Ελλάδα-Ινδία: Το νέο γεωοικονομικό στοίχημα
Ένα νέο γεωοικονομικό τοπίο διαμορφώνεται στον άξονα Ελλάδας-Ινδίας, με αιχμή τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδίας, η οποία επανακαθορίζει το πλαίσιο εμπορίου και επενδύσεων σε ευρωπαϊκό αλλά και διμερές επίπεδο. Σε μια αγορά σχεδόν 1,5 δισεκατομμυρίων καταναλωτών, οι όροι πρόσβασης των ευρωπαϊκών προϊόντων και επιχειρήσεων μεταβάλλονται, προβλέποντας τη σταδιακή μείωση -και σε ορισμένες περιπτώσεις κατάργηση- ιδιαίτερα υψηλών τελωνειακών δασμών. Για την ελληνική πλευρά, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης κινητικότητας στις διμερείς οικονομικές σχέσεις. Οικονομικές επαφές, επιχειρηματικές αποστολές και θεσμικοί δίαυλοι συνεργασίας, ακόμη και σε επίπεδο κορυφής, εντατικοποιούνται, βάζοντας στο επίκεντρο της ατζέντας συγκεκριμένους πυλώνες. Τομείς όπως οι επενδύσεις, η ναυτιλία, οι μεταφορές, οι υποδομές, αλλά και η άμυνα και η ασφάλεια, αναδεικνύονται πλέον ως βασικοί άξονες συνεργασίας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για πιο σταθερές και μετρήσιμες οικονομικές ροές.
«Η ισχυρή παρουσία της χώρας στη ναυτιλία, οι λιμενικές και ενεργειακές υποδομές της, καθώς και οι συζητήσεις γύρω από νέους οικονομικούς διαδρόμους, με αιχμή τον IMEC, συνθέτουν ένα ευρύτερο οικονομικό αφήγημα που υπερβαίνει το στενό πλαίσιο του διμερούς εμπορίου. Για την Ελλάδα το στοίχημα είναι διπλό να “μεταφράσει” τη συμφωνία σε εξαγωγές υψηλής αξίας και ταυτόχρονα να κλειδώσει τον ρόλο πύλης προς την Ευρώπη», τονίζουν παράγοντες της αγοράς, επισημαίνοντας ότι στόχος είναι η ενίσχυση της θέσης της χώρας ως κόμβου διαμετακόμισης και οικονομικής διασύνδεσης της Ινδίας με την ευρωπαϊκή αγορά. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η αναμενόμενη επίσκεψη του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ινδία, στις 18 Φεβρουαρίου, έπειτα από πρόσκληση του Ινδού πρωθυπουργού, Ναρέντρα Μόντι. Ο Έλληνας πρωθυπουργός αναμένεται να συμμετάσχει στο διεθνές συνέδριο AI Impact Summit, που είναι αφιερωμένο στην επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην οικονομία, την παραγωγικότητα και τον μετασχηματισμό των αγορών. «Η κίνηση αυτή μαρτυρά ότι η διμερής ατζέντα διευρύνεται πλέον και σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως είναι η τεχνολογία και η καινοτομία», προσθέτουν οι ίδιες πηγές.
Η Ινδία δεν είναι απλώς μια πολυπληθής χώρα, αλλά μια αναδυόμενη οικονομική δύναμη με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενισχυόμενη μεσαία τάξη και αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα, ποτά και προϊόντα υψηλότερης ποιότητας και πιστοποίησης. Σύμφωνα με προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), αναμένεται φέτος να ξεπεράσει την Ιαπωνία και να αναδειχθεί σε τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, πίσω από τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Γερμανία.
Η αναδιάταξη του εμπορικού χάρτη
Η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών (ΣΕΣ) μεταξύ της Ε.Ε. και της Ινδίας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά ανοίγματα της Ευρώπης προς τις αγορές της Ασίας. Πρόκειται για μια συμφωνία που έρχεται να άρει, σταδιακά, ένα από τα πιο αυστηρά και προστατευτικά δασμολογικά καθεστώτα παγκοσμίως, δημιουργώντας νέες συνθήκες πρόσβασης για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και τις επιχειρήσεις. Στην «καρδιά» της νέας εμπορικής αρχιτεκτονικής βρίσκονται οι δασμολογικές ελαφρύνσεις, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούν σε μηδενικούς συντελεστές μέσα σε μεταβατικές περιόδους έως πέντε έτη. Μέχρι σήμερα, οι εισαγωγικοί δασμοί της Ινδίας λειτουργούσαν ως ουσιαστικό φίλτρο για την είσοδο ευρωπαϊκών προϊόντων, επιβαρύνοντας σημαντικά την τελική τιμή τους και περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητά τους έναντι Τρίτων χωρών.
