Μπλε ζώνες: Πού ζουν πραγματικά οι αιωνόβιοι σύμφωνα με την επιστήμη
-
Η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι ορισμένες μπλε ζώνες είναι πραγματικές και τεκμηριωμένες.
-
Ο τρόπος ζωής και οι κοινωνικοί δεσμοί παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μακροζωία.
-
Κάποιες ιστορικές μπλε ζώνες υποχωρούν, ενώ νέες περιοχές αναδύονται.
Γιατί σε ορισμένα μέρη του κόσμου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο; Πρόκειται για ένα ερώτημα που απασχολεί τους ερευνητές εδώ και δεκαετίες.
Οι λεγόμενες «μπλε ζώνες» (blue zones) είναι περιοχές όπου οι κάτοικοι παρουσιάζουν εξαιρετικά υψηλό προσδόκιμο ζωής και δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων άνω των 90 και 100 ετών.
Ο όρος καθιερώθηκε πριν από σχεδόν 20 χρόνια, ωστόσο τα τελευταία χρόνια η εγκυρότητά του αμφισβητήθηκε, με επικριτές να θέτουν ερωτήματα για την αξιοπιστία των ηλικιών που δηλώνονται. Κατά την άποψή τους, τα ακραία παραδείγματα μακροζωίας οφείλονται σε ελλιπή αρχεία ή γραφειοκρατικά λάθη.
Νέα επιστημονική έρευνα, ωστόσο, επανεξέτασε τα δεδομένα και επιβεβαιώνει ότι ορισμένες από τις περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως μπλε ζώνες είναι πράγματι αυθεντικές.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Gerontologist, διαπιστώνει ότι οι περιοχές αυτές δεν ξεχωρίζουν μόνο για τον αριθμό των ηλικιωμένων, αλλά και για την εξαιρετική υγεία και σωματική αντοχή που διατηρούν πολλοί κάτοικοί τους σε προχωρημένη ηλικία.
«Οι εξαιρετικοί ισχυρισμοί για μακροζωία απαιτούν εξαιρετικά αποδεικτικά στοιχεία», δήλωσε ο Steven N. Austad, συν-συγγραφέας της μελέτης και επιστημονικός διευθυντής της American Federation for Aging Research.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, για να χαρακτηριστεί μια περιοχή ως μπλε ζώνη πρέπει να είναι γεωγραφικά σαφώς οριοθετημένη, να παρουσιάζει εξαιρετικά υψηλό ποσοστό ανθρώπων που έζησαν πάνω από 90 χρόνια τα τελευταία 150 χρόνια και να διαθέτει αρχεία που επιβεβαιώνουν με ακρίβεια τις ημερομηνίες γέννησης και θανάτου.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διατήρηση καλής υγείας μέχρι τα βαθιά γηρατειά — ένα κρίσιμο στοιχείο, σε μια εποχή όπου τα χρόνια ζωής με ασθένεια αυξάνονται σε πολλές χώρες.
Παρότι η γενετική παίζει ρόλο, ολοένα και περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι ο τρόπος ζωής, η διατροφή, η καθημερινή σωματική δραστηριότητα και οι κοινωνικοί δεσμοί είναι καθοριστικοί παράγοντες για μακρά ζωή με χαμηλά ποσοστά χρόνιων νοσημάτων.
«Η επιβεβαίωση των μπλε ζωνών είναι σημαντική, γιατί προσφέρει πολύτιμα μαθήματα και έμπνευση από τρόπους ζωής που ευνοούν τη μακροζωία με καλή υγεία», γράφουν οι ερευνητές. «Εξίσου διδακτική είναι και η καταγραφή της εξαφάνισης μπλε ζωνών, καθώς φωτίζει παράγοντες που σχετίζονται με χειρότερη υγεία στη μετέπειτα ζωή».
Η νέα ανάλυση επιβεβαιώνει δύο περιοχές ως αυθεντικές μπλε ζώνες και επανεξετάζει δύο ακόμη, που πλέον δεν πληρούν τα κριτήρια.
Ποιες μπλε ζώνες επιβεβαιώνει η επιστήμη
Σαρδηνία – Ιταλία
Σε αντίθεση με την παγκόσμια τάση, όπου οι γυναίκες ζουν περισσότερο, εδώ το ποσοστό ανδρών και γυναικών που φτάνουν τα 100 είναι σχεδόν ίσο.
Οι ηλικίες επιβεβαιώθηκαν μέσω πολιτικών και εκκλησιαστικών αρχείων, καθώς και γενεαλογικών αναλύσεων.
Ικαρία – Ελλάδα
Η Ικαρία, νησί του Αιγαίου με περίπου 8.000 κατοίκους, αναγνωρίστηκε ως μπλε ζώνη το 2009. Τότε, το ποσοστό των κατοίκων άνω των 90 ετών ήταν τριπλάσιο του εθνικού μέσου όρου, με εξαιρετικά υψηλή παρουσία υπερηλίκων.
Οκινάουα – Ιαπωνία
Νικόγια – Κόστα Ρίκα
Όσοι γεννήθηκαν αργότερα εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά μακροζωίας, για λόγους που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.
Μέχρι το 2010, η αρχική περιοχή είχε συρρικνωθεί στο ένα τέταρτο, ενώ νέα εστία εξαιρετικής μακροζωίας εντοπίστηκε κοντά στα σύνορα με τη Νικαράγουα.
Κοινά χαρακτηριστικά & νέες μπλε ζώνες
Κοινός παρονομαστής όλων των κλασικών μπλε ζωνών είναι η γεωγραφική απομόνωση. Νησιά, ορεινές περιοχές ή χερσόνησοι με δύσκολη πρόσβαση επέτρεψαν την ανάπτυξη ιδιαίτερων πολιτισμικών, κοινωνικών —και πιθανώς γενετικών— χαρακτηριστικών.
Οι ερευνητές εντοπίζουν επίσης νέες υποψήφιες μπλε ζώνες που βρίσκονται υπό αξιολόγηση:
-
Ολλανδία
-
Κίνα
-
Μαρτινίκα
