Διάδοχος Λαγκάρντ: Γιατί το «πότε» γίνεται πολιτικό όπλο στην ΕΚΤ – Ο φόβος της ακροδεξιάς
Στην κούρσα για τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην κορυφή της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το ζήτημα του χρόνου αναδεικνύεται σχεδόν εξίσου καθοριστικό με την επιλογή του προσώπου. Αφορμή αποτέλεσε η παραίτηση του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, η οποία ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα και αλλάζει τις πολιτικές ισορροπίες.
Η πρόωρη αποχώρησή του σημαίνει ότι ο διάδοχός του θα επιλεγεί από τον νυν πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, και όχι από έναν ενδεχόμενο μελλοντικό πρόεδρο προερχόμενο από τη γαλλική ακροδεξιά, όπως η Μαρίν Λεπέν ή ο προστατευόμενός της Ζορντάν Μπαρντελά. Όπως και η Λαγκάρντ, ο Βιλερουά ντε Γκαλό επρόκειτο να αποχωρήσει το 2027, κάτι που θα μετέθετε κρίσιμες αποφάσεις μετά τις γαλλικές εκλογές του επόμενου έτους.
Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει τη συζήτηση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το αν οι αποφάσεις σχετικά με την ηγεσία της ΕΚΤ πρέπει να επισπευσθούν. «Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να ληφθούν αποφάσεις πριν από τις γαλλικές εκλογές», σημειώνει ο Εμάνουελ Μένχ, καθηγητής στη Frankfurt School of Finance και πρώην στέλεχος της Bundesbank, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια διαδικασία θα ήταν σαφώς ευκολότερη υπό τον Μακρόν παρά υπό μια ακροδεξιά προεδρία με διαφορετικές αντιλήψεις για τον ρόλο της ΕΚΤ.
Το πώς οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης αντιλαμβάνονται τον πολιτικό κίνδυνο από μια ενδεχόμενη άνοδο του Εθνικός Συναγερμός στη Γαλλία θα καθορίσει και τη «χορογραφία» μιας από τις σημαντικότερες αποφάσεις προσωπικού στην Ευρώπη. Στο παρασκήνιο, επενδυτές και αξιωματούχοι παρακολουθούν με ανησυχία και τις εξελίξεις στις ΗΠΑ, όπου επίκειται επίσης αλλαγή ηγεσίας στη Federal Reserve, υπό το βάρος δημόσιας κριτικής από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Προς ένα «πακέτο» διορισμών
Επισήμως, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαμηνύουν ότι είναι ακόμη νωρίς για αποφάσεις. Ωστόσο, στους κύκλους χάραξης πολιτικής ενισχύεται η εκτίμηση ότι μπορεί να επιλεγεί μια συνολική λύση αντί για αποσπασματικούς διορισμούς. Εκτός από την προεδρία της ΕΚΤ, αδειάζει και η θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, που κατέχει σήμερα ο Φίλιπ Λέιν, τον Μάιο του 2027, ενώ στο τέλος του ίδιου έτους λήγει και η θητεία της Ίζαμπελ Σνάμπελ.
Οι απαιτούμενες ακροάσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η επιθυμία να αποφευχθεί εμπλοκή με την προεκλογική περίοδο στη Γαλλία ενδέχεται να οδηγήσουν σε αποφάσεις έως τον Δεκέμβριο. «Αυτή θα ήταν σαφώς η προτίμηση του Μακρόν», εκτιμά ο Σαχίν Βαλέ, ανώτερος συνεργάτης του German Council on Foreign Relations και πρώην σύμβουλος του Γάλλου προέδρου, σημειώνοντας ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να καθησυχάσει μεγάλες χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία.
Ο φόβος της ακροδεξιάς και τα ονόματα
Το κίνητρο για επίσπευση ενισχύεται από τις δημοσκοπήσεις, που δείχνουν τη Λεπέν ή τον Μπαρντελά σε ανταγωνιστική θέση για την προεδρία. Από τις Βρυξέλλες, μια ευρωσκεπτικιστική στροφή σε ιδρυτικό κράτος-μέλος της ΕΕ αντιμετωπίζεται ως σοβαρός κίνδυνος. Η Λεπέν έχει στο παρελθόν ταχθεί υπέρ της εξόδου από το ευρώ, ενώ ο Μπαρντελά έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα πίεζε την ΕΚΤ προς πιο χαλαρή νομισματική πολιτική για τη στήριξη του γαλλικού χρέους.
Οι ανησυχίες αυτές συμμερίζονται και κεντρικοί τραπεζίτες. Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ, προειδοποίησε για τον κίνδυνο πολιτικών παρεμβάσεων στις κεντρικές τράπεζες, επικαλούμενος και τις επιθέσεις Τραμπ κατά της Fed ως πιθανό «πρότυπο».
Στο επίπεδο των προσώπων, ο Νάγκελ συγκαταλέγεται στους πιθανούς διαδόχους της Λαγκάρντ, αν και έρευνα οικονομολόγων του Bloomberg εμφανίζει ως επικρατέστερο τον Ολλανδό Κλάας Κνοτ. Στην κούρσα βρίσκεται και ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών.
Παράλληλα, δεν αποκλείονται απρόβλεπτες εξελίξεις. Το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησης της ίδιας της Λαγκάρντ —η οποία έχει ήδη εγκαταλείψει νωρίτερα τη θητεία της στο ΔΝΤ— επανέρχεται περιοδικά, τροφοδοτούμενο από φήμες για πιθανή μετακίνησή της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, παρά τη δημόσια δήλωσή της ότι «δεν είναι από αυτούς που εγκαταλείπουν».
Καθώς ο Μακρόν καλείται να ορίσει νέο διοικητή για την Τράπεζα της Γαλλίας, γνωρίζει ότι η επιτάχυνση κρίσιμων διορισμών χωρίς τη συμμετοχή της ακροδεξιάς μπορεί να τροφοδοτήσει το αφήγημα περί «δημοκρατικού αποκλεισμού». Όπως σημειώνει ο Βαλέ, «είναι ένα ρίσκο — αλλά για πολλούς στις Βρυξέλλες, ένα ρίσκο που αξίζει να αναληφθεί».