Από την άλλη πλευρά, η νέα ΣΕΣ επαναχαράσσει τις ισορροπίες στο παγκόσμιο εμπόριο, προσφέροντας στις ινδικές επιχειρήσεις μια κρίσιμη διέξοδο από το αυστηρό δασμολογικό περιβάλλον των ΗΠΑ. Από το μέτωπο της βιομηχανίας, δε, θεωρείται ένα κρίσιμο βήμα για την καλύτερη ενσωμάτωση της Ινδίας στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, ειδικά σε τομείς όπως τα εξαρτήματα αυτοκινήτων, η αεροδιαστημική και η άμυνα, όπου αναμένεται μείωση γραφειοκρατικών και μη δασμολογικών εμποδίων.
Το ελληνικό παράθυρο στην Ινδία
Για τον αγροδιατροφικό τομέα -ο οποίος αποτελεί και το βασικό πεδίο του ελληνικού ενδιαφέροντος- η συμφωνία προβλέπει ουσιαστικές μειώσεις ή πλήρη κατάργηση δασμών σε κατηγορίες προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Το ελαιόλαδο, για παράδειγμα, απαλλάσσεται από δασμούς που μέχρι σήμερα έφταναν το 45%. Αντίστοιχα, προϊόντα όπως χυμοί φρούτων, επεξεργασμένα τρόφιμα και κομπόστες οδηγούνται σε μηδενικούς συντελεστές από επίπεδα που άγγιζαν ακόμη και το 55%. Σημαντικές είναι και οι προβλέψεις για τα φρέσκα φρούτα, όπου δασμοί της τάξεως του 33% μειώνονται στο 10% στο πλαίσιο ποσοστώσεων, εξέλιξη που αφορά άμεσα είδη όπως τα ακτινίδια, τα μήλα και τα αχλάδια. Σταφίδες και πρόβειο κρέας εντάσσονται επίσης στις κατηγορίες που οδηγούνται σε πλήρη κατάργηση δασμών, ενισχύοντας τις προοπτικές σταθερότερης παρουσίας ελληνικών εξαγωγών στην ινδική αγορά, όπως είναι η περίπτωση της κορινθιακής σταφίδας. Στον κλάδο των οίνων, οι δασμοί που ανέρχονταν σε 150% μειώνονται σε 20% για την premium κατηγορία και σε 30% για τη μεσαία, ενώ στα αλκοολούχα ποτά και στη μπύρα οι δασμοί υποχωρούν σε 40% και 50% αντιστοίχως.
Σε επίπεδο εμπορικών ροών, η συμφωνία Ε.Ε.-Ινδίας αναμένεται να λειτουργήσει περισσότερο υπέρ της εξαγωγικής πλευράς για την ελληνική αγορά, σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, παρά να ενισχύσει τον ανταγωνισμό μέσω εισαγωγών. Σήμερα, οι ελληνικές εξαγωγές προς την Ινδία αφορούν κυρίως φρούτα, όπως τα ακτινίδια, προϊόντα μεταποίησης όπως οι κομπόστες, κορινθιακή σταφίδα, καθώς και περιορισμένες ποσότητες επιτραπέζιας ελιάς και ελαιολάδου. Αντίθετα, οι εισαγωγές από την Ινδία προς την Ελλάδα επικεντρώνονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως τα επιτραπέζια σταφύλια, χωρίς να δημιουργείται άμεση πίεση σε αντίστοιχα ελληνικά είδη υψηλής προστιθέμενης αξίας, ενώ ορισμένα ευαίσθητα προϊόντα, όπως το ρύζι, έχουν εξαιρεθεί από το πεδίο της συμφωνίας.
«Το ισοζύγιο αυτό περιορίζει τους κινδύνους για την εγχώρια παραγωγή και ενισχύει τη σημασία της συμφωνίας ως εργαλείου διεύρυνσης των ελληνικών εξαγωγών, υπό την προϋπόθεση ότι οι μειώσεις δασμών θα αξιοποιηθούν έγκαιρα και με οργανωμένη εμπορική στρατηγική. Σε βάθος χρόνου το εγχείρημα θα μπορούσε να στεφθεί με επιτυχία», υπογραμμίζουν στελέχη της αγοράς. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με στοιχεία του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ), η Ινδία βρίσκεται στην 55η θέση των χωρών προς τις οποίες εξάγει η Ελλάδα, ενώ οι ελληνικές εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων αντιστοιχούν μόλις στο 9% επί του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών στην Ινδία.
