Άρειος Πάγος: Πέντε «βόμβες» για τράπεζες, δάνεια και οικονομία από την απόφαση για τον νόμο Κατσέλη
-
Κίνδυνος χρηματοδοτικού κενού έως 1 δισ. ευρώ στο πρόγραμμα «Ηρακλής»
-
Πιέσεις στη στεγαστική πίστη και φόβοι για αύξηση επιτοκίων
-
Αβεβαιότητα για δανειολήπτες και επενδυτές τιτλοποιήσεων
-
Προβληματισμός για την κουλτούρα πληρωμών
-
Απόκλιση από τη διεθνή τραπεζική πρακτική
Η απόφαση του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την οποία ο τόκος στις ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνόλου του κεφαλαίου, έχει σημάνει συναγερμό σε υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Τράπεζα της Ελλάδος, εν αναμονή της καθαρογραφής και της πλήρους αποσαφήνισής της.
Πέρα από τις άμεσες συνέπειες για τις τράπεζες και το πρόγραμμα «Ηρακλής» –όπου εκτιμάται ότι η μείωση των ανακτήσεων μπορεί να δημιουργήσει χρηματοδοτικό κενό έως και 1 δισ. ευρώ, με πιθανή ενεργοποίηση κρατικών εγγυήσεων– οι επιπτώσεις αγγίζουν την πραγματική οικονομία και χιλιάδες δανειολήπτες.
Σύμφωνα με παράγοντες της ΤτΕ, η επιδείνωση των ταμειακών ροών των τιτλοποιήσεων αυξάνει την αβεβαιότητα γύρω από τη βιωσιμότητα των ρυθμίσεων, επιβαρύνοντας οικονομικά και κοινωνικά νοικοκυριά που ήδη βρίσκονται σε ευάλωτη θέση. Παράλληλα, η εκ των υστέρων μεταβολή βασικών χρηματοοικονομικών παραμέτρων πλήττει την ασφάλεια δικαίου και επαναφέρει τον φόβο απρόβλεπτων θεσμικών αλλαγών.
Οι πέντε βασικές επιπτώσεις
1. Πιέσεις στη στεγαστική πίστη
Τραπεζικά στελέχη εκτιμούν ότι η απόφαση θα οδηγήσει σε αυστηρότερα κριτήρια χορήγησης νέων στεγαστικών δανείων, με έμφαση σε δανειολήπτες υψηλότερης πιστοληπτικής ικανότητας. Το αποτέλεσμα ενδέχεται να είναι περιορισμός της νέας πίστης και, μεσοπρόθεσμα, επιβράδυνση της στεγαστικής αγοράς, ενώ δεν αποκλείονται και αυξήσεις επιτοκίων για την κάλυψη του πρόσθετου κόστους.
2. Φόβοι για περισσότερους πλειστηριασμούς
Η ανάγκη κάλυψης του χρηματοδοτικού κενού στις τιτλοποιήσεις μπορεί να οδηγήσει σε εντατικοποίηση πλειστηριασμών και ρευστοποιήσεων, με αυξημένο κοινωνικό και πολιτικό κόστος.
3. Επενδυτική ανασφάλεια
Η αναδρομική ή εκτεταμένη εφαρμογή της απόφασης ενισχύει τη νομική αβεβαιότητα για επενδυτές σε χαρτοφυλάκια μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προειδοποιεί ότι κάτι τέτοιο μπορεί να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης και να δυσχεράνει την πρόσβαση τραπεζών και Δημοσίου στις αγορές.
Ήδη, η Moody’s έχει επισημάνει ότι, παρά τη βελτίωση των κεφαλαιακών μεγεθών των ελληνικών τραπεζών, η απόφαση εισάγει πρόσθετες μεσοπρόθεσμες προκλήσεις για την ποιότητα ενεργητικού και τη βιωσιμότητα μελλοντικών τιτλοποιήσεων.
4. Κίνδυνος για την κουλτούρα πληρωμών
Παρότι αφορά συγκεκριμένη κατηγορία δανείων, η απόφαση μπορεί να καλλιεργήσει προσδοκίες ευνοϊκής μεταχείρισης και σε άλλους οφειλέτες, επαναφέροντας κίνητρα στρατηγικής αθέτησης σε μια περίοδο που τα «κόκκινα» δάνεια έχουν περιοριστεί δραστικά.
5. Διεθνής πρωτοτυπία στον εκτοκισμό
Ο εκτοκισμός επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου αποκλίνει από τη διεθνή τραπεζική πρακτική. Δεν υπάρχει γνωστό προηγούμενο αντίστοιχης γενικευμένης εφαρμογής σε άλλη χώρα.
Τι μένει να ξεκαθαρίσει
Κρίσιμη θεωρείται η οριοθέτηση της απόφασης ως προς:
-
το αν θα έχει αναδρομική ισχύ,
-
ποιες κατηγορίες δανείων καλύπτει,
-
αν επηρεάζει μόνο εκκρεμείς ή και ήδη εκτελούμενες ρυθμίσεις.
