Από το πυρηνικό πρόγραμμα, στην αλλαγή καθεστώτος – Τα δύο σενάρια για έναν «αιώνιο πόλεμο» με παγκόσμιο κόστος

Η ING εκτιμά ότι η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν σηματοδοτεί ποιοτική αλλαγή στρατηγικής, καθώς ξεπερνά το πλαίσιο της αποτροπής και εισέρχεται στη ζώνη της ευθείας αμφισβήτησης της πολιτικής επιβίωσης του ιρανικού καθεστώτος.

Όπως υπενθυμίζουν οι αναλυτές του οίκου, η ιστορία της Μέσης Ανατολής δείχνει ότι η κατάρρευση ηγετικών δομών σπάνια οδηγεί σε σταθερότητα. Αντιθέτως, συχνά προκαλεί εμφύλιες συγκρούσεις, σκληροπυρηνική ενοποίηση ή παρατεταμένο κατακερματισμό – σε ορισμένες περιπτώσεις ταυτόχρονα.

Σε αντίθεση με τις επιθέσεις του καλοκαιριού του 2025, η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα: μέσα σε τέσσερις ώρες εξαπέλυσε χτυπήματα στο Ισραήλ, σε αμερικανικές βάσεις σε Μπαχρέιν, Κουβέιτ και Κατάρ, καθώς και σε πολιτικές υποδομές στον Περσικό Κόλπο. Σύμφωνα με την ING, αυτό αποκαλύπτει ότι τα σενάρια κλιμάκωσης ήταν ήδη σχεδιασμένα.

Τα δύο σενάρια της ING

Σενάριο 1: 4–7 ημέρες σύγκρουσης και μετά αβεβαιότητα

Οι στρατιωτικοί στόχοι εξαντλούνται γρήγορα, ο ρυθμός των επιχειρήσεων μειώνεται και αναδύεται μια άτυπη εκεχειρία εντός εβδομάδας. Τα Στενά του Ορμούζ επηρεάζονται, αλλά δεν κλείνουν ουσιαστικά, καθώς και το ίδιο το Ιράν εξαρτάται από αυτά για τις εξαγωγές του.

Σε αυτό το σενάριο, το καθεστώς είτε επιβιώνει αποδυναμωμένο είτε οδηγείται σε εσωτερική αποσταθεροποίηση. Για τις αγορές, πρόκειται για επανάληψη του 2025: το πετρέλαιο εκτινάσσεται προσωρινά και στη συνέχεια αποκλιμακώνεται, χωρίς μακροχρόνιες μακροοικονομικές επιπτώσεις.

Σενάριο 2: Κλιμάκωση και «αιώνιος πόλεμος»

Το δεύτερο σενάριο είναι σαφώς πιο ανησυχητικό. Τα ιρανικά αντίποινα συνεχίζονται, επεκτείνονται σε υποδομές και ναυτιλία, ενώ το Ιράν εντείνει τον ασύμμετρο οικονομικό πόλεμο: παρενόχληση δεξαμενόπλοιων, ενεργοποίηση των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και διαρκής απειλή για τα Στενά του Ορμούζ.

Ακόμη και μερική διαταραχή σε ένα πέρασμα από το οποίο διέρχονται περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως και πάνω από 100 δισ. κυβικά μέτρα LNG ετησίως θα προκαλούσε σοκ εφοδιασμού ιστορικών διαστάσεων. Σε αυτό το περιβάλλον, το πετρέλαιο κινείται προς τα 100 δολάρια και υψηλότερα, τα χρηματιστήρια μπαίνουν σε ουσιαστική διόρθωση και οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται μπροστά σε ένα άλυτο δίλημμα μεταξύ πληθωρισμού και ύφεσης.

Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία

• Παγκόσμιο εμπόριο: σοκ προσφοράς τη χειρότερη δυνατή στιγμή, με ήδη πιεσμένες αλυσίδες εφοδιασμού.

• ΗΠΑ: άνοδος τιμών ενέργειας, πολιτικά ευαίσθητη ενόψει εκλογών, και δυσκολότερη χάραξη νομισματικής πολιτικής.

• Ευρωζώνη: η πιο εκτεθειμένη περιοχή, με κίνδυνο επανάληψης ενεργειακής κρίσης τύπου 2021–2023.

• Ασία: πληθωρισμός και εμπορικά ελλείμματα, καθώς οι περισσότερες οικονομίες εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Κρίση στο Ιράν: Πρέπει να ανησυχούν οι επενδυτές; – Τι βλέπει η Forvis Mazars
• Drone τύπου Shahed έπληξε τη βρετανική βάση Ακρωτηρίου – Συναγερμός στην Κύπρο
• Ιράν, πετρέλαιο και Ορμούζ: Το ενεργειακό σοκ που φοβούνται οι αγορές μετά τον θάνατο Χαμενεΐ
• Δείτε το βίντεο από τον βομβαρδισμό στο παλάτι του Χαμενεΐ – Πώς «κλείδωσε» το πλήγμα
• Ιράν: Ποιος είναι ο Αλιρεζά Αράφι που μπαίνει στο Συμβούλιο Ηγεσίας
• Η «καρδιά» του ιρανικού καθεστώτος στο στόχαστρο: Οι κορυφαίοι αξιωματούχοι που σκοτώθηκαν