Αστρονόμοι σε συναγερμό: Τα σχέδια του Έλον Μασκ για την SpaceX απειλούν τον ουρανό
- Η SpaceX ξεπέρασε τους 10.000 ενεργούς δορυφόρους, αλλά σχεδιάζει έως και 1 εκατομμύριο νέους για AI data centers.
- Οι δορυφόροι επηρεάζουν σοβαρά την αστρονομία, ενώ οι νέοι θα είναι διαρκώς ορατοί λόγω ηλιακού φωτισμού.
- Υπάρχουν έντονες ανησυχίες για ρύπανση της ατμόσφαιρας και ζημιά στο όζον, με επιστήμονες να μιλούν για μακροπρόθεσμο κίνδυνο για το διάστημα.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ένας πύραυλος Falcon 9 της SpaceX εκτοξεύθηκε από τη βάση Vandenberg στην Καλιφόρνια, τοποθετώντας με επιτυχία 25 δορυφόρους Starlink σε τροχιά.
Αν και τέτοιες εκτοξεύσεις έχουν γίνει πλέον σχεδόν ρουτίνα, η συγκεκριμένη αποστολή σηματοδότησε ένα σημαντικό ορόσημο: η εταιρεία ξεπέρασε τους 10.000 ενεργούς δορυφόρους σε τροχιά γύρω από τη Γη, σύμφωνα με στοιχεία του αστρονόμου του Harvard, Jonathan McDowell.
Η κλίμακα αυτής της megaconstellation είναι εντυπωσιακή, αποτελώντας μια ριζική μεταβολή στον αριθμό των διαστημικών αντικειμένων σε τροχιά — και ταυτόχρονα έναν πονοκέφαλο για την παγκόσμια αστρονομική κοινότητα.
Αρχικά, οι δορυφόροι αντανακλούσαν έντονα το φως του Ήλιου, εμφανιζόμενοι ως φωτεινές γραμμές στις νυχτερινές παρατηρήσεις από τη Γη. Σε πολλές περιπτώσεις ήταν ορατοί ακόμη και με γυμνό μάτι, συχνά συγχέοντας το κοινό με αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα.
Οι νεότερες εκδόσεις σχεδιάστηκαν με παρεμβάσεις όπως μαύρη βαφή και ειδικά φιλμ, ώστε να μειωθεί η αντανάκλαση, όμως το πρόβλημα δεν έχει εξαλειφθεί πλήρως.
Το επόμενο βήμα: δορυφόροι-κέντρα δεδομένων και νέες ανησυχίες
Και όμως, οι σημερινοί δορυφόροι μπορεί να είναι μόνο η αρχή. Τον Ιανουάριο, η SpaceX υπέβαλε σχέδιο στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (FCC) για έως και 1 εκατομμύριο νέους δορυφόρους, σχεδιασμένους να λειτουργούν ως διαστημικά data centers που θα υποστηρίζουν τις φιλοδοξίες της εταιρείας στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η πρόταση προκάλεσε έντονη ανησυχία στους αστρονόμους, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια συνεργάζονται με την εταιρεία για να περιορίσουν τις επιπτώσεις των Starlink στις παρατηρήσεις τους. Όπως δήλωσε ο αστρονόμος John Barentine, η εξέλιξη αυτή μοιάζει να υπονομεύει την πρόοδο που είχε επιτευχθεί.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα προτεινόμενα «τροχιακά data centers» δεν θα κινούνται στη σκιά της Γης, αλλά σε τροχιές όπου θα είναι συνεχώς φωτισμένα από τον Ήλιο, ακόμη και τα μεσάνυχτα, επιδεινώνοντας δραματικά το πρόβλημα για την επίγεια αστρονομία.
Παράλληλα, εγείρονται σοβαρές περιβαλλοντικές ανησυχίες. Η καύση παροπλισμένων ή δυσλειτουργικών δορυφόρων στην ατμόσφαιρα — η βασική μέθοδος απόσυρσης της SpaceX — ενδέχεται να απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες ρύπων, όπως οξείδια αλουμινίου και λίθιο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, στο μέλλον ενδέχεται να εισέρχεται στην ατμόσφαιρα ένα διαστημόπλοιο κάθε τρία λεπτά.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτή η αυξημένη δραστηριότητα μπορεί να μεταβάλει τη χημική σύσταση της ατμόσφαιρας και να επηρεάσει την ανάκαμψη της στιβάδας του όζοντος.
Παρά τις ανησυχίες, η SpaceX περιορίστηκε σε μια γενική αναφορά ότι θα προσπαθήσει να «ελαχιστοποιήσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις», χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες.
Την ίδια στιγμή, η FCC φαίνεται να κινείται γρήγορα προς την αξιολόγηση της πρότασης, ανοίγοντας τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης μέσα σε λίγες ημέρες. Παρά το γεγονός ότι η πλειονότητα των σχολίων που κατατέθηκαν ήταν αρνητικά, ενώ και η Amazon ζήτησε την απόρριψη του σχεδίου, η διαδικασία συνεχίζεται.
Η επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία. Όπως σημειώνει ο φυσικός Aaron Boley, η μετάβαση από χιλιάδες σε 10.000 δορυφόρους ήταν ήδη πρόκληση για τη βιωσιμότητα της τροχιάς της Γης — και τα νέα σχέδια της SpaceX φαίνεται να ξεπερνούν κάθε προηγούμενο όριο.
