Από τον Ψυχρό Πόλεμο στην αβεβαιότητα: Το ΝΑΤΟ δοκιμάζεται όσο ποτέ
Η συνοχή του ΝΑΤΟ δοκιμάζεται έντονα, με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τις διαφωνίες μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρωπαίων συμμάχων να αναδεικνύουν βαθιές ρωγμές στη διατλαντική σχέση.
Σύμφωνα με αναλυτές και διπλωμάτες, η κρίση έχει επιδεινωθεί από τη στάση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εμφανίζεται δυσαρεστημένος από την άρνηση ευρωπαϊκών χωρών να συμμετάσχουν σε στρατιωτική επιχείρηση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Αμφισβήτηση της συλλογικής άμυνας
Οι δηλώσεις Τραμπ, σε συνδυασμό με προηγούμενες τοποθετήσεις, έχουν προκαλέσει ανησυχία ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να μην τηρήσουν τη δέσμευση αμοιβαίας άμυνας.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και χωρίς επίσημη αποχώρηση, η απροθυμία στρατιωτικής συνδρομής θα μπορούσε να αποδυναμώσει ουσιαστικά τη Συμμαχία.
Η ανησυχία αυτή ενισχύεται από την αυξανόμενη αβεβαιότητα σχετικά με τη στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στη Ρωσία, η οποία παραμένει βασική απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Απόρριψη ή αναγκαιότητα ευρωπαϊκής αυτονομίας;
Μέχρι πρόσφατα, η ιδέα μιας ευρωπαϊκής άμυνας χωρίς τις ΗΠΑ θεωρούνταν μη ρεαλιστική. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, είχε απορρίψει δημόσια ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Ωστόσο, η συζήτηση έχει πλέον μετατοπιστεί, με αρκετούς Ευρωπαίους αξιωματούχους να αντιμετωπίζουν την ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας ως πιθανό σενάριο.
Εντάσεις σε πολλαπλά μέτωπα
Οι σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης επιβαρύνονται και από άλλες εξελίξεις, όπως οι κινήσεις της Ουάσινγκτον που ερμηνεύονται ως πιο ήπιες απέναντι στη Ρωσία, αλλά και οι διαφωνίες για τη διαχείριση της κρίσης στην Ουκρανία.
Σε συνάντηση των G7, καταγράφηκε ένταση μεταξύ του Αμερικανού ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο και της επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας, αποτυπώνοντας το εύρος των διαφορών.
Νομικά και πρακτικά όρια αποχώρησης
Παρότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ απαιτεί έγκριση των δύο τρίτων της Γερουσίας, γεγονός που καθιστά το σενάριο δύσκολο, αναλυτές υπογραμμίζουν ότι ο πρόεδρος διατηρεί σημαντικό περιθώριο κινήσεων ως αρχιστράτηγος.
Η επιλογή μη στρατιωτικής υποστήριξης προς συμμάχους θα μπορούσε να υπονομεύσει τη λειτουργία της Συμμαχίας χωρίς τυπική αποχώρηση.
Το μέλλον της Συμμαχίας
Παρά τις εντάσεις, ορισμένοι διπλωμάτες θεωρούν ότι πρόκειται για προσωρινή κρίση. Ο Μαρκ Ρούτε αναμένεται να επισκεφθεί την Ουάσινγκτον, επιδιώκοντας αποκλιμάκωση.
Ωστόσο, ακόμη και αν διατηρηθεί η ενότητα, η μορφή της διατλαντικής συμμαχίας ενδέχεται να αλλάξει ριζικά.
Το ΝΑΤΟ, που αποτέλεσε τον πυλώνα της δυτικής ασφάλειας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εισέρχεται πλέον σε μια περίοδο βαθιάς αναπροσαρμογής, όπου τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο.
