Bleisure και περιβάλλοντα εργασίας νέας γενιάς
Η έννοια του bleisure (business & leisure), παρότι αρχικά συνδέθηκε με την πρακτική συνδυασμού εργασίας και αναψυχής στο πλαίσιο των επαγγελματικών μετακινήσεων, εξελίσσεται σταδιακά σε κάτι ευρύτερο. Αντανακλά μια νέα θεώρηση της σχέσης μεταξύ εργασίας και προσωπικού χρόνου, στην οποία τα όρια μεταξύ των δύο δεν είναι στατικά ούτε αυστηρά διαχωρισμένα, αλλά διαμορφώνονται ως ρευστή και αλληλεπιδραστική συνθήκη. Κατ’ επέκταση, τα σύγχρονα περιβάλλοντα εργασίας καλούνται να ενσωματώσουν χωρικές, λειτουργικές και οργανωτικές αρχές που υποστηρίζουν αυτή τη ρευστότητα, επιδιώκοντας μια διαβαθμισμένη ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγικότητα, την άνεση και την ψυχοσωματική ευεξία.
Η κυρίαρχη τάση σήμερα στον σύγχρονο σχεδιασμό χώρων γραφείων αφορά στη μετάβαση σε ανθρωποκεντρικά μοντέλα, στα οποία το εργασιακό περιβάλλον δεν αποτελεί δεδομένη συνθήκη αλλά μεταβλητή που προσαρμόζεται στις δυναμικές ανάγκες των εργαζομένων. Η λογική αυτή συνδέεται άμεσα με τη φιλοσοφία του bleisure, καθώς επιδιώκει να υποστηρίξει ποικίλους τρόπους εργασίας και ρυθμούς στο ίδιο χρονικό πλαίσιο. Ο σχεδιασμός δεν οργανώνεται πλέον γύρω από μονολειτουργικές χωρικές δομές, αλλά βασίζεται σε ένα σύνολο ευέλικτων και πολυδιάστατων ζωνών, ικανών να φιλοξενήσουν τόσο απαιτητικές γνωστικές δραστηριότητες όσο και διαδικασίες χαλάρωσης.
Υπό την έννοια αυτή, η αρχή της ευελιξίας αποτελεί κομβική παράμετρο. Τα περιβάλλοντα activity-based working περιλαμβάνουν διακριτές χωρικές τυπολογίες που αντιστοιχούν σε εξειδικευμένες λειτουργικές ανάγκες: περιοχές υψηλής συγκέντρωσης, συνεργατικούς πυρήνες, ημι-κλειστές αίθουσες συναντήσεων, αλλά και χώρους χαμηλής έντασης που ενθαρρύνουν την ηρεμία και την ανεπίσημη κοινωνική αλληλεπίδραση. Η αξιοποίηση modular επίπλων, κινητών διαχωριστικών και πολυλειτουργικών στοιχείων καθιστά τον χώρο εγγενώς μεταβλητό, επιτρέποντας την άμεση αναπροσαρμογή του σε διαφορετικές απαιτήσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι γραφειακοί χώροι συγκροτούνται ως δυναμικό πεδίο που υποστηρίζει μεταβάσεις μεταξύ διαφορετικών δραστηριοτήτων και εμπειριών.
