Ελεύθερο εμπόριο με φόντο τον… προστατευτισμό: Τι πραγματικά σημαίνει η συμφωνία ΕΕ – Ινδίας
- Η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου Ε.Ε.–Ινδίας συνδέει σχεδόν δύο δισ. καταναλωτές και αποτελεί τη μεγαλύτερη συμφωνία της Ε.Ε. βάσει πληθυσμού.
- Οι δασμοί στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα μειώνονται από 110% σε 10%, ανοίγοντας νέα αγορά για τη βιομηχανία.
- Το deal εντάσσεται σε ευρύτερη στροφή των «μεσαίων δυνάμεων» μακριά από την αμερικανική αγορά.
Η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου που ανακοίνωσαν η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία δεν ανοίγει απλώς μια νέα, τεράστια αγορά για τα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και τα βιομηχανικά προϊόντα. Λειτουργεί ταυτόχρονα ως πολιτικό και οικονομικό μήνυμα: σε έναν κόσμο αυξανόμενου προστατευτισμού, οι λεγόμενες «μεσαίες δυνάμεις» της παγκόσμιας οικονομίας αναζητούν νέες ισορροπίες — και νέες συμμαχίες.
Με σχεδόν δύο δισεκατομμύρια καταναλωτές και με βάση τον πληθυσμό τη μεγαλύτερη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που έχει συνάψει ποτέ η Ε.Ε., το deal Βρυξελλών–Νέου Δελχί αποτυπώνει μια ευρύτερη στρατηγική μετατόπιση: τη σταδιακή απεξάρτηση από την αμερικανική αγορά, σε μια περίοδο όπου οι δασμοί και η εμπορική αβεβαιότητα επανέρχονται στο προσκήνιο υπό τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η συμφωνία εντάσσεται σε ένα πυκνότερο πλέγμα εμπορικών πρωτοβουλιών που ξεδιπλώνεται τα τελευταία χρόνια. Η Ε.Ε. υπέγραψε πρόσφατα συμφωνία με τη Mercosur, προχώρησε σε εμπορική και επενδυτική συνεργασία με την Ινδονησία, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έκλεισε δική του συμφωνία με την Ινδία, επικαιροποίησε τη συμφωνία με τη Νότια Κορέα και κατέληξε σε νέο πλαίσιο εμπορίου και ασφάλειας με την Ε.Ε. Την ίδια στιγμή, Καναδάς και Κίνα συμφώνησαν μείωση δασμών σε κρίσιμα προϊόντα, από τα ηλεκτρικά οχήματα έως το κραμβέλαιο.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένες κινήσεις, αλλά για μια πιο συντονισμένη τάση. Όπως επισήμανε και ο πρωθυπουργός του Καναδά, Mark Carney, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, οι «μεσαίες δυνάμεις» καλούνται να οικοδομήσουν ένα πυκνό δίκτυο διασυνδέσεων στο εμπόριο, τις επενδύσεις και τον πολιτισμό, ως αντίβαρο σε έναν κόσμο όπου οι μεγάλες οικονομίες γίνονται όλο και πιο απρόβλεπτες.
Σε πρακτικό επίπεδο, η συμφωνία Ε.Ε.–Ινδίας προβλέπει την κατάργηση ή σημαντική μείωση των δασμών για τουλάχιστον το 90% των ευρωπαϊκών προϊόντων, κάτι που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, μεταφράζεται σε ετήσια εξοικονόμηση περίπου 4,8 δισ. δολαρίων. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας, όπου οι δασμοί — σήμερα στο εξαιρετικά υψηλό 110% — αναμένεται να μειωθούν σταδιακά στο 10%, για έως και 250.000 οχήματα ετησίως.
Παράλληλα, προβλέπεται ουσιαστική άρση δασμών σε μηχανήματα, χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα, καθώς και μειώσεις ή μηδενισμός δασμών σε βασικά αγροτικά αγαθά. Όπως σημειώνει ο οικονομολόγος Jacob Kirkegaard από το Peterson Institute for International Economics, η Ινδία εγκαταλείπει για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση τον παραδοσιακά προστατευτικό της χαρακτήρα — κάτι που ενδέχεται να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς σε σύγκριση με προηγούμενες εμπορικές συμφωνίες της Ε.Ε.
Η σημασία, ωστόσο, είναι αμφίδρομη. Για την Ινδία, η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης πίεσης, καθώς από πέρυσι οι εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ επιβαρύνονται με δασμούς έως και 50%, από τους υψηλότερους που έχει επιβάλει η Ουάσινγκτον σε εμπορικούς της εταίρους.
Ο πρωθυπουργός Narendra Modi έκανε λόγο για συμφωνία που «ενισχύει την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και των επενδυτών» και καλύπτει σχεδόν το ένα τέταρτο της παγκόσμιας οικονομίας. Το Νέο Δελχί προσδοκά σημαντικά οφέλη για κλάδους όπως τα υφάσματα, η κοσμηματοποιία και τα δερμάτινα είδη, ενώ η συμφωνία με την Ε.Ε. συμπληρώνει εκείνη με τη Βρετανία, ενισχύοντας τη θέση της Ινδίας στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Όπως έχει επισημάνει και ο υπουργός Εμπορίου της χώρας, Rajesh Agrawal, η στρατηγική επιλογή είναι σαφής: μείωση της εξάρτησης από μία μόνο γεωγραφική αγορά και ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εξαγωγικών αλυσίδων.
Η Ινδία, η οποία αναμένεται να αναδειχθεί φέτος στην τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, έχει την πολυτέλεια να τηρεί σκληρότερη στάση στις διαπραγματεύσεις, καθώς παραμένει λιγότερο εξαρτημένη από τις εξαγωγές σε σχέση με χώρες όπως η Ιαπωνία ή η Νότια Κορέα. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει αντισταθεί στις πιέσεις των ΗΠΑ για άνοιγμα της αγοράς της σε γαλακτοκομικά προϊόντα και αιθανόλη.
Σήμερα, η Ε.Ε. αποτελεί ήδη τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ινδίας στα αγαθά, με το διμερές εμπόριο να αγγίζει τα 136 δισ. δολάρια. Αν και η Ινδία αντιστοιχεί μόλις στο 2% του συνολικού εμπορίου αγαθών της Ένωσης, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι εξαγωγές της Ε.Ε. προς την ινδική αγορά θα μπορούσαν να διπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια.
