Από τις απειλές, στη συμφωνία: Πώς ΗΠΑ και Ιράν έφτασαν στην κατάπαυση πυρός – Οι ώρες έντασης και παρασκηνίου
Η ένταση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και της Τεχεράνης κορυφώθηκε μέσα σε λίγες ώρες, πριν οδηγηθεί αιφνιδιαστικά σε προσωρινή αποκλιμάκωση, επιβεβαιώνοντας πόσο εύθραυστη παραμένει η γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.
Από την απειλή στην αποκλιμάκωση
Η ημέρα ξεκίνησε με σκληρή ρητορική από την Ουάσιγκτον, με τον Αμερικανό πρόεδρο να προειδοποιεί ακόμη και για «καταστροφή πολιτισμού», επαναφέροντας το ενδεχόμενο στοχευμένων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και κρίσιμες εγκαταστάσεις στο Ιράν.
Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν έντονες διεθνείς αντιδράσεις, καθώς τέτοιου είδους πλήγματα θα μπορούσαν να εγείρουν ζητήματα διεθνούς δικαίου και να χαρακτηριστούν ακόμη και ως εγκλήματα πολέμου.
Παράλληλα, στο εσωτερικό του Ιράν καταγράφηκαν εικόνες κινητοποίησης πολιτών, με ανθρώπινες αλυσίδες γύρω από ενεργειακές εγκαταστάσεις, σε μια προσπάθεια αποτροπής πιθανών επιθέσεων.
Η καθοριστική διαμεσολάβηση
Παρά τις αρχικές πληροφορίες για διακοπή απευθείας επαφών, οι δίαυλοι επικοινωνίας παρέμειναν ανοιχτοί μέσω διαμεσολαβητών.
Καθοριστική αποδείχθηκε η παρέμβαση του Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος ζήτησε παράταση της προθεσμίας για στρατιωτική δράση, ανοίγοντας τον δρόμο για διαπραγματεύσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς εμφανίστηκε αισιόδοξος για διπλωματική εξέλιξη, ενώ μέχρι αργά το βράδυ η κατάσταση παρέμενε ασαφής.
Συμφωνία των δύο εβδομάδων
Λίγο μετά τη 01:30 (ώρα Ελλάδας), ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την αποδοχή πρότασης για κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, υπό έναν βασικό όρο: Την πλήρη και ασφαλή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Από την πλευρά του Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επιβεβαίωσε ότι η Τεχεράνη αποδέχεται την προσωρινή συμφωνία, εφόσον σταματήσουν οι επιθέσεις.
Η συμφωνία προβλέπει:
- εκεχειρία δύο εβδομάδων
- ασφαλή διέλευση πλοίων από το Ορμούζ
- συνέχιση διαπραγματεύσεων για μόνιμη λύση
Οι όροι της Τεχεράνης
Παράλληλα, το Ιράν παρουσίασε σχέδιο 10 σημείων που θέτει το πλαίσιο για έναν πιθανό τερματισμό της σύγκρουσης, με βασικά σημεία:
- άρση κυρώσεων
- αποδοχή εμπλουτισμού ουρανίου
- αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων
- διατήρηση ελέγχου στο Στενό του Ορμούζ
Το «ναι» του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Την ίδια στιγμή, δημοσίευμα του Axios φωτίζει το παρασκήνιο της συμφωνίας, αποκαλύπτοντας ότι η στροφή προς την εκεχειρία ξεκίνησε όταν ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έδωσε για πρώτη φορά εντολή στους διαπραγματευτές να κινηθούν προς συμφωνία, την ώρα που οι ΗΠΑ προετοίμαζαν μαζικά πλήγματα και η περιοχή βρισκόταν σε κατάσταση συναγερμού.
Οι διαπραγματεύσεις εξελίχθηκαν μέσα σε κλίμα έντονου χάους, με συνεχείς τροποποιήσεις προτάσεων μέσω Πακιστάν, Τουρκίας και Αιγύπτου, ενώ καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι τηλεφωνικές επαφές μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ, Σεχμπάζ Σαρίφ και Μπενιαμίν Νετανιάχου. Παρά τις πιέσεις «σκληροπυρηνικών» κύκλων για απόρριψη της συμφωνίας, το «πράσινο φως» του Χαμενεΐ αποδείχθηκε καθοριστικό, οδηγώντας τελικά σε συμφωνία εκεχειρίας, με ανοιχτό ωστόσο το ενδεχόμενο επαναφοράς της σύγκρουσης λόγω των σημαντικών διαφορών που παραμένουν.
