαθιά ριζωμένων κοινωνικών προτιμήσεων», οι οποίες εμποδίζουν την ικανότητά της να ανταγωνιστεί στις αναδυόμενες τεχνολογίες.

Από την τεχνητή νοημοσύνη έως τη ρομποτική, ο Wunsch προειδοποίησε ότι το μπλοκ κινδυνεύει να μείνει ακόμη πιο πίσω τόσο στην καινοτομία όσο και στην ικανότητά του να διαμορφώνει παγκόσμια πρότυπα. «Mένουμε πίσω με όλο και πιο εμφανή τρόπο», είπε. «Προσπαθούμε να ρυθμίσουμε κάτι που δεν κατέχουμε.»

Ενώ το να είναι κανείς «ακόλουθος» στην τεχνολογία, δηλαδή να υιοθετεί την τεχνολογία αντί να ηγείται της καινοτομίας, μπορεί να ήταν διαχειρίσιμο στο παρελθόν, ο σημερινός γρήγορος ρυθμός ανάπτυξης αυξάνει τον κίνδυνο για την Ευρώπη να χάσει τον έλεγχο του οικονομικού της μέλλοντος. Στη βάση αυτών των προκλήσεων, ο Wunsch υποστήριξε ότι υπάρχει ένας βαθύτερος πολιτικός περιορισμός: «Ουσιαστικά έχουμε δημοκρατίες που δεν μπορούν πλέον να παίρνουν αποφάσεις.»

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το Business Monitor στους Δελφούς: Η νέα ισχύς περνά από την άμυνα, την καινοτομία και το AI
• Ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το σχέδιο του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου
• ΟΠΕΚ+: Αύξηση παραγωγής «στα χαρτιά» εν μέσω κρίσης στο Ορμούζ
• Αγορά ακινήτων: Πώς η υψηλή τιμή μπλοκάρει τις πωλήσεις – Πόσο «τιμωρούνται» οι υπερβολές