Κρίσιμος είναι αντίστοιχα ο ρόλος της ευεξίας ως στρατηγικού άξονα σχεδιασμού. Η ενσωμάτωση στοιχείων biophilic design -όπως: φυσικός φωτισμός, πράσινες επιφάνειες, υλικά φυσικής υφής και αναβαθμισμένη ροή αέρα- επιδρά θετικά στη γνωστική λειτουργία και στη συναισθηματική σταθερότητα, μειώνοντας τους δείκτες στρες και ενισχύοντας την συγκέντρωση. Παράλληλα, η δημιουργία ενδιάμεσων χώρων -όπως ημιυπαίθριων περιοχών, εξωστών και αιθρίων- συμβάλλει στην ομαλή εναλλαγή μεταξύ εργασίας και ανάπαυσης, ενθαρρύνοντας την παραμονή σε πιο φυσικά και ανοιχτά περιβάλλοντα, ενώ η εργονομία και η τεχνολογία συνιστούν συμπληρωματικούς παράγοντες στη διαμόρφωση ποιοτικών εργασιακών συνθηκών. Ρυθμιζόμενα γραφεία, εργονομικές καθιστικές λύσεις και ακουστική προστασία υψηλών προδιαγραφών συμβάλλουν στον περιορισμό της σωματικής κόπωσης και στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ευεξίας. Ταυτόχρονα, τα έξυπνα συστήματα φωτισμού, οι αισθητήρες περιβαλλοντικών παραμέτρων, οι πλατφόρμες διαχείρισης χώρου και οι τεχνολογίες υβριδικής συνεργασίας συγκροτούν ένα προσαρμόσιμο και διασυνδεδεμένο εργασιακό οικοσύστημα.
Σημαντική θέση κατέχει, τέλος, η βιωσιμότητα. Η χρήση ανακυκλώσιμων υλικών, η βελτιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης και η υιοθέτηση πρακτικών μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος δεν αποτελούν μόνο κανονιστικές υποχρεώσεις αλλά και εκφράσεις αξιακού προσανατολισμού των φορέων και των εργαζομένων τους. Στο πλαίσιο του bleisure, η βιωσιμότητα λειτουργεί ως ενισχυτικός παράγοντας της συνολικής εργασιακής εμπειρίας, υποδηλώνοντας μια ολιστική προσέγγιση του χώρου ως πεδίου που εξυπηρετεί τόσο τις ανθρώπινες ανάγκες όσο και περιβαλλοντικές προτεραιότητες.
Σε αυτό το μεταβαλλόμενο τοπίο, η αρχιτεκτονική αναλαμβάνει έναν διευρυμένο ρόλο, καθώς δεν διαχειρίζεται μόνο τις λειτουργικές ροές αλλά και τις άυλες των χωρικών αφηγήσεων και των ψυχολογικών μεταβάσεων. Ο χώρος παύει να αποτελεί ουδέτερο δοχείο δραστηριοτήτων και μετατρέπεται σε ενεργό οργανισμό που διευθετεί τις εναλλαγές ρυθμού, συγκέντρωσης και συλλογικής ή ατομικής εργασίας, επιτυγχάνοντας μια διαρκή ισορροπία μεταξύ «επιτάχυνσης» και «επιβράδυνσης», παραγωγικότητας και χαλάρωσης. Η ενσωμάτωση της φιλοσοφίας του bleisure στους εργασιακούς χώρους δεν περιορίζεται όμως μόνον εδώ. Απαιτεί μια συνολικότερη αναδιατύπωση του νοήματος της εργασίας στον 21ο αιώνα, ως δραστηριότητας που εκτείνεται σε ένα συνεχές βιωμάτων που ενισχύουν την αυτονομία, τη δημιουργικότητα, την κοινωνικότητα και την ψυχική αποφόρτιση. Υπό αυτή τη σκοπιά δεν συνιστά πρόσκαιρη τάση, αλλά μια μετασχηματιστική δυναμική που αναδιαμορφώνει θεμελιωδώς την έννοια του επαγγελματικού χρόνου και ζωής. Η προσέγγιση αυτή συνάδει με την σταδιακή μετατόπιση προς πιο ισορροπημένα εργασιακά μοντέλα.
Ο Δημήτρης Ποτηρόπουλος είναι αρχιτέκτονας, επικεφαλής της Potiropoulos+Partners
*Κεντρική φωτο: Athens LifeTech Park της ΕΛΠΕΝ στα Σπάτα | 3d visualization: Batis Studio
