Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: Νέο βέτο Όρμπαν για την Ουκρανία – Έκκληση Γκουτέρες για τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ης Μαρτίου στις Βρυξέλλες ανέδειξε με τον πιο σαφή τρόπο τις εσωτερικές αντιφάσεις και τα πολλαπλά μέτωπα που καλείται να διαχειριστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο στο ουκρανικό όσο και στη Μέση Ανατολή, επιβεβαιώνοντας ότι η ευρωπαϊκή συνοχή δοκιμάζεται σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων.
Στο σκέλος της Ουκρανίας, οι «27» δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία για τη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, καθώς η Ουγγαρία και η Σλοβακία διατήρησαν το βέτο τους, παρά την έντονη πίεση που ασκήθηκε κατά τη διάρκεια πολύωρων διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε η ΕΡΤ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα επέκρινε με ασυνήθιστα σκληρή γλώσσα τη στάση του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν, κάνοντας λόγο για συμπεριφορά που υπονομεύει την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών. Ωστόσο, ο Όρμπαν υπεραμύνθηκε της επιλογής του, επικαλούμενος το θεσμικό του δικαίωμα στο βέτο.
Στο πλευρό της Βουδαπέστης τάχθηκε και η κυβέρνηση της Σλοβακίας, με τον Ρόμπερτ Φίτσο να κατηγορεί την Ουκρανία για καθυστερήσεις στην αποκατάσταση του αγωγού Druzhba, μέσω του οποίου διοχετεύεται ρωσικό πετρέλαιο προς τις δύο χώρες. Οι ζημιές στον αγωγό, μετά από επιθέσεις στις αρχές του έτους, έχουν αυξήσει το ενεργειακό κόστος, τροφοδοτώντας την αντίδραση των δύο κυβερνήσεων απέναντι στην ευρωπαϊκή πολιτική κυρώσεων κατά της Μόσχας.
Παρά το αδιέξοδο, οι υπόλοιποι 25 ηγέτες ενέκριναν κοινή πολιτική δήλωση στήριξης της Ουκρανίας, επαναβεβαιώνοντας τη δέσμευση της Ένωσης στην εδαφική της ακεραιότητα και την ευρωπαϊκή της προοπτική. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, παρεμβαίνοντας μέσω τηλεδιάσκεψης, ζήτησε την επιτάχυνση της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας, υπογραμμίζοντας τον επείγοντα χαρακτήρα των αναγκών της χώρας του. Ωστόσο, το Συμβούλιο περιορίστηκε σε μη δεσμευτικές αποφάσεις, μεταθέτοντας τη συζήτηση για επόμενη συνεδρίαση.
Διαφωνίες για την Ουκρανία και γεωπολιτικές πιέσεις στη Μέση Ανατολή
Το αδιέξοδο αυτό συνδέεται και με εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες, καθώς ο Όρμπαν οδεύει προς εκλογές τον Απρίλιο, επιδιώκοντας να ενισχύσει το προφίλ του απέναντι στις «πιέσεις των Βρυξελλών», ενώ η στάση της Σλοβακίας αντανακλά ευρύτερες ανησυχίες για το ενεργειακό κόστος και τις επιπτώσεις του πολέμου.
Την ίδια ώρα, η κρίση στη Μέση Ανατολή προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας στις ευρωπαϊκές ισορροπίες. Ο πόλεμος με το Ιράν και η συνεχιζόμενη αποσταθεροποίηση από τη Γάζα έως τον Λίβανο επαναφέρουν στο προσκήνιο ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας, ναυσιπλοΐας και μεταναστευτικών ροών, μετατρέποντας ένα κατ’ αρχήν οικονομικό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σε πεδίο γεωπολιτικής διαχείρισης κρίσεων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται διχασμένη ως προς τη στάση που πρέπει να τηρήσει. Ορισμένα κράτη-μέλη υποστηρίζουν πιο σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν, ακόμη και με γεωπολιτικές στοχεύσεις αλλαγής ισορροπιών στην περιοχή, ενώ άλλες χώρες προειδοποιούν ότι η επιλεκτική εφαρμογή του διεθνούς δικαίου —ιδίως σε σχέση με τη Γάζα— υπονομεύει την αξιοπιστία της Ένωσης. Η κριτική αυτή ενισχύεται και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο ανεβάζει τον πήχη των απαιτήσεων, θέτοντας στο τραπέζι ακόμη και κυρώσεις κατά του Ισραήλ.
Παράλληλα, εντείνονται οι συζητήσεις για τον ρόλο της ΕΕ στη θαλάσσια ασφάλεια, με την ενίσχυση της επιχείρησης ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα και τα σενάρια επέκτασης της παρουσίας της στα Στενά του Ορμούζ. Η προοπτική αυτή προκαλεί ανησυχίες σε ορισμένες κυβερνήσεις, που φοβούνται βαθύτερη εμπλοκή της Ένωσης σε μια ευρύτερη σύρραξη.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες απηύθυνε έκκληση για άμεση αποκλιμάκωση, προειδοποιώντας ότι η σύγκρουση κινδυνεύει να ξεφύγει από κάθε έλεγχο, με σοβαρές συνέπειες για τους αμάχους και την παγκόσμια οικονομία. Κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ να τερματίσουν τις επιχειρήσεις, αλλά και το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις σε γειτονικά κράτη, τονίζοντας την ανάγκη επιστροφής στη διπλωματία και το διεθνές δίκαιο.
Συνολικά, η Σύνοδος ανέδειξε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που, παρά τη διακηρυγμένη ενότητα σε στρατηγικό επίπεδο, δυσκολεύεται να μεταφράσει τη βούληση αυτή σε κοινές και δεσμευτικές αποφάσεις, καθώς οι εθνικές προτεραιότητες, οι ενεργειακές εξαρτήσεις και οι πολιτικές συγκυρίες εξακολουθούν να καθορίζουν τις εξελίξεις.
