Ενέργεια: Γιατί η Ευρώπη παραμένει εκτεθειμένη παρά την αποκλιμάκωση στις τιμές
- 17/11/2026, 22:03
- SHARE
- Ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη: Τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και οι κίνδυνοι για τον χειμώνα 2026-2027.
- IEA: Οι διαταραχές στις προμήθειες LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ και ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας.
- Φυσικό αέριο και πετρέλαιο: Το κόστος εισαγωγών και οι προκλήσεις για την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ.
Η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου και η προοπτική ενίσχυσης της παγκόσμιας προσφοράς δεν αρκούν για να απομακρύνουν τους κινδύνους από την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο με τα χαμηλότερα αποθέματα φυσικού αερίου εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, ενώ οι διαταραχές στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τη Μέση Ανατολή εντείνουν τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες.
Η εικόνα αναδεικνύει μια βασική αδυναμία της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας: παρά τη διαφοροποίηση των προμηθευτών μετά την κρίση του 2022, η ήπειρος εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς αγορές και τις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές.
Τα χαμηλότερα αποθέματα φυσικού αερίου από το 2013
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε τη χειμερινή περίοδο 2026-2027 με τα χαμηλότερα αποθέματα φυσικού αερίου από το 2013. Η εξέλιξη συνδέεται με τα χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης μετά τον προηγούμενο χειμώνα, την αργή αναπλήρωση των αποθεμάτων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και τις διαταραχές στις διεθνείς προμήθειες.
Τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe δείχνουν ότι στις 11 Νοεμβρίου οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ ήταν γεμάτες κατά 71,6%. Στη Γερμανία, το αντίστοιχο ποσοστό είχε υποχωρήσει στο 58%, γεγονός που αναδεικνύει και τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.
Η χαμηλή αφετηρία των αποθεμάτων περιορίζει το περιθώριο αντιμετώπισης ενός ψυχρότερου χειμώνα ή μιας νέας διαταραχής στην προσφορά. Παράλληλα, αυξάνει την ανάγκη εισαγωγών LNG και ενδέχεται να διατηρήσει την πίεση στις τιμές κατά τους επόμενους μήνες.
Η κρίσιμη παράμετρος των προμηθειών LNG
Στην έκθεσή του για την ασφάλεια εφοδιασμού φυσικού αερίου, που δημοσιεύθηκε στις 3 Νοεμβρίου, ο IEA επισημαίνει ότι η διακοπή των ροών LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγές από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, οι φορτώσεις από τις δύο χώρες μειώθηκαν κατά περισσότερα από 60 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα μεταξύ Μαρτίου και Οκτωβρίου 2026. Η εξέλιξη επηρεάζει τόσο τις ασιατικές όσο και τις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες LNG κατευθύνονται σε ένα περιβάλλον αυξημένου ανταγωνισμού μεταξύ των εισαγωγέων.
Ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια προσφορά LNG θα μειωθεί κατά 3% το 2026, δηλαδή κατά σχεδόν 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι τα χαμηλά ευρωπαϊκά αποθέματα, σε συνδυασμό με τις περιορισμένες δυνατότητες αποθήκευσης σε άλλες εισαγωγικές αγορές, ενδέχεται να εντείνουν τον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία και να ασκήσουν ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Το δυσμενές σενάριο για τον χειμώνα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προειδοποίηση του IEA για το ενδεχόμενο ενός ψυχρότερου χειμώνα σε συνδυασμό με τη συνέχιση των διαταραχών στις ροές LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Σε ένα τέτοιο δυσμενές σενάριο, οι προσομοιώσεις του οργανισμού δείχνουν ότι τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ θα μπορούσαν να υποχωρήσουν κάτω από τα 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα έως το τέλος Μαρτίου 2027. Πρόκειται για σενάριο κινδύνου και όχι για τη βασική πρόβλεψη του οργανισμού.
Η πίεση δεν αφορά μόνο την επάρκεια κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Τα χαμηλά αποθέματα θα μπορούσαν να αυξήσουν και τις ανάγκες αναπλήρωσης κατά το καλοκαίρι του 2027, παρατείνοντας τη στενότητα στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου.
Η Ευρώπη έχει περισσότερες εναλλακτικές, αλλά όχι χωρίς κόστος
Η εικόνα δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στην ίδια θέση με την ενεργειακή κρίση του 2021-2022. Όπως επισημαίνει το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSOG), η ευρωπαϊκή υποδομή διαθέτει πλέον μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ η δυναμικότητα επαναεριοποίησης LNG μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη των αναγκών.
Η Ευρώπη έχει επίσης διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας και έχει περιορίσει τη συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την προηγούμενη κρίση. Ωστόσο, η αυξημένη εξάρτηση από το LNG σημαίνει ότι οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές και η διαθεσιμότητα φορτίων επηρεάζουν άμεσα το κόστος προμήθειας.
Η ACER επισημαίνει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή επιβάρυνε σημαντικά τον ευρωπαϊκό λογαριασμό εισαγωγών φυσικού αερίου. Σύμφωνα με την εκτίμησή της, το πρόσθετο κόστος για την προμήθεια αντίστοιχων ποσοτήτων έφτασε τα 18 έως 33 δισεκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, οι τιμές φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές αγορές πλησίασαν τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα μέσα Οκτωβρίου.
Πετρέλαιο: Προοπτική μεγαλύτερης προσφοράς, αλλά γεωπολιτικοί κίνδυνοι
Στην αγορά πετρελαίου, η εικόνα είναι διαφορετική. Ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια προσφορά θα υπερβεί τη ζήτηση κατά 1,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το τέταρτο τρίμηνο του 2026, καθώς οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή ανακάμπτουν.
Η προοπτική υπερπροσφοράς λειτουργεί ως παράγοντας συγκράτησης των τιμών. Ωστόσο, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και ενεργειακές υποδομές εξακολουθούν να δημιουργούν αβεβαιότητα για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών.
Στις 17 Νοεμβρίου, το Brent ενισχύθηκε κατά 1,15%, στα 93,50 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI διαμορφώθηκε στα 86,56 δολάρια. Η ημερήσια άνοδος συνδέθηκε με νέες ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, παρά τις προσδοκίες για αυξημένη προσφορά.
Για την Ευρώπη, επομένως, το ενεργειακό στοίχημα δεν περιορίζεται στην πορεία των διεθνών τιμών. Η επάρκεια φυσικού αερίου, η πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές προμήθειας και η δυνατότητα αναπλήρωσης των αποθεμάτων θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το κόστος και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού τους επόμενους μήνες.