Ο άξονας Ασίας-Ευρώπης
Με φόντο τις εξελίξεις στο εμπόριο και τις επενδύσεις, η ελληνο-ινδική οικονομική σχέση φαίνεται ότι δεν περιορίζεται στην ανταλλαγή προϊόντων. Αντιθέτως, αποκτά σταδιακά χαρακτηριστικά ευρύτερης γεωοικονομικής συνεργασίας, όπου οι μεταφορές, η ναυτιλία, οι υποδομές και οι διεθνείς διάδρομοι θα παίξουν καθοριστικό ρόλο, απαντώντας όχι μόνο στο «τι εξάγεται», αλλά στο «πώς και από που περνούν οι ροές» μεταξύ Ινδίας και Ευρώπης. Σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο, εντάσσεται και ο οικονομικός διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), ο οποίος θεωρείται ένας από τους φιλόδοξους γεωοικονομικούς σχεδιασμούς των τελευταίων ετών. Ο διάδρομος φιλοδοξεί να επανακαθορίσει τις διαδρομές μεταφοράς εμπορευμάτων, ενέργειας και δεδομένων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, μειώνοντας τον χρόνο και το κόστος μεταφοράς και δημιουργώντας έναν εναλλακτικό άξονα διασύνδεσης. Για την Ελλάδα, ο IMEC αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική της επιδίωξη να λειτουργήσει ως βασική πύλη εισόδου της Ινδίας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Κρίσιμος συνδετικός κρίκος του διαδρόμου είναι η ναυτιλία, αλλά και τα ελληνικά λιμάνια, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως ευρωπαϊκοί κόμβοι των νέων διαδρομών. Άλλωστε, το ενδιαφέρον ινδικών επιχειρηματικών ομίλων για συμμετοχή σε λιμενικές υποδομές στην Ελλάδα εντάσσεται στη λογική της δημιουργίας αξιόπιστων τερματικών σημείων που θα συνδέουν θαλάσσιες και χερσαίες μεταφορές.
Πέρα από τις εμπορικές και μεταφορικές ροές, ο τουρισμός αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο δυναμικούς άξονες των σχέσεων Ελλάδας-Ινδίας. Η Ινδία αποτελεί μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές εξερχόμενου τουρισμού παγκοσμίως, με ισχυρή μεσαία τάξη και αυξανόμενο ενδιαφέρον για υπερπόντιους προορισμούς στην Ευρώπη. Καθοριστικό ρόλο στη νέα αυτή δυναμική παίζει η αεροπορική συνδεσιμότητα. Πριν λίγες εβδομάδες πραγματοποιήθηκε η πρώτη απευθείας πτήση της ινδικής αεροπορικής εταιρείας IndiGo προς την Ελλάδα, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου στις μετακινήσεις μεταξύ των δύο χωρών. Παράλληλα, από τον Μάρτιο δρομολογείται και η έναρξη απευθείας πτήσεων από την Aegean, συνδέοντας την Αθήνα με το Νέο Δελχί και τη Μπουμπάι.
Οι επενδυτικές ροές
Σε σταδιακή ενίσχυση βρίσκονται και οι επενδυτικές ροές μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας. Το ενδιαφέρον κινείται αμφίδρομα, με ινδικές επιχειρήσεις να τοποθετούνται στην ελληνική αγορά και ελληνικούς ομίλους να ενισχύουν την παρουσία τους στην Ινδία. Στην Ελλάδα, ινδικοί όμιλοι έχουν παρουσία σε κρίσιμους κλάδους υποδομών, βιομηχανίας και φαρμάκου. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η συμμετοχή της GMR Infrastructure στο νέο αεροδρόμιο Καστελίου Κρήτης, σε συνεργασία με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Παράλληλα, στον φαρμακευτικό τομέα, η Intas Pharmaceuticals, μέσω της ευρωπαϊκής της θυγατρικής Accord, διατηρεί παραγωγική παρουσία στη χώρα. Αντίστοιχα, ελληνικές επιχειρήσεις έχουν αναπτύξει δραστηριότητα στην Ινδία, αξιοποιώντας το μέγεθος της αγοράς. Εταιρείες όπως η Pharmathen, η Alumil και η Frigoglass συγκαταλέγονται σε όσες έχουν επενδύσει ή δραστηριοποιούνται στην ινδική αγορά. Πέρα από τις άμεσες επενδύσεις, ιδιαίτερη δυναμική παρουσιάζουν και τα επιχειρηματικά deals, κυρίως στον κλάδο των τροφίμων, της μεταποίησης και της τεχνολογίας. Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί ο Ινδός επιχειρηματίας, Ταιζούν Κορακιγουάλα, ο οποίος έχει αποκτήσει πλειοψηφικές συμμετοχές σε πλήθος ελληνικών εταιρειών τροφίμων και αρτοποιίας μέσω του ομίλου του Switz Group, ενισχύοντας τη θέση των επιχειρήσεων τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στο εξωτερικό.
